Amnesty International wil dat de vaste leden van de VN-Veiligheidsraad afstand doen van hun vetorecht bij besluiten over conflicten waarbij volkerenmoord in het spel is.

Aanleiding is het conflict in Syrië. Volgens de mensenrechtenorganisatie heeft de raad als gevolg van veto's niet kunnen verhinderen dat in dat land 190.000 burgers zijn omgekomen en miljoenen mensen moesten vluchten.

Dat staat in een jaarlijks rapport over mensenrechten dat Amnesty woensdag naar buiten brengt. Naast felle kritiek op de Veiligheidsraad, beschrijft de organisatie in het rapport een jaar vol ''gruwelijk geweld'' gepleegd door staten en gewapende groeperingen.

De Veiligheidsraad kent de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en China als permanente leden. Zij kunnen besluiten van de raad tegenhouden met een veto. Eerdere oproepen - ook binnen de Verenigde Naties (VN) - om het vetorecht te beperken, leidden tot dusver niet tot een ander beleid.

Rampzalig

Secretaris-generaal Salil Shetty van Amnesty noemt 2014 een ''rampzalig jaar'', waarin miljoenen mensen het slachtoffer werden van geweld, terwijl de internationale gemeenschap niets deed. De organisatie roept wereldleiders dringend op actie te ondernemen tegen het geweld en burgers te beschermen.

Het rapport behandelt vooral de situatie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, regio's waar volgens de mensenrechtenorganisatie de levens van miljoenen mensen zijn verwoest.

Maar ook het conflict in Oekraïne wordt genoemd, waar volgens Amnesty illegale wapens zoals clusterbommen ingezet zouden zijn.

Behalve talloze oorlogsmisdaden noemt Amnesty ook het martelen en verdwijnen van activisten. Van een rechtmatig proces is voor hen meestal geen sprake.

Geschokt

Amnesty schrijft te vrezen dat de gewapende conflicten in Syrië, Irak en Libië zullen verergeren. Ook is er kans dat geweld overslaat naar omliggende landen als overheden doorgaan met het ''negeren van misdaden die door hun bondgenoten worden gepleegd''.

De zorgen over terreurgroepen Islamitische Staat (IS), Boko Haram en Al Shabaab zijn groot. ''Van onthoofdingen in Syrië tot etnische zuiveringen en seksslavernij in Irak, de misdaden van IS hebben de hele wereld geschokt'', aldus Amnesty.

Volgens de organisatie groeit de invloed van de gewapende groeperingen waardoor meer burgers het slachtoffer worden van misbruik, vervolging en discriminatie.