Onder de NAVO-bondgenoten bestaat weinig animo voor het leveren van wapens aan het leger van Oekraïne. 

"De meesten van ons dringen erop aan alleen materieel te leveren dat niet bestemd is om te doden", zei minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert donderdag in de marge van de bijeenkomst van de NAVO-ministers van Defensie in Brussel. "Politieke dialoog is de enige uitweg uit deze crisis."

Ook minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken ziet niets in het leveren van wapens aan Oekraïne. Voor het conflict moet een politieke oplossing worden gevonden, zegt hij donderdag. Wapenleveranties "vind ik niet voor de hand liggend".

De Duitse minister van Defensie collega Ursula von der Leyen verzet zich eveneens tegen wapenleveranties. "We zien hoe de separatisten bijna onbeperkt wapens en zware uitrusting krijgen, en daardoor is het gevaar van een escalatie groot. Meer wapens brengen een oplossing niet dichterbij. We moeten politieke en economische druk blijven uitoefenen."

Video: "Dialoog enige oplossing Oost-Oekraïne"

Training

De Britse minister Michael Fallon zegt dat Londen bekijkt hoe Oekraïne geholpen kan worden met training en "niet-dodelijk materieel" om zichzelf beter te verdedigen tegen de aanvallen waaraan het nu is blootgesteld. En ook Denemarken verzet zich tegen wapenleveranties.

Vooral de Baltische staten en Polen dringen aan op meer militaire hulp aan Oekraïne. De VS overwegen wapenleveranties, maar hebben nog geen besluit genomen. De Amerikaanse defensieminister Chuck Hagel hield zich in Brussel op de vlakte. "Deze crisis kan niet militair worden opgelost", zegt hij. "Wij bekijken nog welke maatregelen het meest effectief zijn."

De hoogste NAVO-militair, de Amerikaanse generaal Philip Breedlove, stelt dat de Russische wapenleveranties aan de rebellen de NAVO zorgen baren maar dat de inspanningen er vooral op gericht moeten zijn om de partijen aan de onderhandelingstafel te krijgen. "Wapens veranderen daar niets aan."

Gevaar

Moskou zal een besluit van de VS om wapens aan Oekraïne te leveren als een gevaar voor zijn eigen veiligheid beschouwen. Dat heeft de woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou donderdag gezegd.

Hij beschuldigt Oekraïne ervan wapens tegen de pro-Russische separatisten te gebruiken die ongeveer hetzelfde effect hebben als massavernietigingswapens.

Noodhulp

Steeds meer Amerikaanse beleidsmakers zijn vóór het leveren van wapens aan het leger van Kiev. Tot nu toe heeft Amerika daar niet aan meegewerkt, om escalatie van het conflict te voorkomen.

Een groep Democratische en Republikeinse senatoren onder leiding van John McCain wil Oekraïne wel bewapenen. Als president Barack Obama het niet doet, komt de Senaat zelf met wetgeving, zegt oud-presidentskandidaat McCain donderdag.

Volgens McCain heeft het Oekraïense leger dringend betere wapens nodig om zich te verdedigen tegen de pro-Russische separatisten in het oosten van het land.

Druk

Dat ook senatoren uit Obama's eigen Democratische Partij voor wapenleveranties zijn, vergroot de druk op de president. Of er een meerderheid voor is in het Congres, valt echter nog niet te zeggen.

De VS  trekt wel16,4 miljoen dollar (14,4 miljoen euro) extra uit voor hulp aan de burgers in het oosten van Oekraïne. Dat zal minister John Kerry van Buitenlandse Zaken donderdag volgens Amerikaanse functionarissen aan de Oekraïense autoriteiten laten weten.

In het oosten van Oekraïne is de strijd tussen het regeringsleger en de pro-Russische separatisten de laatste weken opgelaaid. De rebellen rukken op en hebben een grootscheepse mobilisatie aangekondigd

Bedreiging 

Kerry kwam donderdag in Kiev aan voor overleg met president Petro Porosjenko en andere leden van de Oekraïense regering. Hij noemde na het overleg de Russische agressie de grootste bedreiging voor Oekraïne.

Hoewel de VS een diplomatieke oplossing zoekt, zal het land volgens Kerry "niet de ogen sluiten'' voor Russische tanks en troepen die de grens met Oekraïne oversteken.

De minister wil dat Rusland "onmiddellijk'' moeite doet om het staakt-het-vuren in stand te houden waar de pro-Russische rebellen en Oekraïne het in september in Minsk over eens werden. Dat bestand wordt vrijwel dagelijks geschonden.

Merkel en Hollande

De Franse president François Hollande en de Duitse bondskanselier Angela Merkel gaan donderdag ook naar Kiev voor overleg met de Oekraïense autoriteiten. Een dag later reizen ze naar Moskou voor besprekingen met de Russische leiders. 

"We zullen een nieuwe oplossing voor het conflict voorstellen, gebaseerd op de territoriale integriteit van Oekraïne", aldus Hollande. "We zullen dat voorstel vandaag met president Porosjenko bespreken en vrijdag in Moskou met de Russische president."

Koenders noemt dit een ''belangrijk'' initiatief. De afgelopen tijd zijn we diplomatiek niet verder gekomen en is de destabilisatie alleen maar toegenomen, aldus de bewindsman.

Joeri Oesjakov, de Russische adviseur voor het buitenlands beleid, zei dat Poetin bereid is tot constructief overleg met de twee westerse leiders. Hij zei te hopen dat Hollande en Merkel rekening zullen houden met voorstellen die Poetin eerder heeft gedaan. Hij ging daar verder niet op in.

Onderhandelingen

Het afgelopen weekeinde mislukten onderhandelingen binnen de Contactgroep Oekraïne over een bestand in het oosten van het Oost-Europese land. In de contactgroep zijn Oekraïne, Rusland, de pro-Russische rebellen en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) vertegenwoordigd.

De leiders van de separatisten meldden dat zij niet aan onderhandelingen willen meedoen, zolang Oekraïne geen staakt-het-vuren in het gebied uitroept en zijn zware wapens niet terugtrekt.

Sancties

Donderdag werd ook bekend dat de sancties tegen Rusland verder worden verscherpt. De zogeheten zwarte lijst wordt uitgebreid. Daarop staan namen van Russen en Oekraïners die betrokken zijn bij de opstand in Oekraïne en bij de illegale annexatie van het Oekraïense schiereiland de Krim. Daarover is overeenstemming tussen de landen, zo is donderdag in Brussel vernomen.

Er worden negentien nieuwe namen van personen op de lijst gezet. Naar verluidt gaat het om enkele Russische onderministers en parlementsleden. Ook worden negen entiteiten toegevoegd. De personen en instellingen op de lijst kunnen niet meer bij hun tegoeden in de EU en mogen ook de unie niet in.

Chronologie van de gebeurtenissen in Oekraïne l Dossier Oekraïne