Ongeveer driehonderd overlevenden van het Duitse vernietigingskamp Auschwitz hebben dinsdag in Polen de bevrijding van het kamp zeventig jaar geleden herdacht. 

Ook tientallen staatshoofden en regeringsleiders waren aanwezig. Namens Nederland woonden koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Mark Rutte  de herdenking in Polen bij.

In Auschwitz-Birkenau vermoordden de nazi's meer dan een miljoen mensen, voornamelijk joden.

Op 27 januari 1945 bevrijdden soldaten van het Rode Leger het kamp. Zij troffen er ongeveer zesduizend overlevenden aan.

Keppeltje

De herdenking begon met een twee uur durende plechtigheid in een grote de tent voor de 'Poort des doods', de toegang tot het kamp. De tent was neergezet omdat het tien jaar geleden bij de herdenking met name voor de aanwezige bejaarde overlevenden veel te koud was geweest.

Koning Willem-Alexander kreeg daar van de Polen een ereplaats, naast de Poolse president Bronislaw Komorowski. Achter de koning zat minister-president Mark Rutte. Koning en premier droegen een keppeltje, een Joodse hoofdbedekking.

Herdenking Auschwitz

Een Holocaust-overlevende arriveert voor de herdenking van de bevrijding van Auschwitz. © AFP
Ongeveer driehonderd overlevenden van het Duitse vernietigingskamp Auschwitz herdenken dinsdag in Polen de bevrijding van het kamp zeventig jaar geleden. © AFP
De Poolse president Bronislaw Komorowski houdt een toespraak tijdens de herdenking. © AFP
Koningin Maxima en koning Willem-Alexander bij de herdenking. © ANP
De Franse premier Francois Hollande is aanwezig bij de herdenking. © AFP
Regisseur Steven Spielberg bij de herdenking. © AFP
In Auschwitz-Birkenau en omgeving vermoordden de nazi's meer dan een miljoen mensen, voornamelijk Joden. © AFP
Ook in Buchenwald worden de slachtoffers van dat concentratiekamp herdacht. © AFP
De Russische president Vladimir Poetin herdacht de bevrijding van Auschwitz in het Joods Museum in Moskou. © ANP
De Poolse president Bronislaw Komorowski en Piotr Cywinski, directeur van het Staatsmuseum Auschwitz-Birkenau, komen aan in het voormalige concentratiekamp. © AFP
De Poolse president Bronislaw Komorowski komt samen met overlevenden van Auschwitz aan bij het voormalige concentratiekamp. © AFP
De Poolse president Bronislaw Komorowski, Piotr Cywinski, directeur van het Staatsmuseum Auschwitz-Birkenau en overlevenden van Auschwitz komen aan in het voormalige concentratiekamp. © AFP
Overlevenden van Auschwitz wonen de herdenking bij. © AFP
Het vernietigingskamp werd zeventig jaar geleden door de Russen bevrijd. © AFP
De Poolse president Bronislaw Komorowski staat samen met overlevenden van Auschwitz stil bij de overledenen van het voormalige concentratiekamp. © AFP
In Auschwitz-Birkenau vermoordden de nazi's meer dan een miljoen mensen, voornamelijk Joden. © ANP
Dinsdag 27 januari: In het Duitse vernietigingskamp Auschwitz zijn de voorbereidingen in volle gang voor de herdenking van de bevrijding van het kamp, zeventig jaar geleden. © ANP

Herdenkingskaars

Vervolgens plaatsten het koningspaar en Rutte een kaars op de gedenksteen voor de Nederlandse slachtoffers van het kamp. Ze deden dat in gezelschap van Ernst Verduin, de officiële vertegenwoordiger van de Nederlandse overlevenden van het kamp die zelf in 1943 in Auschwitz terechtkwam.

Vertegenwoordigers van 49 landen plaatsten een kaars rond het monument van kamp Auschwitz II-Birkenau, het grootste van de vernietigingskampen in en rond het Poolse Oswiecim en Brzezinka.

Anders dan tien jaar geleden bij de zestigste herdenking van de bevrijding van het kamp, gebeurde het plaatsen van de kaarsen gelijktijdig door alle delegaties, om de tijd buiten in de sneeuw te beperken.

Nabestaanden

Nabestaanden pleitten tijdens de herdenking in de grote tent voor tolerantie en gelijkheid. ''We moeten onze kinderen tolerantie en begrip bijbrengen. Wij overlevenden willen niet dat ons verleden de toekomst wordt van onze kinderen'', aldus overlevende Roman Kent.

Reactie Rutte

Rutte laat in een schriftelijke reactie weten dat het "nauwelijks te bevatten blijft hoe miljoenen onschuldige mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Auschwitz en andere vernietigingskampen op de meest afschuwelijke wijze zijn vermoord.'' "De geschiedenis is op deze stilmakende plek tastbaar", aldus de premier.

Hij wijst erop dat ook de Nederlandse samenleving ''door de holocaust in het hart werd geraakt. Meer dan 100.000 Joodse en andere medeburgers werden vanuit ons land afgevoerd om nooit meer terug te keren, en die pijn is tot op de dag van vandaag voelbaar. Vandaag kregen al die onschuldige slachtoffers een stem in de verhalen van enkele van de laatste overlevenden. Dat was een indrukwekkend en ook emotioneel moment. Aan ons, de latere generaties, de taak om de herinnering levend te houden en pal te blijven staan voor de vrijheid en de menselijke waardigheid.''

Rode Leger

Dit jaar waren er geen veteranen van het Rode Leger bij de herdenking. Tien jaar geleden waren ze nog eregast. ''Helaas is het dit keer allemaal anders. Het aandenken van het Rode Leger wordt op deze manier besmeurd'', aldus bevrijder Ivan Martinoesjkin, die nu dik in de negentig is.

De Russische president Vladimir Poetin was er evenmin. Hij herdacht de bevrijding van Auschwitz in het Joods Museum in Moskou. 

Ook in de Duitse Bondsdag werd dinsdag de bevrijding van Auschwitz herdacht. Ieder jaar is het op 27 januari wereldwijd Holocaust Herdenkingsdag.

De Duitse president Joachim Gauck was ook bij de herdenking, maar sprak eerder op dinsdag al in de Duitse Bondsdag. Hij benadrukte dat Auschwitz een onderdeel blijft van de Duitse samenleving. ''Er is geen Duitse identiteit zonder Auschwitz. De Holocaust behoort tot de geschiedenis van dit land.''

Video: Emoties bij herdenking bevrijding Auschwitz