De Griekse verkiezingen zijn gewonnen door de links-radicale partij Syriza. De voorlopige tellingen en een exit poll wijzen zondag op een ruime overwinning voor Syriza en premier Antonis Samaras heeft zijn verlies erkend.

Volgens de voorlopige tellingen heeft Syriza 36 procent van de stemmen gekregen. Nieuw Democratie, de partij van de huidige premier Antonis Samaras, sleepte 27,8 procent van de stemmen binnen. 

De neofascistische partij Gouden Dageraad komt op de derde plek met 6,3 procent, gevolgd door de nieuwe liberale en pro-Europese middenpartij To Potami (De Rivier) met 5,9 procent.

Het Griekse ministerie van binnenlandse zaken zei op basis van voorlopige resultaten dat Syriza 150 zetels krijgt. De voorspelling heeft echter nog een bepaalde foutmarge, waardoor het uiteindelijke aantal zetels ook op 149 of 151 kan uitkomen. In een exit poll eerder op de avond stond Syriza op 146 tot 158 parlementszetels.

Geen meerderheid

Met 150 zetels heeft Syriza geen meerderheid behaald in het Griekse parlement. Om alleen te kunnen regeren had partijleider Alexis Tsipras 151 zetels moeten halen. 

Tsipras heeft nu drie dagen de tijd om een nieuwe regering te vormen. Als het hem niet lukt om een coalitie te vormen met een andere partij, mag de partij van premier Samaras een poging doen omdat hij tweede is geworden.

Video: Radicaal-linkse partij Syriza wint verkiezingen in Griekenland

Felicitaties

"Wij hebben vandaag geschiedenis geschreven'', zo zei Alexis Tsipras, de partijleider van Syriza, zondagavond in een reactie op de verkiezingsoverwinning. "Vanaf morgen begint het harde werken." Ook zei hij dat hij "per direct een einde wil maken aan de vijf jaren van vernedering en pijn", sinds het Griekse faillissement in 2010. Duizenden aanhangers gingen na afloop uitzinnig de straten op.

Eerder op de avond was Tsipras al gefeliciteerd door premier Samaras. Samaras zei dat hij een land "aan de rand van de afgrond" aantrof toen hij in 2012 aantrad en dat hij de fundering heeft gelegd voor economische groei en een einde aan de crisis in het land.

Minister van volksgezondheid Makis Voridis erkende de nederlaag van zijn partij eerder al op de Griekse televisie. "We hebben verloren. Met hoeveel is alleen nog niet duidelijk."

Een woordvoerder van Syriza nam eerder op de avond al een voorsprong op de definitieve uitslag. "Dit is een historische overwinning en het is niet alleen een boodschap die de Griekse bevolking aangaat, maar alle volkeren van Europa."

Ook uit andere delen van Europa komen felicitaties. De Franse president Hollande heeft de leider van de Griekse partij Syriza gefeliciteerd met de verkiezingsoverwinning van zondag. Wel drong hij erop aan dat Griekenland en Frankrijk moeten blijven samenwerken binnen de eurozone. 

De Britse premier David Cameron zei zondagavond dat "de Griekse verkiezingen de economische onzekerheid in Europa zullen vergroten". 

Noodleningen

Syriza wil opnieuw gaan onderhandelen met de Europese Unie, de grote geldschieter van Griekenland, om gunstigere betalingsvoorwaarden af te dwingen voor de verstrekte noodleningen. Volgens de conservatieven van premier Samaras streeft Syriza een droombeeld na en riskeert zij het prille herstel van de Griekse economie om zeep te helpen.

EVP, de grootste fractie in het Europees Parlement is teleurgesteld over de uitslag en zegt dat het juiste en oprechte pad van premier Antonis Samaras niet was erkend.

Tsipras gaf later op de avond aan bereid te zijn met de EU te praten over een "eerlijke en werkbare oplossing". 

Eurolanden

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem heeft zondagavond in een reactie op de overwinning van Syriza laten weten dat de eurolanden klaar zijn voor overleg met de nieuwe Griekse regering. ''De Griekse kiezers hebben gesproken, we wachten nu de uitslag van de formatie af. Zoals ik steeds heb gezegd, staat de eurogroep klaar voor overleg met de nieuwe regering'', aldus Dijsselbloem.

Hij sprak afgelopen vrijdag nog de verwachting uit dat Griekenland gewoon in de eurozone blijft. Een 'Grexit' is niet in het belang van de eurozone en ook niet van de Grieken zelf, aldus Dijsselbloem. Hij zei eerder ook dat er van kwijtschelden van Griekse schulden geen sprake kan zijn.

Wel is Dijsselbloem bereid te kijken naar schuldenverlichting, bijvoorbeeld door de looptijd van leningen te verlengen of een lagere rente te rekenen. Er ligt volgens Dijsselbloem geen taboe op nieuwe onderhandelingen over dergelijke zaken.

Zie ookGriekse verkiezingen gaan ook over Nederlandse miljarden

En: Dit moet u weten over 'Grexit'