De koning van Saudi-Arabië, Abdullah, is overleden. Dat meldt de staatstelevisie in het land vrijdag. Zijn functie is overgenomen door zijn halfbroer Salman.

Het overlijden van de koning werd bekendgemaakt door een presentator van de Saudische staatstelevisie die een verklaring voorlas. De zender zond daarbij beelden uit van gelovigen bij de Kaaba in Mekka. 

De koning lag al weken in het ziekenhuis. ZIjn begrafenis vindt vrijdagmiddag (lokale tijd) plaats in Riyadh.

De 90-jarige vorst Abdullah bin Abdul Aziz al-Saud had al geruime tijd gezondheidsproblemen. In 2012 werd hij weer aan zijn rug geopereerd. Hij benoemde dat jaar zijn halfbroer Salman tot opvolger. 

Kroonprins Salman is 79 jaar en had al tal van taken overgenomen van Abdullah. In maart van het afgelopen jaar is de jongste halfbroer van Abdullah en Salman, prins Muqrin, tot tweede in de lijn van troonopvolging benoemd.

Salman geldt als een bemiddelaar in de grote familie Saud. 

Video: Koning Abdullah van Saudi-Arabië overleden

Olieprijs

Het overlijden van de koning van Saudi-Arabië zorgde vrijdagochtend voor een stijging van de olieprijs. Beleggers speculeren mogelijk op een verandering van het beleid van de grootste olieproducent binnen oliekartel OPEC.

Saudi-Arabië was eind vorig jaar de drijvende kracht achter het besluit binnen de OPEC om de olieproductie ondanks de dalende prijs voorlopig niet te verlagen. Na dat besluit ging de olieprijs nog verder omlaag.

De prijs van een vat Brent, de graadmeter voor olie uit het Midden-Oosten en Europa, steeg vrijdagochtend met ruim 2 procent naar 49,65 dollar.

Amerikaanse olie werd ook 2 procent duurder en kostte 47,23 dollar per vat. De prijzen staan daarmee overigens nog altijd min of meer op de laagste niveaus sinds begin 2009.

Stichter Saudi-Arabië

De kroonprins en de 'reservekroonprins' zijn allemaal kinderen van de stichter van Saudi-Arabië, Abdelaziz bin Saud (1876-1953). De koninklijke familie in Saudi-Arabië telt vele honderden prinsen die kleinzoon van de stichter van het rijk zijn en van wie er een aantal het koningschap ambieert.

Het koningschap is van de stichter overgegaan op diens tweede zoon Saud en vervolgens op jongere broers. Abdullah was sinds 2005 officieel koning, maar eigenlijk was hij toen al tien jaar aan de macht. Eind 1995 nam hij namelijk de macht over, nadat zijn halfbroer, koning Fahd, was getroffen door een beroerte.

Hervormingen

Abdullah voerde in het uiterst behoudende koninkrijk voorzichtig hervormingen door. De buitenwereld merkte ze nauwelijks op, maar in eigen land was dat wel anders. De maatregelen morrelden aan het gezag van de machtige moslimgeestelijkheid en aan de ultraconservatieve tradities van Saudi-Arabië.

Zo was hij gastheer van een interreligieuze gedachtewisseling waaraan ook joden deelnamen, richtte hij de eerste gemengde Saudische universiteit op en beloofde hij vrouwen stemrecht in de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar. 

Dezelfde koers

Salman houdt dezelfde koers aan als zijn voorgangers, aldus de nieuwe koning in een toespraak tot de natie. Hij zou met ouderdomskwalen te kampen hebben en op zijn minst een beroerte hebben gehad. Zijn zoon Mohammed bin Salman aanstelt als minister van Defensie. De nieuwe koning had die functie tot vrijdag. Er zijn verder geen wijzigingen in de regeringsploeg, aldus de nieuwe vorst.

Als plaatsvervanger van kroonprins Muqrin benoemde hij Mohammed bin Nayaf. Die is tussen de 55 en 58 jaar oud en behoort tot de nieuwe generatie prinsen van het koninkrijk. Hij is een kleinzoon van de stichter van het rijk, Abdelaziz bin Saud (1876-1953). Wanneer Mohammed bin Nayef de nu 69-jarige Muqrin opvolgt, is hij eerste koning van het land die geen zoon, maar een kleinzoon van de stichter is.

VS

De aanslagen van 11 september 2001 op New York en Washington leidden tot zware Amerikaanse druk om extremistische uitwassen binnen zijn land aan te pakken. Aanslagen van aanhangers van al-Qaeda deden het Saudische regime daarna beseffen dat het moest veranderen om te overleven.

In de jaren daarna vertegenwoordigde hij Saudi-Arabië op diverse buitenlandse bijeenkomsten en reisde hij door Europa, de Verenigde Staten en Japan.

Financiën

Jaren beschikte het koningshuis over voldoende financiële middelen om ongenoegen in de maatschappij af te kopen. Het overlijden van de vorst komt op een moment dat de olieprijs sterk is gedaald, maar dat heeft voor zover bekend nog niet tot financiële problemen in Saudi-Arabië geleid.

Abdullah was getrouwd met vier vrouwen, maar had er zeker 25 verstoten. Hij heeft zeven zonen en vijftien dochters.

Medeleven

De Amerikaanse president Barack Obama heeft zijn medeleven geuit. ''Als leider was hij altijd eerlijk en hij was moedig in zijn overtuigingen", prees Obama Abdullah in een verklaring.

''Een van die overtuigingen was zijn standvastige en gepassioneerde geloof in het belang van een band tussen de VS en Saudi-Arabië als een kracht voor stabiliteit en veiligheid in het Midden-Oosten en daarbuiten'', zei Obama. ''De verbondenheid en de sterkte van het partnerschap tussen onze twee landen is een onderdeel van de erfenis van koning Abdullah.'' Obama sprak verder van een warme en oprechte vriendschap.

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken heeft namens de Nederlandse regering de regering van Saudi-Arabië gecondoleerd met het overlijden van koning Abdullah. 

Video: Nederland condoleert Saudi-Arabië

Koning Abdullah: voorzichtig hervormer in een ultraconservatieve staat