In Turkije heeft de grote stroom van Syrische vluchtelingen geleid tot een crisissituatie en de internationale gemeenschap doet te weinig om die het hoofd te bieden.

Dat concludeert Amnesty International in een rapport dat donderdag is verschenen.

Volgens de mensenrechtenorganisatie worden Syriërs in Turkije gedwongen terug te keren naar Syrië, terwijl anderen bij de grens worden beschoten door grenswachten. Honderdduizenden Syriërs in Turkije leven in armoede. 

In totaal hebben 1,6 miljoen Syrische vluchtelingen de afgelopen 3,5 jaar onderdak gezocht in Turkije. Amnesty vindt dat de internationale gemeenschap te terughoudend is in het leveren van financiële steun om de vluchtelingencrisis op te lossen.

Armoede

"Turkije heeft overduidelijk grote problemen om te voorzien in de meest basale behoeften van honderdduizenden Syrische vluchtelingen", stelt Andrew Gardner, de Turkije-onderzoeker van Amnesty.

"Het resultaat is dat veel vluchtelingen die de grens zijn overgestoken in de steek worden gelaten en hun leven in armoede lijden. De humanitaire hulp die de internationale gemeenschap biedt, is jammerlijk laag, maar Turkije moet ook meer doen om hulp te vragen en te faciliteren", aldus Gardner. 

Gardner: "Hoewel Turkije officieel de grenzen heeft geopend voor Syrische vluchtelingen, is de realiteit voor velen die proberen te ontsnappen aan de verwoestende oorlog, een ander verhaal. Velen worden teruggestuurd naar het oorlogsgebied, en sommigen worden zelfs beschoten."

Open grenzen

Amnesty concludeert dat Turkije in tegenstelling tot wat het land claimt, geen beleid van open grenzen hanteert voor Syrische vluchtelingen. In een grensgebied van ongeveer negenhonderd kilometer zijn volgens de mensenrechtenorganisatie slechts twee grensposten geheel opengesteld.

Zelfs bij die grensposten zouden vluchtelingen die geen paspoort bij zich hebben regelmatig weggestuurd worden, "tenzij ze dringend medische of humanitaire hulp nodig hebben".

Dat er slechts twee grensposten zijn in een groot grensgebied, betekent voor een meerderheid van de Syrische vluchtelingen dat ze moeten zoeken naar andere opties om de grens met Turkije over te steken. Ze maken regelmatig gebruik van mensensmokkelaars en steken de grens over in gebieden waar wordt gevochten. 

Volgens Amnesty zijn tussen december 2013 en augustus 2014 zeker zeventien mensen gedood met kogels door grenswachten. Het zou gaan om Syriërs die op andere plekken dan de twee officiële grensposten proberen de grens over te steken, en vervolgens worden beschoten. Vele anderen zouden zijn geslagen of mishandeld, en vervolgens zijn teruggestuurd naar conflictgebied in Syrië. 

Vluchtelingenkampen

In het rapport wordt geconcludeerd dat slechts 220.000 van de 1,6 miljoen Syrische vluchtelingen in de 22 door Turkije opgerichte vluchtelingenkampen verblijven. 1,3 miljoen vluchtelingen moeten het zelf zien te rooien buiten de kampen.

Turkse overheidsbronnen stellen volgens Amnesty dat slechts 15 procent van de Syrische vluchtelingen buiten de kampen hulp krijgt van hulporganisaties. 

Syrische burgeroorlog blijft fel en complex l Interview met HRW-onderzoeker over Syrië

Chronologie van de Syrische burgeroorlog l Dossier Syrië