De belangrijkste sjiitische coalitie in het Iraakse parlement heeft plaatsvervangend parlementsvoorzitter Haider al-Abadi maandag voorgedragen als premier. Daarmee passeert zij zittend premier Nuri al-Maliki.

Het besluit van de coalitie zal naar verwachting de politieke spanningen verder vergroten. Maliki, premier sinds 2006, wil voor de derde keer premier worden.

De hoogste rechter in het land bepaalde maandag dat hij volgens de grondwet het recht heeft een nieuwe regering te vormen. Dat moet binnen dertig dagen gebeuren. 

Volgens de Iraakse grondwet heeft de sterkste groepering in het parlement het recht om de regering te kiezen, oordeelde het federale gerechtshof in Bagdad.

Omstreden

De sjiiet Maliki, die sinds 2006 premier is, wordt verweten dat hij de tegenstellingen tussen de sjiitische meerderheid en andere groeperingen in Irak heeft aangewakkerd.

De Amerikaanse president Barack Obama riep de Irakezen zaterdag op een brede regeringscoalitie te vormen als alternatief voor een regering onder leiding van Maliki. Hij zei dat de Irakezen zich moeten verenigen om de bedreiging van de extremisten van Islamitische Staat (voorheen ISIS) te overwinnen.

Maliki maakte zondagavond in een televisietoespraak echter duidelijk dat hij niet wil wijken.

Veroverd

IS heeft de afgelopen weken een groot deel van het noorden van Irak veroverd. De extremisten riepen eind juni een kalifaat uit in delen van Syrië en Irak. Zij zijn met een grote opmars bezig en hebben een deel van Iraaks Koerdistan ingenomen.

Duizenden christenen en yezidi's, een religieuze minderheid in het gebied, zijn op de vlucht geslagen. Zondag zei een Iraakse minister dat de soennitische extremisten na de verovering van de stad Sinjar zeker 500 yezidi's hebben vermoord.

De politie meldde maandag dat IS de stad Jalawla ten noordoosten van de hoofdstad Bagdad na weken van gevechten tegen de Koerden heeft veroverd.

Vier dingen die u moet weten over de Islamitische Staat | Alles over de onrust in Irak in ons dossier