Obama autoriseert luchtaanvallen Irak

De Verenigde Staten gaan in Irak luchtaanvallen uitvoeren op islamitische strijders van de Islamitische Staat (IS), voorheen ISIS, wanneer die Amerikaanse militairen in gevaar brengen. 

Dat meldde Amerikaanse president Barack Obama in een persconferentie vrijdagochtend (Nederlandse tijd). "Als de levens van Amerikaanse burgers in gevaar zijn, ondernemen we actie," aldus de president. 

Obama benadrukte dat het gaat om ''verantwoorde'' en ''doelgerichte'' luchtaanvallen rondom de Amerikaanse humanitaire missie, waarbij onder meer voedsel en water worden gedropt.

Obama zei ook dat de Iraakse regering om hulp heeft gevraagd. De regering wil "een genocide" voorkomen. Volgens de president worden er geen nieuwe troepen naar Irak gestuurd. 

Bekijk beelden van de persconferentie:

Yezidi's

Donderdag werd bekend dat Obama luchtaanvallen in Irak overwoog om de minderheden die vluchten voor de oprukkende Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS) te redden. 

Ongeveer 50.000 Yezidi's, een religieuze minderheid in Irak, zitten door het oprukkende geweld vast op kale bergtoppen. Ze lopen daar het risico om te komen van de dorst en honger. Aan de voet van de bergen wacht hen mogelijk moord en verkrachting door strijders van IS, die de Yezidi's als duivelsaanbidders zien. 

Deze week vluchtten 140.000 Yezidi's uit de noordelijke regio's van Irak, voornamelijk naar door Koerden gecontroleerde gebieden. Daarom zijn er voedsel- en medicijndroppings georganiseerd. Die vonden vrijdag plaats. 

Yezidisme 

Het Yezidisme is een van de oudste geloofsuitingen en combineert elementen uit onder meer het christendom en de islam. Een Yezidi word je door geboorte, en trouwen met iemand van buiten de gemeenschap betekent verlies van je geloof.

Schattingen van het aantal Yezidi's lopen uiteen van een half tot 2 miljoen. De meesten van hen wonen in Noord-Irak, in de autonome regio koerdistan. Yezidi's zijn nauw verwant met Koerden. 

Lalish, het belangrijkste Yezidi-heiligdom, ligt midden in Koerdistan. In Europa leven naar schatting 75.000 Yezidi's, vooral in Duitsland en de Scandinavische landen. De Nederlandse gemeenschap kent ongeveer 5.000 leden.

Veiligheidsraad

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft de recente aanvallen door IS-rebellen in Irak donderdagavond (onze tijd) veroordeeld. Ook riepen de vijftien leden van het hoogste adviesorgaan van de VN de internationale gemeenschap in een spoedzitting op om steun te verlenen aan de Iraakse bevolking.

''De leden van de VN-Veiligheidsraad roepen de internationale gemeenschap op om de regering en de bevolking van Irak te steunen'', zei de Britse VN-ambassadeur Mark Lyall Grant. ''We moeten er alles aan doen om het lijden van het Iraakse volk in het huidige conflict te verlichten.''

Secretaris-generaal van de VN, Ban Ki-moon, onderstreepte de roep om hulp. Volgens de Zuid-Koreaan zouden in het bijzonder ''landen met invloed en middelen die het conflict positief kunnen beïnvloeden'' zich moeten inzetten om het lijden van het Iraakse volk te verzachten.

Kabinet

Het kabinet heeft de zorgen over de opmars van ISIS in Irak overgebracht aan de Iraakse ambassadeur. Dat schreef minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans donderdag in een brief aan de Tweede Kamer.

"De nood van de nieuwe groepen vluchtelingen is bijzonder hoog en verdient onmiddellijke aandacht", aldus Timmermans. "Het kabinet dringt daar via diplomatieke kanalen in binnen- en buitenland met stelligheid op aan."

De ambassadeur gaf in een gesprek op het ministerie aan dat de Iraakse regering voorlopig de interne geschillen met de Koerden opzij schuift en gezamenlijk optrekt tegen de terreurbeweging. Omdat dat op dit moment onvoldoende is, heeft hij bij het ministerie om internationale steun gevraagd om de situatie onder controle te krijgen.

Het kabinet steunt het verzoek van Frankrijk om de situatie in Irak in de VN-Veiligheidsraad te bespreken. Ook staat de Nederlandse ambassade in Caïro over de situatie in contact met vertegenwoordigers van de Arabische Liga. 

CDA

Het CDA wil weten of Timmermans ook vindt dat er in Noord-Irak een mogelijke "genocide'' dreigt. Nu Obama dat woord in z'n mond heeft genomen, vindt Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt van die oppositiepartij dat de bewindsman moet aangeven of hij het eens is met Obama.

Omtzigt vindt het een "groot gemis'' dat Timmermans en ook de Europese Unie daar tot nu toe niets over hebben gezegd.

Volgens hem wijst alles erop dat strijders van IS de leden van de religieuze Yezidi-minderheid, die vastzitten op bergtoppen, willen uitmoorden. Hun bezittingen worden onteigend en graven vernield. Volgens Omtzigt duidt dat erop dat IS de geschiedenis van de Yezidi's wil uitwissen.

Het Kamerlid vindt dat de EU actie moet ondernemen om de Yezidi's te helpen. Zo zou de EU moeten meedoen aan de Amerikaanse voedseldroppings in het noorden van Irak. "De EU laat de VS nu de kastanjes uit het vuur halen'', aldus Omtzigt.

Hij wijst erop dat het conflict voor Nederland en andere Europese landen geen 'ver-van-je-bedshow' is of mag zijn, omdat er ook mensen met bijvoorbeeld een Nederlands, Duits of Brits paspoort zijn die zich bij IS hebben aangesloten.

Klik op de onderstaande afbeelding voor een interactief overzicht van de opmars van IS:

Vier dingen die u moet weten over de Islamitische Staat | Alles over de onrust in Irak in ons dossier

Lees meer over:
Tip de redactie