Missie in Oekraïne wordt afgebroken

De repatriëringsmissie in het oosten van Oekraïne wordt afgebroken. De veiligheidssituatie daar verslechtert met de dag. 

Dat zei premier Mark Rutte woensdagavond in een persconferentie. Donderdag zal nog wel een vliegtuig met persoonlijke bezittingen vanuit Charkov naar Nederland vliegen. 

"Het is niet zinvol om de repatriëringsmissie nu voort te zetten", aldus Rutte, die de nabestaanden van de slachtoffers en de fractievoorzitters in de Tweede Kamer voor de persconferentie inlichtte over het besluit.

"Als het veilig genoeg is, komen we terug om het werk af te maken." Rutte liet weten dat hij ''onze mensen niet aan onnodige risico's wil blootstellen''.

''De ambitie is terugkeren op de crashsite'', aldus Rutte. ''We stoppen nu, maar we stoppen niet''. Een klein team blijft in de regio achter. De lokale bevolking houdt zo de mogelijkheid om stoffelijke resten en persoonlijke spullen die worden gevonden over te dragen.

Toegang

Volgens Rutte heeft het repatriëringsteam ''goede dagen'' gehad, afgewisseld met ''zeer slechte dagen'', waarop de toegang tot de rampplek zeer beperkt was. 

De belangrijkste gebieden zijn volgens de premier doorzocht. Volgens Rutte is een 'lichtpuntje' dat de afgelopen dagen weinig stoffelijke resten zijn geborgen: dat lijkt erop te wijzen dat in de dagen na de ramp meer is gebeurd dan tot nu toe werd aangenomen. Over twee of drie weken hoopt hij dat duidelijk is hoeveel lichamen van slachtoffers inmiddels zijn geborgen.

De Nederlandse, Australische en Maleisische experts moesten woensdag de plek van de vliegramp in Oekraïne eerder verlaten door een schietpartij in de omgeving. 

Reacties

Het hoofd van de repatriëringsmissie, Pieter-Jaap Aalbersberg, laat in een reactie weten dat het tot nog toe dagelijks een uitdaging was om ongestoord te kunnen werken. "De experts droegen scherfvesten voor hun eigen veiligheid en hoorden regelmatig dat er in hun omgeving werd geschoten", aldus Aalbersberg. 

Aalbersberg: "We moeten dus realistisch blijven: nu de veiligheidssituatie verder achteruit gaat, kunnen politiemensen en experts niet langer veilig hun werk doen. De veiligheid van onze mensen gaat boven alles".

De missieleider stelt dat continu is benadrukt dat er altijd "drie lichten op groen moeten staan" om onze mensen veilig te kunnen laten werken: "de veiligheidsanalyse van het ministerie van Defensie, het advies van de OVSE en de commandant ter plaatse. Door de huidige ontwikkelingen is het niet langer haalbaar om alle drie de lichten dagelijks op groen te krijgen."

In totaal zijn door het repatriëringsteam tien paketten van elk één kubieke meter gevuld met persoonlijke bezittingen. "Daaronder bevinden zich spullen die voor de nabestaanden van groot belang zijn, zoals fotoboeken, sieraden, camera’s, agenda’s, paspoorten, knuffels", aldus Aalbersberg. 

Marechaussee

Kees Kuijs, leider van de marechaussees, zei woensdagavond dat de missie voldaan is over wat er is bereikt. Ondanks dat de missie moet worden afgebroken. 

"We hebben de belangrijkste locaties gehad. Professioneel zijn we tevreden, moreel wat minder", zegt Kuijs. "De bevolking van het dorp (Rozsypne, red.) ziet ons met weemoed vertrekken. Door onze neutraliteit werden zij ook beschermd tegen het oorlogsgeweld." 

Kuijs zegt dat de meeste spullen zijn teruggevonden mede doordat de dorpelingen zelf al veel verzameld en goed geordend hadden. "We hebben vandaag in het dorp nog flyers rondgedeeld in het Russisch en Oekraïens, om mensen te vragen de spullen die ze nog vinden bij de burgemeester af te geven." 

Er blijft nog een klein team achter in Charkov dat de spullen uiteindelijk in ontvangst kan nemen. "Het is vrij on-Nederlands om een taak niet geheel af te ronden en in die zin doet het wat zeer om nu weg te gaan. Maar van frustratie is bij het team zeker geen sprake", aldus Kuijs. 

OVSE

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) laat weten in de toekomst opnieuw te zullen assisteren als zoekteams verder onderzoek willen doen op de plek waar het vliegtuig neerstortte.

Via Twitter laat de organisatie weten blij te zijn dat de OVSE-medewerkers in Oost-Oekraïne een belangrijke rol hebben kunnen spelen om de Nederlanders, Australiërs en Maleisiërs toegang te geven tot het gebied.

"We staan klaar om te assisteren in toekomstige fases van de MH17-repatriëring als daarom wordt gevraagd.''

VVD

De VVD stelt dat het "spijtig" te vinden dat de missie voorlopig is afgebroken. "Al lijkt het erop dat veel stoffelijke resten zijn geborgen en dat was, is, en blijft prioriteit nummer één. 

"Onze mensen zitten daar in het oog van de storm", stelt de VVD in het statement. "Met hun veiligheid mogen geen grote risico's worden genomen."

Het CDA noemt het "zeer ernstig" dat om veiligheidsredenen gestopt moet worden met de missie op de rampplek. 

De verantwoordelijkheid voor de verslechterde veiligheidssituatie ligt bij de strijdende partijen in Oekraïne benadrukt het CDA. ''Over de situatie in Oost-Oekraïne en met Rusland maken wij ons grote zorgen'', zegt CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.

Ook PvdA-Kamerlid Michiel Servaes noemt het stopzetten teleurstellend. ''Vooral bij de nabestaanden zal dit zwaar vallen. We wisten tegelijkertijd dat de situatie uiterst fragiel was en moeten veiligheid van de experts en marechaussees nu voorop stellen. Ik hoop dat zij het grootste deel van hun belangrijke werk hebben kunnen doen.''

VNL

De Kamerfractie van VoorNederland (VNL) wil opnieuw met spoed een debat in de Kamer over het stoppen van de missie.

''Er liggen nog steeds slachtoffers en bezittingen die terug moeten naar Nederland. De nabestaanden worden door dit besluit opnieuw getroffen. We hebben vanaf het begin gewezen op de noodzaak snel en robuust te handelen. Nu zien we het verdrietige resultaat van de softe en inadequate aanpak'', aldus fractievoorzitter Louis Bontes.

Voor D66 heeft een spoedoverleg op dit moment niet de prioriteit. De sociaal-liberalen verzochten het kabinet eerder op de dag om een update over de veiligheidssituatie in het rampgebied en heeft die nu gekregen. De partij geeft de voorkeur aan een debat na beëindiging van de missie "als de resultaten bekend zijn en we het debat op feiten kunnen voeren." 

Macht

In het gebied waar vlucht MH17 neerstortte, strijden Oekraïense regeringstroepen en pro-Russische separatisten om de macht. Het neergehaalde vliegtuig van Malaysia Airlines ligt midden in een voor beide kampen strategisch belangrijk gebied.

Volgens de Oekraïense regering heeft het regeringsleger zich woensdag gehouden aan internationale afspraken om in het rampgebied zelf niet te vechten.

Bij de vliegramp kwamen op 17 juli 298 mensen om het leven, van wie 196 Nederlanders. 

Dossier vliegramp | Dit weten we over de vliegramp | Chronologie vliegramp | Het conflict in Oost-Oekraïne

Lees meer over:
Tip de redactie