Paus Franciscus heeft maandag als eerste paus in de geschiedenis een krans gelegd op het graf van zionistenleider Theodor Herzl, die wordt gezien als de stichter van de staat Israël.

Ook ging hij op verzoek van premier Benjamin Netanyahu naar het monument voor slachtoffers van terreuracties in Israël. Dat bezoek stond niet op het officiële programma van de driedaagse reis van Franciscus naar het Midden-Oosten.

Het graf van Herzl op Mount Herzl ligt vlak bij Yad Vashem, het monument voor de zes miljoen Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Daar ontstak de paus een vlam en bad hij voor de slachtoffers. ''Misschien zou zelfs God de Vader zich zoiets niet kunnen voorstellen. Nooit meer, Heer, nooit meer'', zei de paus. President Shimon Peres en Netanyahu vergezelden Franciscus.

Aan het slot van zijn driedaagse reis naar Jordanië, de Westelijke Jordaanoever en Israël ging de paus voor in een mis in het Cenakel, de zaal waar Jezus Christus met de apostelen het laatste avondmaal zou hebben gevierd.

Het gebouw, waarin op de bovenverdieping de avondmaalszaal is gelegen, is ook voor joden heilig. In de benedenverdieping zou namelijk het graf van koning David (rond 1000 voor Christus) zijn.

Israël en het Vaticaan strijden over het gebouw. Orthodoxe joden betoogden zaterdag tegen de mogelijke overdracht van het gebouw aan christenen.

Einde reis

Maandagavond rondde hij zijn eerste reis als paus naar het Midden-Oosten af. Op het vliegveld van Tel Aviv nam hij afscheid van onder anderen de Israëlische president Shimon Peres en premier Benjamin Netanyahu.

Het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk was drie dagen in de regio. Hij arriveerde zaterdag in de Jordaanse hoofdstad Amman, was zondag in Bethlehem en maandag in Jeruzalem.