Petro Porosjenko is zondag al in de eerste stemronde gekozen tot nieuwe president van Oekraïne. Dit voorspellen exitpolls.

Een peiling ziet de chocoladekoning op 55,9 procent eindigen, een andere zelfs op 57,3 procent. Oud-premier Joelia Timosjenko lijkt genoegen te moeten nemen met slechts 12 procent van de stemmen.

Als uit de definitieve uitslagen van maandag blijkt dat Porosjenko inderdaad meer dan de helft van de stemmen heeft gekregen, is geen tweede stemronde nodig. De ondernemer vreest dat zo'n tweede stembusgang het land verder kan destabiliseren.

De 48-jarige Porosjenko belooft de Oekraïners sterkere economische en politieke banden met het Westen, maar geeft ook aan de verbrijzelde relatie met Rusland te willen verbeteren. Moskou levert het meeste gas in Oekraïne en is een belangrijke exportmarkt.

Sinds oud-president Janoekovitsj in februari werd afgezet, heeft Rusland geen enkele interim-leider in Kiev erkend. De Oekraïners hopen dat de presidentsverkiezing de crisis kan laten de-escaleren, aangezien Moskou een verkozen leider met een sterk mandaat minder makkelijk kan negeren.

Referendum

In een reactie stelt Porosjenko dat Oekraïne het referendum over de Krim en de Russische annexatie van het schiereiland nooit zal erkennen. De ''soevereiniteit en territoriale integriteit'' van Oekraïne staan voor hem als een paal boven water, liet hij weten.

Wat Porosjenko betreft komen er dit jaar nog parlementaire verkiezingen in Oekraïne. Op zijn campagnekantoor claimde hij zondagavond het presidentschap en vertelde hij dat de meerderheid van de Oekraïners hem een mandaat heeft gegeven om verder te gaan met Europese integratie.

Zijn prioriteit ligt echter bij het beëindigen van de ''oorlog en chaos'' die pro-Russische separatisten hebben veroorzaakt, vertelde hij. Daarvoor wil hij zo snel mogelijk naar het oosten van het land reizen.

Opstandelingen

De pro-Russische opstandelingen in het oosten van Oekraïne verwachten niet om de tafel te gaan met Porosjenko. De oligarch financierde en ondersteunde het optreden van de regeringstroepen tegen de pro-Russische strijders, voerde een van de separatistische leiders als reden aan.

Voordat het toch tot onderhandelingen kan komen, moet Kiev van de activisten aan verschillende eisen hebben voldaan: de militaire operatie moet worden stopgezet, de troepen moeten worden teruggetrokken en ''onze soevereiniteit'' moet worden erkend, aldus Roedenko. ''Maar ik betwijfel of hij deze stappen zal nemen.''

Referendum

Oud-premier van Oekraïne Joelia Timosjenko heeft in een reactie haar verkiezingsnederlaag zondag toegegeven en pleit voor een referendum over het lidmaatschap van de NAVO.

''Dit waren eerlijke en 'schone' verkiezingen'', aldus Timosjenko in een eerste reactie. ''De verkiezingen vonden plaats onder omstandigheden van militaire agressie, deels door Rusland, dus het was erg moeilijk om te stemmen. Dat de verkiezingen toch zijn gehouden, is een grote overwinning.''

Haar tegenstander Porosjenko heeft volgens Timosjenko ''alle machtsinstrumenten'' om de crisis een halt toe te roepen en aan de verwachtingen van de Oekraïners te voldoen. ''We zullen al het mogelijke doen om een sterk Europees Oekraïne te bouwen en uiteindelijk een referendum te houden over een NAVO-lidmaatschap.''

Klitsjko

In de zijlijn van de presidentsverkiezingen is oud-bokser Vitali Klitsjko zondag gekozen tot de nieuwe burgemeester van de Oekraïense hoofdstad Kiev. Dat blijkt uit felicitaties die Porosjenko stuurde naar de zwaargewicht.

''Volgens onze interne gegevens is Vitali Klitsjko gekozen'', aldus de nieuwbakken president. De twee verschenen zondagavond gezamenlijk voor de camera's.

Reactie Obama

De Amerikaanse president Barack Obama heeft de Oekraïense bevolking zondag geprezen, omdat zij zijn gaan stemmen 'ondanks provocaties en geweld'. Hij loofde vooral de 'dappere Oekraïners' die in het oosten van het land zijn gaan stemmen, waar pro-Russische separatisten dit probeerden te verhinderen.

Obama verklaarde dat de Verenigde Staten graag met de nieuwe president en een democratisch gekozen parlement willen samenwerken. Ook wil Washington de inspanningen om politieke en economische hervormingen door te voeren ondersteunen.

Verder zei Obama dat de VS de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne ondersteunen en de 'bezetting en gepoogde annexatie van de Krim' door Rusland afwijzen. De verklaring van Obama werd door het Witte Huis vrijgegeven terwijl de president zondag een onaangekondigd bezoek bracht aan de Amerikaanse troepen in Afghanistan.

Verkiezingen Oekraïne: op zoek naar stabiliteit

De belangrijkste kandidaten voor de Oekraïense verkiezingen l Dossier Oekraïne