In Oekraïne zijn zondagochtend de stembureaus geopend voor de presidentsverkiezingen. De stemlokalen openden hun deuren om 8.00 uur plaatselijke tijd en gaan twaalf uur later weer dicht.

In het oosten van het land zullen veel stemmers voor een dichte deur staan, doordat gewapende pro-Russische separatisten de volgens hun illegale stembusgang proberen te blokkeren.

Europese waarnemers hebben zich grotendeels teruggetrokken uit de regio Donetsk vanwege een separatistische ''terreurcampagne"' tegen Oekraïense functionarissen.

Honderden gewapende separatisten zijn zondag in Donetsk samengestroomd rond het huis van de rijkste man van Oekraïne, Rinat Achmetov. Die had vorige week zijn 300.000 werknemers opgeroepen te betogen voor de eenheid van Oekraïne. De pro-Russische opstandelingen beschuldigde hij van genocide.

Sommige van de gewapende separatisten zijn gemaskerd en agressief jegens journalisten. Het huis van Achmetov is omgeven door hoge muren en wordt beveiligd door gewapende bewakers.

Achmetov zelf is niet thuis. Hij is in de hoofdstad Kiev en was van plan zondag naar Donetsk terug te keren. Daarvan heeft hij nu afgezien, gelet op de omstandigheden, aldus een woordvoerder.

Dialoog

Aan de verkiezingen doen 21 kandidaten mee. Miljardair Petro Porosjenko, bijgenaamd 'de Willy Wonka van Oekraïne' vanwege zijn carrière in de chocolade-industrie, is de grote favoriet in Oekraïne.

Porosjenko gaat de dialoog met het oosten van het land zoeken, als hij tot president van Oekraïne wordt gekozen. Het is onontkoombaar om direct in contact te treden met de pro-Russische separatisten, zo zei de snoepfabrikant toen hij zondag in Kiev zijn stem uitbracht.

De 'chocoladekoning' gaat in de peilingen fier aan de leiding en haalt volgens de laatste enquêtes al in de eerste ronde waarschijnlijk een absolute meerderheid. ''Om te beginnen moeten wij de mensen de vrede terugbrengen'', aldus Porosjenko. ''Gewapende mannen moeten steden en dorpen verlaten.''

Er was een enorm mediacircus toen Porosjenko (48) zijn stem uitbracht. Hij had zijn vier kinderen meegenomen die in traditionele Oekraïense kledij waren gestoken.

Geen toegang

Het land telt 33 miljoen kiesgerechtigden en naar verwachting zullen veel mensen hun stem uitbrengen. 

Om 11.00 uur was de opkomst al ruim 17 procent, meldt het Oekraïense persbureau Interfax. In het oosten van het land verliep het stemmen minder soepel: pro-Russische separatisten blokkeerden de toegang tot ruim tweeduizend stembureaus.

Ondanks de blokkades bleef grootschalig geweld tot nu toe uit. Er zijn geen doden of gewonden gemeld. In het oosten van Oekraïne zijn de afgelopen weken tientallen doden gevallen bij gevechten tussen het regeringsleger en gewapende rebellen. 

Donetsk

In de provincie Donetsk, die onlangs eenzijdig door rebellen tot onafhankelijke Volksrepubliek werd uitgeroepen, waren slechts 426 van de 2430 stemlokalen open. In de regionale hoofdstad Donetsk, met meer dan een miljoen inwoners, was het nergens mogelijk om te stemmen. Ook in Loehansk, de hoofdstad van de andere separatistische 'Volksrepubliek', bleven stemlokalen gesloten. 

Rebellen lopen door Donetsk om in de gaten te houden of er geen stemkantoren stiekem hun deuren openen. "Ik controleer of alles normaal verloopt, zodat de junta hier niet aan de macht komt", zei rebel Vjatsjeslav Koetsjer na te hebben geconstateerd dat een stembureau gesloten was. Separatisten noemen de stembusgang een verkiezingsoperatie in 'een buurland'. 

Verderop in de stad waren gemaskerde rebellen te zien die een reeks stembussen hadden buitgemaakt. Met groots vertoon sloegen zij deze voor de ogen van journalisten aan gruzelementen. Een stemlokaal opende 's ochtends vroeg zijn deuren in Donetsk, maar werd na enkele minuten door gewapende lieden gedwongen weer dicht te gaan. In het nabijgelegen dorp Artemivka werd een stembureau door separatisten in brand gestoken. 

Uitslag

Na het sluiten van de stembureaus worden de exitpolls bekendgemaakt. Maandag volgt de officiële uitslag. Als geen van de kandidaten een absolute meerderheid haalt, volgt halverwege juni een tweede ronde.

Hoewel de gang van zaken rondom de verkiezingen zeer spannend is, lijkt de uitslag al bij voorbaat vast te staan. Porosjenko gaat met ongeveer de helft van de stemmen aan de leiding in de peilingen, op grote afstand gevolgd door oud-premier Joelia Timosjenko. De voormalige regeringsleider moet het met nog geen tien procent van de stemmen doen. 

Chaos

In de aanloop naar de verkiezingen is de chaos in Oekraïne nog altijd groot. Donderdag kwamen bijvoorbeeld nog dertien soldaten om in het oosten van het land, waar het leger nog altijd bezig is met een anti-terroristische operatie om de separatisten te verdrijven uit overheidsgebouwen, politiebureaus en stemlokalen. 

Meer dan 55.000 agenten en 22.000 vrijwilligers proberen er voor te zorgen dat kiezers in 32.000 stembureaus veilig kunnen stemmen. "Wij willen een dreigende agressie van Rusland en aanvallen van separatisten onmogelijk maken", aldus een woordvoerder van de regering in Kiev eerder.

De Russische president Vladimir Poetin liet donderdag weten de verkiezingsuitslag te zullen erkennen. Aanvankelijk was hij een groot tegenstander van door de regering in Kiev georganiseerde verkiezingen, maar hij heeft zijn standpunt bijgesteld. 

Verkiezingen Oekraïne: op zoek naar stabiliteit

De belangrijkste kandidaten voor de Oekraïense verkiezingen l Dossier Oekraïne