Het opruimen van de laatste acht procent van het chemisch wapenarsenaal van Syrië wordt ernstig bemoeilijkt door het geweld in het gebied waar de chemicaliën liggen opgeslagen. Het terrein is volgens de autoriteiten momenteel niet bereikbaar.

Dat zegt VN-diplomate Sigrid Kaag maandag tegen NU.nl.

De Nederlandse is sinds oktober vorig jaar speciaal coördinator van de gezamenlijke missie van de Verenigde Naties (VN) en de OPCW - de organisatie voor het verbod op chemische wapens - die moet toezien op de ontmanteling van het Syrische wapensarsenaal.

De laatste 8 procent van het chemisch wapenarsenaal dat Syrië nog moet afstaan ligt op één plek opgeslagen. Om welk gebied het gaat laat Kaag in het midden. "Ik heb uit diverse bronnen begrepen dat er heel veel gevechten plaatsvinden."

"Bovendien zijn twee plaatsen in de omgeving inmiddels in handen gevallen van rebellengroeperingen", aldus Kaag. 

Veel groeperingen binnen de, ook onderling stevig verdeelde, tegenstanders van Assad zijn fel gekant tegen de VN-missie en zien het team als legitiem doelwit. Ondertussen gaan de gevechten en beschietingen door. 

Inzet

Inzet van de VN/OPCW-missie is om het gebied waar de laatste opgegeven chemicaliën liggen zo snel mogelijk te betreden. Kaag: "We proberen mee te denken met de Syriërs en ze te ondersteunen waar mogelijk. Maar het is en blijft hun keuze en verantwoordelijkheid om wel of niet te gaan." 

De missie gaat uit van de door het regime van president Bashar al-Assad verklaarde hoeveelheid chemische materialen en productiemiddelen. Eind vorig jaar heeft Syrië aan de VN een verklaring overlegd waarin het chemisch wapenarsenaal van het land beschreven staat.

De Syrische autoriteiten zijn zelf verantwoordelijk voor de transport en vernietiging van de chemicaliën en productiefaciliteiten.

Op 21 augustus 2013 werd Ghouta, een voorstad van de Syrische hoofdstad Damascus, getroffen door een gifgasaanval waarbij, volgens Amerikaanse cijfers,ruim 1.400 mensen om het leven kwamen.

De missie onder leiding van Kaag is het gevolg van een overeenkomst tussen Rusland en Amerika en een alternatief voor militaire reactie op de aanval door de VS, die het Assad-regime verantwoordelijk houden voor de chemische aanval.

Vertraging

De ontmanteling had eigenlijk op 27 april voltooid moeten zijn, nadat de oorspronkelijke deadline van 5 februari niet was gehaald. Uiterlijk op 30 juni van dit jaar moeten alle wapens zijn vernietigd. Dit blijft volgens Kaag vooralsnog de streefdatum.

Syrië wijt de vertraging onder meer aan gevechten en ander geweld op de routes naar de Latakia. De chemicaliën worden van daaruit per schip naar het buitenland vervoerd om daar te worden vernietigd.

Kaag onderschrijft dat ook in en rond de havenstad het geweld in de afgelopen maanden is toegenomen.  "Aanvankelijk was het in Latakia nog relatief veilig, inmiddels vallen daar ook met regelmaat mortieren. Je bent hier zo op het verkeerde moment op de verkeerde plek."

Burgeroorlog

Syrië verkeert sinds het begin van de opstanden tegen het autoritaire bewind van Assad in maart 2011 in een bloedige burgeroorlog. Regeringstroepen en een verdeelde oppositie vechten dagelijks. De strijd heeft volgens recente cijfers al aan meer dan 150.000 mensen het leven gekost. Miljoenen Syriërs zijn hun land ontvlucht.

Chronologie van de Syrische burgeroorlog l Dossier Syrië