Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) rekende maandag af met de Japanse rechtvaardiging voor de walvisvaart in de Zuidelijke IJszee. 

Tokio zegt dat de walvisjacht onderzoeksdoeleinden dient, maar volgens het ICJ is er geen wetenschappelijke rechtvaardiging voor het grote aantal dwergvinvissen dat Japan vangt. Aan de andere kant haalt Japan de quota's voor vinvissen en bultruggen niet. Het ICJ heeft een tijdelijk verbod opgelegd voor de jacht in het Zuidpoolgebied.

De rechter benadrukte dat Japan geen niet-dodelijke alternatieven heeft overwogen om walvispopulaties te bestuderen.

Daarnaast verweet de rechter Japan dat het onderzoeksprogramma, dat loopt sinds 2005, maar twee onderzoeken heeft opgeleverd die door andere wetenschappers goed genoeg werden bevonden om gepubliceerd te worden. Sinds 2005 heeft de Japanse vloot 3.600 dwergvinvissen gedood. 

Excuus

De zaak bij het ICJ was aangespannen door Australië, dat denkt dat het wetenschappelijk onderzoek een excuus is om de commerciële jacht vol te houden.

Wat de gevolgen voor de Japanse walvisjacht in de Zuidelijke IJszee worden moet nog blijken. Het vonnis van het hof betekent in ieder geval niet het einde van de Japanse walvisvaart. De Japanners jagen namelijk ook op walvissen in het noorden van de Stille Oceaan.

Waardevol

Japan zegt dat het de voortplanting en de voeding van de walvissen en de invloed van de milieuvervuiling op de dieren bestudeert. Daarvoor geeft het jaarlijks vergunningen af om honderden van de zeezoogdieren te doden. Volgens het ICJ staat dat niet in verhouding tot de wetenschappelijke resultaten.

ICJ-president Peter Tomka herinnerde aan het doel van het internationaal verdrag dat de walvissen beschermt: een waardevol stuk natuur behouden voor toekomstige generaties.

Het Internationaal Gerechtshof, dat sinds 1946 in het Vredespaleis zetelt, beslecht juridische geschillen tussen staten. De uitspraken zijn bindend. Als een staat zich niet aan een uitspraak houdt, kunnen andere staten de VN-Veiligheidsraad vragen maatregelen te nemen.

Teleurgesteld

Japan is ''teleurgesteld'' over de uitspraak. De hoogste VN-rechters in het Haagse Vredespaleis hadden het walvisvangstprogramma van het Oost-Aziatische land verboden. 

Tokio ''betreurt'' die beslissing, maar zal die toch uitvoeren, want het ''is een land dat groot belang hecht aan het internationaal recht'', aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken in Tokio.

Sea Shepherd

Actiegroep Sea Shepherd, die jarenlang streed tegen Japanse walvisvaarders,noemt het verbod fantastisch nieuws. ''De uitspraak is met twaalf tegen vier genomen en geeft aan dat het Japanse onderzoek totaal niet voldoet aan de daaraan gestelde regels'', aldus woordvoerder Geert-Jan Vons.

''Het geeft aan dat al onze acties van de afgelopen jaren tegen de walvisvaart zijn bevestigd.'' Hij betitelde het totale Japanse onderzoek inclusief verslaglegging en onderbouwing als ''te gênant voor woorden''.

Als ze op de universiteit zo'n paper hadden ingeleverd was er een dikke rode streep doorgegaan, aldus de activist.

Vons is er redelijk zeker van dat Japan zich aan de uitspraak houdt. Ook het verplaatsen van de walvisvangst van het Zuidpoolgebied naar het noorden van de Stille Oceaan ziet hij niet zo snel gebeuren.

''Het onderzoek daar valt namelijk onder dezelfde criteria. Dus het mag ook niet in het noorden van de Pacific.'' Sea Shepherd staat wel klaar om weer actie te voeren, mocht Japan de vangst toch hervatten of verplaatsen, verzekert Vons.

Greenpeace

Milieubeweging Greenpeace liet via Twitter weten eveneens blij te zijn. ''Goed nieuws! Japan moet stoppen met haar 'wetenschappelijke' walvisvangstprogramma!''