Een grote meerderheid van de deelnemers aan het referendum op het Oekraïense schiereiland de Krim heeft zondag voor aansluiting met Rusland gestemd.

Na het tellen van de helft van de stemmen bleek 95,5 procent voor aansluiting te hebben gestemd. Dat heeft de referendumcommissie op de Krim zondagavond laten weten. 

3,5 procent van de stemmers zou zich tegen inlijving door Rusland hebben uitgesproken. De overige 1 procent van de stemmen was ongeldig.

Maandag zal de uitslag officieel worden vastgesteld. Volgens Russische media lag de opkomst rond de 80 procent. Volgens de premier van de Krim, Sergej Aksjonov, lag de opkomst zelfs op 85 procent.

Aksjonov liet direct na de bekendmaking van de eerste resultaten weten dat het parlement op de Krim maandag de Russische president Vladimir Poetin om inlijving zal vragen. Dat verzoek zal tijdens een speciale bijeenkomst worden ingediend.

''We zullen alles zo snel mogelijk doen als wettelijk gezien mogelijk is'', aldus Aksjonov tegen InterfaxPoetin heeft in een reactie laten weten het verzoek te zullen inwilligen.

Roebel

Aksjonov liet ook weten dat de Russische roebel vanaf volgende week een wettig betaalmiddel wordt op de Krim. De Oekraïnse Grivna zal nog ongeveer een half jaar gebruikt kunnen worden.

Direct na de bekendmaking van de eerste resultaten gingen pro-Russische bewoners van de Krim de straat op om feest te vieren. In de regionale hoofdstad Simferopol reden toeterende auto's in colonne door de straten.

Op het Leninplein hebben duizenden mensen zich verzameld met vlaggen van Rusland en de Krim. Op de gevel van het regeringsgebouw staat in groene letters de tekst 'Wij zijn thuis'.

Niet verrassend

Echt verrassend is de uitkomst van het referendum niet. De Krim is overwegend pro-Russisch. Van de naar schatting 2,5 miljoen inwoners van de Krim is 60 procent van Russische afkomst. Rusland heeft het schiereiland al onder controle sinds het land met een troepenmacht van tienduizenden soldaten binnenviel.

De Krimtataren hadden vooraf gezegd het referendum te zullen boycotten. Volgens premier Aksjonov hebben niettemin vier van de tien Tataren zondag hun stem uitgebracht.

Bedreigd

De EU en de Verenigde Staten hebben eerder al aangegeven het referendum niet te erkennen omdat het niet aan internationale wetgeving zou voldoen. Het Witte huis heeft dat zondagavond in een verklaring nog eens benadrukt. Volgens de VS zijn stemmers zelfs bedreigd en geïntimideerd door Russische soldaten.

Ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken, William Hague, heeft zondagavond nog eens uitdrukkelijk gezegd dat het Verenigd Koninkrijk de uitkomst van het referendum niet erkent.

De Russische president Vladimir Poetin claimde zondagavond desondanks in een telefoongesprek met de Amerikaanse president Barack Obama dat het referendum legitiem is. Hij vergeleek de situatie met Kosovo, dat zich in 2008 eenzijdig afsplitste van Servië.

Ondanks het meningsverschil heeft het tweetal afgesproken samen op zoek te gaan naar een manier om Oekraïne te stabiliseren, aldus Poetin. Verder had Moskou nog kritiek op de autoriteiten in Kiev. Die zouden namelijk grote moeite hebben om ultranationalisten en radicalen die onschuldige burgers terroriseren, een halt toe te roepen, zei de president.

Volgens Obama is het nog niet te laat voor een diplomatieke oplossing voor de crisis in Oekraïne. Voorwaarde is wel dat het Russische leger de "invallen'' in het land staakt. 

Sancties

Vlak na de bekendmaking van de eerste resultaten van het referendum liet een woordvoerder van het Witte Huis weten dat Rusland de komende dagen rekening moet houden met sancties en internationale isolatie. 

De Amerikaanse president suggereerde dat het referendum een schijnvertoning was die werd overschaduwd door de dreiging van een militair ingrijpen door Rusland.

Washington dreigt al langer met maatregelen vanwege de Russische inmenging op de Krim, maar volgens de woordvoerder komen de sancties nu wel heel dichtbij. ''We zetten de Russen zo veel mogelijk onder druk om het juiste te doen", vertelde de overheidsfunctionaris.

De Amerikanen werken onder meer aan een zwarte lijst van Russen van wie de tegoeden bevroren worden en visummogelijkheden worden beperkt. 

Maandag

Ook de Europese Unie denkt na over zo'n lijst. De EU zal maandag hoogstwaarschijnlijk nieuwe sancties afkondigen tegen Rusland. De ministers van Buitenlandse Zaken zullen waarschijnlijk reisbeperkingen instellen en de tegoeden bevriezen van een aantal personen en mogelijk ook organisaties.

Hoeveel namen er op deze zogenoemde zwarte lijst komen, is nog niet duidelijk. Tijdens hun overleg maandag in Brussel kunnen de ministers de lijst, die is voorbereid, nog aanpassen. Op de lijst komen Russen die verantwoordelijk worden gehouden voor acties die de soevereiniteit van Oekraïne in gevaar brengen.

Bronnen in Brussel spreken van een "gering maar politiek belangrijk'' aantal. Het draait om het signaal dat deze sancties afgeven, zo klinkt het.

Op de lijst staan vermoedelijk vertrouwelingen van Poetin, onder wie medewerkers van zijn staf, maar ook Russische hooggeplaatsten in het leger en bij veiligheidsdiensten. Mogelijk prijken ook topmensen uit het Russische bedrijfsleven op de lijst.

Schending

De G7 hadden Rusland eerder al verzocht het referendum tegen te houden. De inlijving van de Krim zou een schending betekenen van het Handvest van de Verenigde Naties, de slotakte van Helsinki en andere internationale verdragen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry heeft gedreigd met "zeer zware stappen" tegen Moskou als de Krim wordt ingelijfd door Rusland.

China

De Chinese regering maant de partijen in de Oekraïense crisis nogmaals tot "terughoudendheid en kalmte''. Dat zei de Chinese onderminister van Buitenlandse Zaken, Li Baodong, maandag tegen verslaggevers.

Volgens de bewindsman kan de crisis in Oekraïne alleen worden bezworen met dialoog en een politieke regeling.

China speelt geen hoofdrol in de crisis, maar volgt de situatie op de Krim volgens de onderminister op de voet. "We houden de situatie in Oekraïne goed in de gaten'', stelde Li.

"We hopen dat alle partijen kalm hun terughoudendheid bewaren en zo verdere escalatie en erger voorkomen.'' De bewindsman weigerde vragen te beantwoorden over het omstreden referendum.

Achtergrond: De Krim weer Russisch? | Vijf dingen die u moet weten over het Krim-referendum

Alle berichten over Oekraïne