De EU-regeringsleiders hebben een akkoord bereikt over maatregelen tegen Rusland, in verband met de situatie in de Oekraïne.

Dat zegt de Voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, donderdag.

Op een ingelaste top in Brussel besloten de Europese leiders om het overleg over visumvrij verkeer met Rusland op te schorten. Ook de onderhandelingen over een nieuw algemeen (handels-)akkoord worden in de ijskast gezet.

In drie stappen wil de EU de druk op Rusland opvoeren zodat het land uiteindelijk inbindt en de dialoog aangaat met de nieuwe machthebbers in Oekraïne.

Ontspannen

Volgens de Europese leiders heeft Rusland de afgelopen dagen te weinig gedaan om de spanningen op het Oekraïense schiereiland de Krim te verminderen. ''Daden van agressie kunnen niet zonder gevolgen blijven'', stelde Van Rompuy. 

De situatie in Oekraïne moet zich ontspannen, maande hij. ''Als Rusland daar niet in slaagt, zal dat ernstige gevolgen hebben voor de relatie met de Europese Unie.''

Verdere sancties

Van Rompuy sloot verdere sancties niet uit, zoals gerichte maatregelen tegen personen of instellingen die verantwoordelijk zijn voor de agressie. Zij komen op een zwarte lijst waardoor hun tegoeden in de EU worden bevroren en betrokkenen de EU niet meer in mogen.

De Europese leiders besloten verder om Oekraïne financiële en andere steun te gaan bieden. Verder wil de EU dat de regering in Kiev de al eerder overeengekomen samenwerkingsovereenkomst met de EU zo snel mogelijk gaat ondertekenen.

Het overleg tussen de Europese leiders ging gepaard met ''stormachtige discussies'', zo zei de de Poolse premier Donald Tusk na het beraad. ''Misschien is niet iedereen tevreden, maar we hebben meer bereikt dan we een paar uur geleden hadden verwacht''.

Referendum

Eerder op donderdag kondigde het parlement van de Krim aan unaniem voor een aansluiting bij Rusland te hebben gestemd. Een referendum over de autonomie van de Krim werd al vervroegd en zou nu op 16 maart worden gehouden. 

Volgens de Amerikaanse president Barack Obama is het geplande referendum echter een schending van de Oekraïnse constitutie. De president noemde ieder besluit over de toekomst van Oekraïne zonder bemoeienis van de wettige regering van dat land onrechtmatig. 

De Duitse kanselier Angela Merkel bestempelde het referendum eerder op de dag als "illegaal", meldt Reuters.

Logische vervolgstap

In een reactie na het overleg noemde premier Mark Rutte de eerste sancties van de EU tegen Rusland "een volstrekt logische vervolgstap''. De premier zei dat gezien de ontwikkelingen op de Krim dit besluit logisch was. ''Wij kunnen nu niet doorgaan met gesprekken voeren met de Russen over visumvrij reizen. Dat zou ook gek zijn.''

Volgens Rutte zou overleg tussen Rusland en de voormalige Sovjetrepubliek ''de komende dagen'' moeten plaatsvinden. ''We hebben wel haast."

De premier bestempelde de situatie op de Krim als ''buitengewoon zorgelijk''. Volgens de premier is het denkbaar dat de relatie van het Westen en de EU met Rusland ''jarenlang'' slecht zal zijn ''als niet iedereen het hoofd koel houdt".

Rutte ziet het besluit als een goede balans tussen het onder druk zetten van Rusland en het zoeken naar een diplomatieke oplossing. Dat moet maximaal de kans krijgen. Rutte zei dat het overleg tussen Rusland en de voormalige Sovjetrepubliek ''de komende dagen'' moet plaatsvinden. ''We hebben wel haast."

Hij noemde de acties van Rusland ''politiek, maatschappelijk en moreel verwerpelijk en volstrekt onacceptabel''.

Paralympics

Vanwege de Russische rol in de Krimcrisis regent het afzeggingen voor de opening van de Paralympics in Sotsji vrijdag. De delegatie van het Witte Huis heeft afgezegd en ook de Britse premier David Cameron heeft laten weten dat geen enkele minister naar Sotsji gaat. 

Nederland maakte dinsdag bekend dat er geen regeringsdelegatie naar de Paralympics gaat. Minister Edith Schippers (Sport) blijft thuis en ook prinses Margriet en haar echtgenoot Pieter van Vollenhoven gaan niet.

Achtergrond: Wordt de Krim weer Russisch? l Vijf dingen die u moet weten over het conflict in Oekraïne | Lees de verklaring van de EU

Alle berichten over Oekraïne