De nieuwe premier van de Krim, Sergej Aksenov, heeft zaterdag de Russische president Vladimir Poetin om hulp gevraagd.

Aksenov wil dat Poetin helpt de situatie te kalmeren.

Dat doet de premier vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de levens en de veiligheid van de inwoners, zegt hij in een verklaring tegenover lokale en Russische media. 

Aksenov verklaarde verder dat de politie, veilgheidsdiensten, grenswachten en bewapende troepen op het schiereiland alleen naar zijn bevelen luisteren. Commandanten die het daar niet mee eens zijn, zouden hun post moeten verlaten. 

Niet negeren

De Russische nieuwszender RT meldde dat het Kremlin snel reageerde met de mededeling dat "Rusland het verzoek van de Krim om er de vrede te garanderen, niet zal negeren".

De Russische Tweede Kamer, de Doema, heeft zaterdag ook aan Poetin gevraagd "maatregelen te nemen om de toestand op de Krim te stabiliseren''. Dit zei de voorzitter van de Doema volgens het persbureau Interfax. Poetin "moet de mensen op de Krim ook beschermen tegen geweld en tyrannie''.

Verlaten

Aksenov plaatste zichzelf aan het hoofd van alle veiligheidstroepen op de Krim. Hij erkent de nieuwe politiechef op de Krim, Igor Avroetski, niet. Avroetski is door de nieuwe machthebbers in de Oekraïense hoofdstad Kiev aangesteld.

Oekraïense marinevaartuigen verlieten zaterdag havens op de Krim. Het Russische persbureau Interfax meldde dat ze zo willen voorkomen dat de schepen in handen vallen van pro-Russische landgenoten of van Rusland. Op de Krim heeft Oekraïne naar schatting zestien marineschepen gestationeerd.

Referendum

Aksenov heeft zaterdag ook bekendgemaakt dat de inwoners van de Krim op 30 maart in een referendum mogen bepalen of de Krim een autonome republiek in Oekraïne moet blijven, of dat aansluiting bij Rusland de voorkeur heeft.

Het referendum zou oorspronkelijk op 25 mei worden gehouden. De premier heeft de volksraadpleging vervroegd wegens : noodzaak''. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de politieke omwenteling op het Oekraïense vasteland en de militaire situatie op de Krim.

De premier zei ook dat militairen van de Russische Zwarte Vloot, die in de haven van Sebastopol in het zuidwesten van de Krim ligt, belangrijke gebouwen in de hoofdstad Simferopol bewaken.

Hij zei er alle vertrouwen in te hebben dat die militairen de publieke orde kunnen bewaken. Politieke instanties en veiligheidsdiensten zouden zoals gebruikelijk functioneren.

Volgens de Oekraïense grenspolitie heeft het Russische leger ook de controle over het internationale vliegveld in Simferopol en de veerdienst van de Krim naar de Kaukasus. Alle vluchten van en naar de luchthaven van Simferopol zijn overigens geschrapt.

Op de Krim is al sinds eind 18e eeuw een van de grootste Russische marinebasis. Bij de onafhankelijkheid van Oekraïne eind 1991 kregen Kiev en Moskou slaande ruzie over de overwegend Russische Krim en de marinebasis van Sebastopol. Dat werd in 1997 bijgelegd met een verdrag.

Rusland heeft zo in en rond Sebastopol zijn marinecomplex gehandhaafd. Er zijn naar schatting meer dan honderd marinevaartuigen, dertig marinevliegtuigen, meer dan honderd pantservoertuigen en 16.000 man personeel gestationeerd.

Steun

In de oostelijke Oekraïense steden Charkov en Donjetsk zijn duizenden mensen de straat op gegaan om hun steun te betuigen aan Rusland. Dat meldden Oekraïense media zaterdag. In Charkov zijn voor- en tegenstanders van Rusland slaags geraakt.

De meeste betogers zwaaien met Russische vlaggen. Ze willen zich afzetten tegen de politieke omwenteling die zich in de hoofdstad Kiev heeft voltrokken.

De interimregering die zich heeft gevormd nadat president Viktor Janoekovitsj werd afgezet, wil toenadering tot de Europese Unie. In het oosten van Oekraïne voelen de inwoners zich meer verbonden met Rusland.

In Simferopol op de Krim zijn zaterdag ook pro-Ruslandbetogers de straat op gegaan.

Provocatie

De Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek beklemtoont dat zijn land zich op de Krim niet door Rusland laat provoceren. Hij eist dat Rusland militaire activiteiten op de Krim stopzet. 

"Het is niet acceptabel dat er Russische pantserwagens rondrijden in Oekraïense plaatsen", zei Jatsenjoek kort voor kabinetsberaad in Kiev. Zijn minister van Defensie zei dat Rusland recent zesduizend man extra naar de Krim heeft gestuurd.

Het schiereiland is overwegend Russisch, maar ingedeeld bij Oekraïne. De nieuwe machthebbers in Kiev komen voort uit democratische en uit extreemrechtse nationalistische kringen. Ze zijn Rusland vijandig gezind en zetten afgelopen weekeinde de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj af.

Vriendenprijs

Rusland heeft beklemtoond dat de militaire activiteiten op de Krim vallen onder een verdrag tussen Oekraïne en Rusland. Daarmee is vastgelegd dat de Russische Zwarte Zeevloot de Krim als basis blijft houden in ruil voor goedkoop Russisch gas voor Oekraïne. Het verdrag zou in 2017 aflopen, maar is in 2010 voor minstens 25 jaar verlengd.

De Russische energiegigant Gazprom dreigt nu de vriendenprijzen voor Oekraïne op te schorten. Volgens een woordvoerder van het staatsbedrijf loopt Oekraïne al voor meer dan 1,1 miljard euro achter met het betalen van gasrekeningen. 

De afgelopen week afgezette president Viktor Janoekovitsj bereikte eind vorig jaar een akkoord met het Kremlin over de levering van gas tegen gereduceerde prijzen en over het verschaffen van ruim 11 miljard euro aan noodkredieten voor het vrijwel bankroete Oekraïne.

Barack Obama

De Amerikaanse president Barack Obama waarschuwde vrijdagavond dat Moskou een prijs zal betalen als het militair ingrijpt. Op wat voor maatregelen Obama doelde werd niet duidelijk.

In een reactie op de laatste gebeurtenissen drong Obama er bij Rusland op aan de onafhankelijkheid van Oekraïne te respecteren en geen misbruik te maken van het buurland dat een politieke omwenteling doormaakt.

"Iedere schending van de soevereiniteit en territoriale integriteit zou ernstig destabiliserend zijn", zei Obama. Hij waarschuwde dat een Russisch ingrijpen niet in het belang is van de bevolking in Oekraïne, Rusland of Europa. 

Mark Rutte

Net als Obama noemt premier Mark Rutte de situatie in Oekraïne ook "zorgelijk". Het is volgens hem van belang om nu heel nauw op te trekken met bondgenoten als Duitsland, Engeland en Amerika en in NAVO-verband "om op een verstandige manier te proberen deze situatie niet te laten escaleren''.

Rutte zei dat zaterdag in Rotterdam, in de marge van een campagnebijeenkomst van zijn partij, de VVD. "We volgen de situatie daar nauwgezet'', zei hij over de toenemende spanningen de Krim.

Rutte wilde niet zeggen of Rusland te ver is gegaan door zich te bemoeien met de Krim. "Ik wil nu geen uitspraken doen die extra olie op het vuur gooien.''

De situatie is volgens Rutte nu zo dat Nederland veel beter achter de schermen kan werken dan dat hij in het openbaar zware teksten uitspreekt "waardoor Nederland niets bijdraagt aan het oplossen van die ernstige situatie''.

Achtergrond: Wordt de Krim weer Russisch?

Zes dingen die u moet weten over Oekraine 

Alle berichten over Oekraïne