Het parlement in Oekraïne heeft er zaterdag mee ingestemd een afzettingsprocedure te starten tegen president Viktor Janoekovitsj. De machtstrijd tussen de oppositie en president heeft daarmee een nieuw hoogtepunt bereikt.

Dat melden diverse media. Ook is een datum voor vervroegde presidentsverkiezingen vastgesteld. Die moeten op 25 mei plaatsvinden.

Een woordvoerder van het parlement zegt tegen de BBC dat de president het parlementsbesluit 'niet accepteert'.

Janoekovitsj zei eerder op de middag in een tv-toespraak zelf nog dat hij niet van plan was om af te treden. Oppositieleiders in het land eisten eerder al zijn aftreden.

Grenspolitie

De Oekraïense grenspolitie meldt dat ze heeft verhinderd dat een vliegtuig met Janoekovitsj aan boord kon opstijgen. De president wilde onder begeleiding van gewapende veiligheidsmensen uit de stad Donetsk in het oosten van Oekraïne vertrekken. Hij verliet het vliegtuig en vertrok in een limousine, zei de woordvoerder van de grenspolitie zaterdagavond.

Het is niet duidelijk waar Janoekovitsj naartoe wilde. Eerder had de nieuwe voorzitter van het Oekraïense parlement, Aleksandr Toersjinov, gezegd dat hij naar Rusland wilde vluchten. De president verliet zaterdagochtend onverwacht zijn bureau in de hoofdstad Kiev en reisde naar het oosten van Oekraïne.

Aanhangers van de oppositie trokken eerder op de dag het bureau van de president en zijn landgoed in de buurt van de hoofdstad binnen. 

Staatsgreep

Kort voordat de president op televisie verscheen, repten steeds meer bronnen uit zowel regering als oppositie van een op handen zijnde machtsoverdracht. Janoekovitsj ontkende in zijn toespraak echter dat hij zou vertrekken en noemde zijn opponenten 'bandieten'. "Ik blijf in Oekraïne en ik treed niet af", zei hij. 

Janoekovitsj hekelde in zijn toespraak de 'nationalistische staatsgreep' die de oppositie in het land volgens hem pleegt. De president vergeleek de politieke situatie in zijn land met 'nazipraktijken'. Tijdens het interview, dat van tevoren was opgenomen, verklaarde Janoekovitsj ook dat zijn auto is beschoten. De president oogde niet gewond.

Het parlement heeft nu echter in meerderheid besloten dat de president het veld moet ruimen voor iemand anders. Volgens de parlementsleden is Janoekovitsj niet meer in staat om de plichten uit te voeren die hij volgens de grondwet heeft jegens de bevolking.

Tegenstanders van de regering zeggen sinds de nacht van vrijdag op zaterdag de controle te hebben over het kantoor van de president in Kiev. Tegenstanders van de president houden zich op in en rond het parlement en de regeringsgebouwen. 

Lavrov

Volgens Rusland, bondgenoot van Janoekovitsj, houdt de oppositie in Oekraïne zich niet aan het akkoord dat de oppositie en de regering van het land vrijdag ondertekenden. Dat zegt de Russische minister Sergej Lavrov (Buitenlandse Zaken). Hij heeft dat ook laten weten aan zijn collega's uit Duitsland, Frankrijk en Polen.

Verschuivingen

Binnen de Oekraïense politiek hebben zich sinds het vertrek van Janoekovitsj uit Kiev al de nodige verschuivingen voorgedaan. De voorzitter van het parlement, Vladimir Rybak, heeft zijn aftreden aangekondigd.

Rybak gaf 'problemen met zijn gezondheid' als reden voor de stap. Rybak geldt als een vertrouweling van president Janoekovitsj. Lid van de oppositie, Oleksandr Turchynov zal hem vervangen.

Het Oekraïense parlement heeft bovendien een opvolger aangewezen voor de gehate minister van Binnenlandse Zaken, Vitali Zacharsjenko, die vrijdag het veld moest ruimen. Arsen Avakov, een lid van de oppositie, zal zijn opvolger worden.

Zacharsjenko, bondgenoot van president Viktor Janoekovitsj, wordt verantwoordelijk gehouden voor het geweld tegen demonstranten. Avakov blijft in elk geval op de belangrijke post tot een nieuwe overgangsregering aantreedt.

Timosjenko

Zaterdagmiddag is ook oud-premier Joelia Timosjenko vrijgelaten. Dit werd mogelijk door een besluit van het parlement tot wijziging van de grondwet. Timosjenko werd op 11 oktober 2011 onder zware protesten uit het buitenland tot zeven jaar gevangenisstraf veroordeeld voor ambtsmisbruik. 

Zij zou haar positie van premier hebben misbruikt bij de onderhandelingen over een overeenkomst met het Russische staatsgasbedrijf Gazprom.

Strijdkrachten

De Oekraïnse strijdkrachten laten weten zich niet te zullen bemoeien met de politieke situatie in het land.

"De strijdkrachten blijven trouw aan de grondwet en kunnen niet betrokken raken in een binnenlands politiek conflict'', staat in de verklaring van de legerleiding die gepubliceerd is op de website van het ministerie van Defensie.

Rellen

Dinsdag braken bloedige rellen uit in hoofdstad Kiev nadat Rybak had geweigerd hervormingen op de agenda van het parlement te zetten. 

Vrijdag kwamen president en oppositie nog tot een akkoord over vervroegde verkiezingen en aanpassingen aan de grondwet. 

Het ministerie van Volksgezondheid in Oekraïne meldde vrijdag dat de onrust in Kiev sinds dinsdag aan zeker 77 mensen het leven gekost heeft. Honderden mensen zijn bij de gevechten tussen demonstranten en de politie in de omgeving van het Onafhankelijkheidsplein gewond geraakt.

Volg de ontwikkelingen ook via ons liveblog

Chronologie van de onrust in Oekraïne 

Zes dingen die u moet weten over Oekraine 

De tegenstanders van de Oekraïense president 

Alle berichten over Oekraïne

Situatie in Oekraïne

De oppositie in Oekraïne claimt dat zij de controle heeft over de hoofdstad Kiev. © AFP
Demonstranten bezetten zaterdag het presidentiële paleis in de Oekraïense hoofdstad Kiev. © ANP
Regeringstegenstanders zeggen dat ze de zetel van de regering, het parlement en van de president hebben overgenomen. © AFP
'Wij eisen het onmiddellijke aftreden van de president'', aldus een van de leiders van de oppositie. President Viktor Janoekovitsj zou volgens mediaberichten Kiev hebben verlaten. © AFP
Vitali Klitsjko, een van de oppositieleiders, laat zaterdagochtend eveneens weten dat de president de hoofdstad had verlaten. © AFP
Volgens de BBC zou er geen politie meer bij de residentie van president Viktor Janoekovits staan. De residentie van president Viktor Janoekovits is verlaten en onbewaakt. © AFP
De aankondiging van een akkoord heeft eerder deze week niet meteen geleid tot een wapenstilstand © AFP
Een demonstrant vat vlam terwijl hij dekking zoekt achter de barricades in de Oekraïense hoofdstad Kiev. Na een rustige nacht braken er donderdagmorgen opnieuw gevechten uit tussen betogers en ordetroepen in het centrum van de stad. © AFP
Journalisten verzamelen zich voor het presidentieel paleis in Kiev. © AFP
Een man die ervan wordt beschuldigd een sluipschutter te zijn die op betogers heeft gevuurd, wordt afgevoerd. © AFP
Betogers rijden met een auto door de straten van Kiev. © AFP
Een kist met het lichaam van een dode betoger wordt langs andere betogers gedragen. © AFP