''Verontrustend'' of ''de Zwitsers zeggen hardop wat veel Europeanen denken''. Die reacties zijn maandag te horen in Europa als reactie op het referendum over het aan banden leggen van immigratie uit de Europese Unie.

De Franse minister Laurent Fabius van Buitenlandse Zaken sprak van een ''verontrustende stemming, want dit betekent dat Zwitserland zich in zichzelf terugtrekt''.

Hij herhaalde dat de Europese Unie de betrekkingen met Zwitserland - geen lidstaat maar wel een nauwe partner - gaat herzien.

Zijn Britse collega William Hague stelde zich terughoudender op, maar zei wel dat nieuwe onderhandelingen tussen Zwitserland en de EU nodig zijn.

De Franse krant L'Alsace, uit de regio bij Zwitserland, heeft een uitgesproken visie. ''Welbeschouwd heeft de meerderheid van de Zwitsers hardop gezegd wat veel Europeanen denken. In Zwitserland is net als elders sprake van groeiende afkeer, omdat Europa kennelijk niet in staat is om de economie weer op gang te brengen en de het ook niet lukt om de migratie te beheersen.''

De Spaanse krant El Mundo schrijft maandag over een ''schandalige daad'' van de Zwitsers. Volgens de krant moet Brussel diplomatieke actie ondernemen om het tegen te gaan.

Duitsland

De Duitse bondskanselier Angela Merkel verwacht grote problemen door de volksraadpleging. ''We respecteren het resultaat van dit referendum, maar het is ook zo dat dit aanzienlijke problemen met zich meebrengt'', aldus een woordvoerder van Merkel.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Wolfgang Schäuble zei dat hij het Zwitserse referendum ziet als een signaal voor de Duitse politiek. ''Dit toont natuurlijk dat in deze geglobaliseerde wereld steeds meer onbehagen is onder mensen over onbeperkte bewegingsvrijheid. Ik denk dat wij dit allen zeer serieus moeten nemen''.

Europese Commissie

Eerder reageerde de Europese Commissie afkeurend op de volksraadpleging. Volgens het dagelijks bestuur van de EU gaat de geplande immigratiebeperking ''in tegen het principe van het vrije verkeer van personen tussen de EU en Zwitserland.''

PVV-leider Geert Wilders was juist opgetogen. ''Wat de Zwitsers kunnen dat kunnen wij ook: immigratie beperken en uit de EU!''