Sotsji is de komende weken een van de meest beveiligde plaatsen ter wereld. De kans dat Noord-Kaukasische terroristen de Winterspelen verstoren, lijkt daarmee klein. 

"Aanslagen op andere steden liggen daarom meer voor de hand", zegt defensiedeskundige en Ruslandkenner Marcel de Haas van instituut Clingendael.
 
Inwoners van steden als Volgograd, Stavropol en Krasnodar zullen de komende weken niet lekker slapen, denkt De Haas. Deze liggen aan de rand van de Noord-Kaukasus, van waaruit strijders uit de islamitische deelrepublieken Tsjetsjenië, Dagestan, Ingoesjetië en Noord-Ossetië vechten voor hun onafhankelijkheid. 

"Natuurlijk zijn de Spelen voor hen het beste terroristische doel. Het is nooit helemaal uit te sluiten dat het lukt om een aanslag in Sotsji te plegen, maar er is daar wel een gigantische beveiligingsmacht op de been gebracht."

Ideale mogelijkheid

Ondanks die beveiliging zijn de komende twee weken de ideale mogelijkheid om de aandacht van de wereld op de problematiek van de Noord-Kaukasus te vestigen. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 proberen de deelrepublieken –Tsjetsjenië voorop- zich los te weken van Moskou. 

Aanvankelijk via de gematigde weg, totdat Jeltsin in 1994 en Poetin opnieuw vanaf 1999 hard ingrepen met militair geweld. Als wapenbeheersingsinspecteur stelde hij in 2001 zelf vast dat vanaf de luchtmachtbasis in Volgograd bombardementsvluchten werden uitgevoerd. 

"De burgerbevolking werd tijdens de Russische invasies hard geraakt; daarnaast werden in sommige dorpen alle mannelijke inwoners uitgemoord. Door deze gebeurtenissen zijn de verzetsstrijders extremistisch geworden. Ze willen nu in de Noord-Kaukasus een streng islamitische staat opzetten, inclusief shariawetgeving."

Noordelijke Kaukasus

Beperkte de opstand zich aanvankelijk vooral tot Tsjetsjenië en –in iets mindere mate- Dagestan, langzamerhand verspreidde de onrust zich tot de hele noordelijke Kaukasus. Toch werken de terroristen weinig samen, denkt De Haas. 

"Ze denken in die regio meer in stammen en dorpen, niet zozeer nationaal. Moskou is natuurlijk de gezamenlijke boze vijand. Maar als het Russische leger zich even gedeisd houdt, gaan ze elkaar te lijf. Zo is de vader van de Tsjetsjeense president Kadirov ook vermoord door mede-Tsjetsjenen."
 
De Haas denkt dat de terreurdreiging tijdens de Olympische Spelen vanuit drie hoeken kan komen. "Allereerst zijn er natuurlijk de traditionele strijders die al jaren oorlog voeren tegen de Russische regering. Daar zijn de zwarte weduwen bij gekomen: vrouwen of andere familieleden van omgekomen verzetsstrijders die nu zelf met bomriemen rondlopen. Van de derde groep hoor je heel weinig. Dat zijn etnische Russen die zich tot de islam hebben bekeerd. Niemand weet hoeveel dat er zijn en hoe ze zijn opgenomen in de verzetsgroepen. Maar ook deze groep vormt een groeiend probleem."

Radicalisering

Door de extreem islamitische radicalisering heeft Moskou deze eeuw al met diverse grote aanslagen te kampen gehad. Maar door de uitgebreide beveiligingsmaatregelen kiezen extremisten andere steden als doel. Door de strenge beveiliging in Sotsji ligt de komende weken dezelfde tactiek voor de hand. "Dan zijn steden aan de rand van de Noord-Kaukasus een makkelijker doelwit", zegt De Haas. 

"Een groeiend deel van de etnische Russen in die regio's is inmiddels voorstander van onafhankelijkheid voor de Noord-Kaukasische deelstaten. Ze gaan gebukt onder de aanslagen, maar hebben ook last van gewone burgers die hun sociaaleconomisch zwakke regio verlaten om een beter bestaan op te bouwen. Want daar ligt de oorsprong van alle ellende. Zolang Poetin niets doet om de armoede in de Noord-Kaukasus te bestrijden, worden de problemen alleen maar groter."