De nieuwe grondwet van Egypte, die in januari via een referendum werd voorgelegd aan de Egyptenaren, biedt houvast om verder te bouwen. 

Dat zegt Gerard Steeghs, de Nederlandse ambassadeur in Egypte, in een interview met NU.nl. "We denken dat de grondwet op zich beter had gekund, maar als je kijkt naar wat er er in 2012 op tafel lag, dan is dit echt een stuk beter", aldus Steeghs.

De ambassadeur duidt bijvoorbeeld op de expliciete verwijzing in de nieuwe grondwet naar de internationale gedragsverplichtingen die Egypte heeft bij de Verenigde Naties, met name op het gebied van mensenrechten.

"Dan heb je tenminste theoretisch een manier om Egypte aan te spreken op een aantal zaken. Dat was niet het geval in de vorige grondwet", stelt Steeghs. Hij wijst er bovendien op dat er meer rechten voor vrouwen en minderheden zijn opgenomen in de grondwet.

Kanttekening

Wel plaatst Steeghs ook bij de nieuwe grondwet kanttekeningen. Zo blijft de rol van het leger onveranderd. Dat orgaan is ook in de nieuwe grondwet een beschermde entiteit. "Dat betekent bijvoorbeeld dat het leger geen openheid van zaken hoeft te geven en dat niet alle benoemingen ondergeschikt zijn aan het democratisch systeem".

Steeghs: "Daar zeggen wij van: We gaan er niet over, maar het was misschien een mooiere grondwet geweest als ook die dingen keurig onder democratisch mandaat gebracht waren."

Na het referendum is het volgens de Nederlandse ambassadeur van groot belang dat er "inclusieve en faire" verkiezingen voor het parlement komen. Er moet een pluriforme samenstelling van de regering komen.

Steeghs: "Dat vind ik eigenlijk nog belangrijker dan wie er wordt gekozen tot president. Het belangrijkst is dat alle partijen kunnen meedoen aan de parlementaire verkiezingen en dat het parlement vervolgens ook echt wat in de melk te brokkelen krijgt als het gaat om hoe het land bestuurd gaat worden."

Sisi

Ook als de Egyptische legerleider Abdel Fattah al-Sisi president wordt, waar hij zelf getuige recente uitlatingen voor open lijkt te staan, kan het volgens Steeghs zo zijn dat er in Egypte meer ruimte komt voor een meerpartijendemocratie.

De ambassadeur sprak zelf met de generaal over de balans tussen veiligheid aan de ene kant, en transparantie, democratie en mensenrechten aan de andere.

"Wij zien die balans niet altijd hetzelfde als de Egyptenaren. Wij zijn toch vaker bezorgd dat deze te ver doorslaat naar veiligheid, waardoor er sprake is van een bepaalde mate van beperking van burgerlijke vrijheden. Zij zien het vaak als een belangrijkere zaak om die veiligheid eerst echt gegarandeerd te hebben om vervolgens pas te gaan werken aan die andere dingen."

Volgens Steeghs leek het er in de gesprekken die hij had met Sisi wel op dat hij iemand is met wie goed te praten valt. "Maar ook daar kun je niet echt zeggen of dat is omdat hij goed is in het praten met westerse diplomaten, of omdat het tussen z’n oren ook echt zo zit. Dat zal moeten blijken."

Revolutie

Pluriformiteit moet langzaam groeien in Egypte, benadrukt Steeghs. Uiteindelijk heeft de revolutie in zijn ogen toch een positief effect op de toekomst van Egypte.

"Wat alle Egyptenaren mij vertellen en wat je ook ziet, is dat wat er op 25 januari 2011 daar gebeurd is, mensen een gevoel heeft gegeven van: 'We hebben wat te zeggen. We kunnen ingrijpen als we wat vinden'."

Steeghs: "Nu dat eenmaal gebeurd is, wordt het voor elke volgende regering moeilijker om de invloed van het volk te negeren. Dat gevoel is de grootste verandering, en de grootste hoop voor de toekomst."

Achtergrond: Rechtszaak tegen Mursi

Overzicht: Egypte sinds de Arabische Lente