De afgezette president Mohamed Mursi moet in januari opnieuw voor de rechter verschijnen. Wat zijn de aanklachten tegen de leider van de Moslimbroederschap?

In juli 2013 werd de democratisch verkozen Mursi door het machtige leger van Egypte afgezet, nadat er omvangrijke en gewelddadige protesten waren tegen zijn bewind.

Mursi had op dat moment via een wetsvoorstel meer macht naar zich toe getrokken en de rol van de islam in de wet vergroot. In een referendum keurden de burgers van Egypte het nieuwe wetsvoorstel goed, maar de opkomst was laag en volgens tegenstanders was er gefraudeerd. Massale protesten volgden op de goedkeuring van de wet en er vielen tientallen doden.

Een van de belangrijkste aanklachten tegen de voormalige president is het aanzetten tot dodelijk geweld tegen tegenstanders in december van 2012 bij het presidentieel paleis. Daarbij kwamen tenminste tien mensen om het leven. De Moslimbroederschap claimt dat de meeste doden islamisten waren, en geen tegenstanders van het regime van Mursi.

De rechtszaak begon in november, maar werd meteen uitgesteld tot 8 januari 2014. Mursi, die tijdens de eerste zitting weigerde het verplichte gevangenisuniform te dragen, zei meteen dat hij zichzelf nog altijd beschouwt als de president van Egypte. Hij erkent de rechtszaak tegen hem niet en protesteert tegen zijn afzetting.

De advocaten van Mursi dienden eerder een bij het Internationaal Strafhof een klacht in tegen het militaire bewind in Egypte. Volgens de advocaten plegen de strijdkrachten misdaden tegen de menselijkheid. 

Samenzwering

In een andere rechtszaak, die ook apart wordt behandeld, wordt Mursi aangeklaagd voor het samenzweren met buitenlandse organisaties om terreurdaden te plegen.

Mursi zou onder anderen hebben samengewerkt met de Palestijnse organisatie Hamas en Hezbollah, uit Libanon. Daarnaast wordt Mursi verdacht van fraude.

Een derde rechtszaak gaat over de Mursi's ontsnapping uit de gevangenis tijdens de opstand van 2011 tegen de voormalig president Hosni Mubarak. Mursi en ongeveer 130 anderen zijn aangeklaagd voor het vermoorden van gevangenisbewakers.

Op 19 januari werd nog een aanklacht aan het lijstje toegevoegd: Mursi werd door het Egyptische openbaar ministerie in staat van beschuldiging gesteld voor belediging van de rechterlijke macht. Hij zou zich aan de overtreding schuldig hebben gemaakt toen hij een rechter publiekelijk en met naam en toenaam betichtte van verkiezingsfraude. 

Doodstraf

Voor sommige aanklachten zou Mursi technisch gezien de doodstraf kunnen krijgen. Dat een dergelijke straf zal worden opgelegd is echter "hoogst onwaarschijnlijk", stelt Paul Aarts, Midden-Oosten-specialist en verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Mocht de afgezette president al veroordeeld worden, dan is een gevangenisstraf volgens hem waarschijnlijker.

Aarts heeft zijn bedenkingen bij het proces. Volgens hem is de zaak voor tegenstanders van Mursi vooral "een stok om mee te slaan". Bovendien heeft Egypte volgens Aarts weinig baat bij het proces: de massale protesten zullen niet stoppen. Vrijdag kwamen nog elf mensen om bij rellen tussen aanhangers van de Moslimbroederschap en de politie.

"De Moslimbroederschap is bovendien niet zomaar verdwenen", aldus Aarts. "Die roei je niet uit. Mursi geniet bovendien nog altijd de steun van een groot deel van zijn eigen achterban." Het proces tegen Mursi zal volgens Aarts net als het proces tegen Mubarak veel tijd in beslag nemen.