Strijders in Zuid-Sudan maken zich schuldig aan ''de gruwelijkste dingen die men zich kan voorstellen’’. Dat zegt humanitair coördinator van de VN Toby Lanzer. 

Hij beschreef maandag hoe hij getuige was van executies in de stad Bor, de hoofdstad van de olierijke deelstaat Jonglei.

Lanzer zag de gruwelijkheden zondagavond toen hij op weg was naar het vliegveld. ''Mensen die in rijen worden neergezet en standrechtelijk geëxecuteerd. Dit wordt gedaan door mensen die simpelweg niet meer te beheersen zijn’’, zei hij tegen de BBC.

De Europese Unie waarschuwt voor een humanitaire tragedie in het Afrikaanse land en trekt 50 miljoen euro uit voor noodhulp. Volgens de EU is de hulp dringend nodig: tienduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen en vele gewonde Zuid-Sudanezen wachten in overvolle ziekenhuizen op behandeling.

Van hulp komt echter niet veel terecht, als het zo onveilig blijft. Juist nu de bevolking hen het hardst nodig heeft, hebben de meeste hulpverleners het land verlaten, stelde eurocommissaris Kristalina Georgieva (Ontwikkelingssamenwerking) maandag vast. Ze riep dan ook alle partijen op de hulpverleners in staat te stellen hun werk te doen.

Nederlanders

In het land zijn voor zover bekend nog ongeveer twintig Nederlanders. Tientallen Nederlanders stapten vrijdag in een transportvliegtuig van Defensie om het land uit te komen.

Ruim twee jaar na de bloedig bevochten onafhankelijkheid van Sudan balanceert Zuid-Sudan op de rand van een burgeroorlog. Alleen al in de hoofdstad Juba zijn ongeveer vijfhonderd mensen om het leven gekomen, onder wie veel onschuldige burgers.

De gevechten gaan vooral tussen het leger en rebellen van de tweede stam van het land, de Nuer. In de politieke top van het land bestond al langer rivaliteit tussen president Salva Kiir, die lid is van de dominante Dinka, en voormalig vicepresident Riek Machar van de Nuer.

Bor

Bor viel afgelopen week in handen van rebellen. Het regeringsleger is echter vastbesloten de stad op zo’n 150 kilometer van de hoofdstad Juba snel te heroveren. Dat geldt ook voor een andere stad die in handen van rebellen is: Bentiu.

De grootste vrees is dat het geweld zal uitgroeien tot een ware stammenoorlog. President Kiir ontsloeg Machar in juli. Bemiddelaars proberen de twee aan de onderhandelingstafel te krijgen. De voormalige vicepresident zei maandag te willen praten, maar hij verbond daar wel voorwaarden aan. Zo moeten zijn gevangen bondgenoten worden vrijgelaten.

Achtergrond: In Zuid-Sudan is altijd verdeeldheid