Hoe wrang ook, maar het overlijden van Nelson Mandela komt voor de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma als ''een geschenk uit de hemel''.

Dat was de eerste gedachte van Ineke van Kessel, wetenschappelijk medewerker van het Afrika-Studiecentrum in Leiden, toen zij hem donderdagavond op televisie het overlijden bekend zag maken.

De dood van Mandela geeft Zuma extra tijd om de publicatie van een kritisch rapport tegen te houden en het zorgt er ook voor dat alle aandacht de komende weken naar Mandela gaat, aldus Van Kessel.

Het gevecht om het rapport, waarvan al delen zijn uitgelekt, en de toenemende ruzies en verdeeldheid binnen Zuma's ANC spelen juist in deze dagen.

Uitgelekt

Zuma kwam deze week politiek in zeer slecht weer, nadat was uitgelekt dat hij met veel overheidsgeld een groot huis in zijn geboortedorp heeft laten beveiligen.

''Dat is miljoenen duurder geworden dan verwacht en ook de maatregelen zelf zijn omstreden. Zo is er een zwembad gebouwd dat wordt opgevoerd als reservoir voor bluswater.'' Het huis van Zuma is volgens Kessel tien keer duurder dan het huis van Mandela.

Rapport

De Zuid-Afrikaanse Nationale Ombudsman heeft een rapport over de kwestie opgesteld en zij wil dat publiceren.

''Maar Zuma en het ANC doen er alles aan om het rapport onder het tapijt te vegen en stellen dat de veiligheidsmaatregelen geheim zijn en niet publiek mogen worden gemaakt. De rechter heeft hen nu twee weken de tijd gegeven om die geheime aspecten aan te geven.'' Dat moet volgens Van Kessel volgende week klaar zijn, maar kan nu vertraagd worden.

Verscheurd

De deskundige wijst erop dat het hele ANC verscheurd is en dat iedere factie haar eigen draai aan de dood van het idool en symbool zal geven.

''Voor Zuma is dit de uitgelezen kans om te benadrukken dat het om de opbouw van de natie en om verzoening gaat en dat men zich niet moet laten afleiden door kleine zaken.''

Volgens Van Kessel zal de gezamenlijke rouw om Mandela nu zorgen voor gesloten rijen. ''Iedereen, ook de oppositie, snapt dat het nu niet het moment is om het over corruptie te hebben.''

Regenboogmoment

Kessel zegt dat de rouw ''een zeldzaam regenboogmoment is voor Zuid-Afrika'', zoals bij het WK-voetbal het geval was. Maar op de lange termijn voorziet Van Kessel oplaaiende politieke strubbelingen en irritatie bij de bevolking. In het voorjaar zijn er landelijke verkiezingen dus het wordt een spannende tijd voor het land.

''Hoewel de magie van Mandela nog tientallen jaren zal voortduren, is het regenboogmoment over enkele maanden wel uitgewerkt.'

Tijdlijn leven Nelson Mandela:

Bekijk hier de mobiele versie van deze tijdlijn voor op uw smartphone

Profiel Mandela | Necrologie (video) | Reacties buitenland | Reacties binnenland

Dossier Mandela | Liveblog (gesloten) | Mandela in beeld

Rouwen om Mandela

Winnie Mandela Madikizela en de Zuid-Afrikaanse president zondag bij een herdenkingsdienst voor Mandela in Johannesburg. © AFP
Winnie Mandela Madikizela komt zondag aan in Johannesburg voor een herdenkingsdienst. © AFP
Kerkdienst op zondag in Soweto. © AFP
Een meisje steekt zondagochtend een kaars aan tijdens een kerkdienst voor de overleden Mandela in Soweto. © AFP
De kerkdienst zondag in Soweto. © AFP
Zondag 8 december: Een vrouw houdt zondag tijdens een dienst in de Ethekwini Community Church in Durban haar vuist omhoog ter nagedachtenis aan Nelson Mandela. © AFP
Duizenden rouwenden betonen zaterdagochtend op verschillende plekken in het land hun eer aan de antiapartheidsstrijder die donderdag op 95-jarige leeftijd overleed. © AFP
Bloemen zaterdagochtend op het Mandela-plein in Johannesburg. © AFP
Een meisje legt zaterdag bloemen voor de woning van Nelson Mandela, in Johannesburg. © AFP
In Soweto wordt het leven van Mandela zaterdag gevierd. © AFP
Bloemen bij het huis van Nelson Mandela. © NU.nl/C. Brandsma
Rouwenden vieren vrijdagavond het leven van Mandela bij zijn vroegere huis in Soweto. © AFP
Een vrouw houdt vrijdagavond een kaars vast bij het vroegere huis van de overleden oud-president Mandela in Soweto. © AFP
Desmond Tutu leidt vrijdagochtend een mis in de St. George Cathedral na de bekendmaking van het overlijden van oud-president en anti-apartheidsstrijder Nelson Mandela op donderdagavond. © AFP
Een vrouw rouwt tijdens de mis in de St. Georges Cathedral in Kaapstad vrijdagochtend. © AFP
Desmond Tutu viert vrijdagochtend het leven van Mandela in de St. Georges Cathedral in Kaapstad. © AFP
Een vrouw omhelst Desmond Tutu in de St. George Cathedral. © AFP
Een man troost een vrouw tijdens de mis in St. George's Cathedral. © AFP
Een vrouw rouwt vrijdagochtend om het overlijden van Mandela in de Regina Mundi Church in Soweto. © AFP
Een Afrikaanse vrouw rouwt vrijdagochtend in de Regina Mundi Church in Soweto om het overlijden van de oud-president. © AFP
Het leven van Mandela wordt bij zijn oude huis in Soweto vrijdagochtend gevierd. © AFP
De Afrikaanse vlaggen hangen vrijdagochtend halfstok in Kaapstad. © AFP
Een man met een geel ANC-shirt rouwt vrijdagochtend om het overlijden van Mandela bij zijn huis in Johannesburg. © AFP
Bij het huis van de overleden Mandela in Johannesburg zijn mensen samengekomen om te rouwen. © AFP
Buiten het huis van Mandela in Johannesburg worden vrijdag kaarsen aangestoken. © AFP
De politie plaatst hekken bij het huis van Mandela, waar mensen vrijdag samen zijn gekomen om te rouwen. © AFP
Een vrouw voegt vrijdag een boodschap toe aan een poster van Mandela in Soweto. © AFP
In Johannesburg wordt het leven van Mandela gevierd. © AFP
Een Zuid-Afrikaans gezin houdt in de nacht van donderdag op vrijdag een foto omhoog van Mandela in Johannesburg. © AFP
Amerikaanse president Barack Obama laat zich donderdagavond uit over het overlijden. "Ik ben een van de miljoenen die inspiratie bij zijn leven vond." © AFP
"Ik kan mijn eigen leven niet voorstellen zonder het voorbeeld dat hij met zijn leven stelde. Ik en mijn gezin tonen ons diepste medeleven en sympathie. Ik hoop dat de tijd die zijn familie de laatste weken met hem heeft gedeeld geluk heeft gebracht." © AFP
Bij het huis van Nelson Mandela zijn mensen bij elkaar gekomen om de oud-president te herdenken. © AFP
Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma maakt het overlijden donderdagavond bekend. © AFP
Tijdens de toespraak van Zuma stonden veel buurtbewoners van Mandela buiten op straat, meldt Times Live. Inmiddels is de straat afgezet, meldt NOS-correspondent Elles van Gelder. © AFP
Politieauto's staan klaar in Johannesburg, waar Mandela overleed. © AFP
Meisje steken kaarsen aan voor het overlijden van Mandela. © AFP
Volgens correspondenten van de BBC wordt het lichaam van Mandela overgebracht naar een mortuarium in Pretoria. © AFP