Na het vluchtelingendrama bij het Italiaanse eilandje Lampedusa, wil de Europese Unie mensensmokkel en mensenhandel harder aanpakken.

In de EU-lidstaten moet de strijd worden opgevoerd, maar ook in de landen waar de migranten vandaan komen en doorheen reizen.

Dat besloten de Europese leiders vrijdag op de laatste dag van hun tweedaagse herfsttop in Brussel. Zij vinden dat ook de oorzaak van de migrantenstromen beter moet worden aangepakt. Zij onderstrepen de noodzaak van intensievere samenwerking met de landen van herkomst.

''We moeten vooral ontmoedigen dat mensen op die gammele bootjes stappen'', zei minister-president Mark Rutte na afloop van het overleg. ''We moeten voorkomen dat mensen hun leven op het spel zetten. Zij moeten in hun eigen land een veilig leven hebben.''

Het gaat dan ook niet alleen om het bestrijden van mensensmokkel en -handel, maar ook om ontwikkelingshulp, stelden de EU-leiders. Als de economische situatie ter plekke verbetert, zullen wellicht minder mensen hun toevlucht zoeken in Europa.

Concrete voorstellen

De leiders wachten nu op concrete voorstellen van een onlangs opgerichte Europese werkgroep die zich speciaal over de vluchtelingenproblemen in het Middellandse Zeegebied buigt. Het is de bedoeling dat de groep begin december zijn plannen presenteert om nieuwe tragedies met migranten te voorkomen.

Vooral Italië en andere Zuid-Europese landen, die de zuidelijke buitengrens van de EU vormen, eisen meer solidariteit van de andere EU-lidstaten bij de opvang van migranten.

Duitsland en andere noordelijke EU-staten benadrukken echter dat zij de meeste asielaanvragen krijgen. Zij blijven voorstander van de Europese regel dat vluchtelingen een asielaanvraag moeten indienen in het land van aankomst in de unie. Italië zou dat graag anders zien.

Nederland

Rutte benadrukte dat Nederland niet bereid is meer asielzoekers op te vangen. ''Nederland heeft al een buitenproportionele instroom van asielzoekers ten opzichte van andere Europese landen.'' Extra opvang in bijvoorbeeld Nederland is volgens de premier niet de oplossing.

''De oplossing zou echt moeten zijn dat we de grenzen bewaken, dat we mensen terugsturen, dat we zorgen dat mensen überhaupt niet de reis ondernemen en dat we de mensensmokkel aanpakken.''

Mensenlevens

De prioriteiten van de Europese Unie liggen ''duidelijk niet bij het redden van levens of bij het beschermen van mensen langs de grenzen" maar bij het voorkomen dat vluchtelingen naar Europa komen. Dat zegt Amnesty International vrijdag in een reactie op het besluit van de EU-lidstaten om mensensmokkel en mensenhandel harder aan te pakken, na het vluchtelingendrama bij het Italiaanse eilandje Lampedusa.

''De conclusies van de EU maken pijnlijk duidelijk dat de uitingen van verdriet en solidariteit niets meer waren dan krokodillentranen", aldus Nicolas Beger, directeur van de Europese afdeling van Amnesty International. ''De Europese Raad zegt dat concrete acties later zullen volgen. Maar de tijd om te handelen is nu. Als de Europese leiders niet de verantwoordelijkheid nemen om het Europese migratiebeleid fundamenteel te veranderen, zullen meer mannen, vrouwen en kinderen sterven in de Middellandse Zee."

VluchtelingenWerk

Ook VluchtelingenWerk is kritisch over de plannen van de EU. ''Met het arresteren van de mensensmokkelaars en mensenhandelaars, intensievere patrouilles op zee en verbeterde economische omstandigheden in de herkomstlanden, is het achterliggende probleem niet opgelost. Er zullen altijd conflicten blijven in de wereld. Voor de mensen die geen andere optie zien dan te vluchten, moeten er altijd mogelijkheden blijven om bescherming in Europa te vragen. Dat probleem wordt nu helaas niet aangepakt.''

De Europese leiders besloten vrijdag op de laatste dag van hun tweedaagse herfsttop in Brussel dat mensensmokkel en mensenhandel harder moet worden aangepakt. In de EU-lidstaten moet de strijd worden opgevoerd, maar ook in de landen waar de migranten vandaan komen en doorheen reizen.

De EU-landen vinden dat ook de oorzaak van de migrantenstromen beter moet worden aangepakt. Zij onderstrepen de noodzaak van intensievere samenwerking met de landen van herkomst.

Gammele bootjes

''We moeten vooral ontmoedigen dat mensen op die gammele bootjes stappen'', zei minister-president Mark Rutte na afloop van het overleg. ''We moeten voorkomen dat mensen hun leven op het spel zetten. Zij moeten in hun eigen land een veilig leven hebben.''