De Amerikaanse minister John Kerry heeft vrijdagavond (Nederlandse tijd) benadrukt dat er voldoende bewijs is om vast te stellen dat het regime van Assad chemische wapens heeft ingezet tegen de eigen bevolking.

Kerry lichtte het Amerikaanse standpunt vrijdagavond (Nederlandse tijd) toe in een toespraak.

Hij verklaarde dat president Barack Obama mogelijk met een "gelimiteerd antwoord" komt op de daden van het Syrische regime. Zeker is dat er geen grondoorlog zal komen. Amerika heeft geleerd van eerdere oorlogen, in het bijzonder de oorlog in Irak, stelde Kerry. 

Bekijk de toespraak:

De Verenigde Naties mogen de besluitvorming over Syrië niet verlammen, benadrukte de minister in zijn toespraak. De Amerikaanse regering zal haar eigen gang gaan en in overleg met het parlement "en het Amerikaanse volk" handelen. 

Volgens Kerry zijn er als gevolg van de gifgasaanval 1429 doden gevallen, van wie 426 kinderen. De VS zullen een deel van het bewijs openbaar maken zodat belangstellenden het ''zelf kunnen lezen''.

Duidelijke aanwijzingen

Kerry stelde dat via de inlichtingendiensten duidelijke aanwijzingen zijn verkregen die erop wijzen dat het regime van Assad de VN-inspecteurs doelbewust heeft tegengewerkt, bijvoorbeeld door de wijken waar het gifgas werd ingezet, dagenlang te bombarderen "om bewijs te vernietigen". 

Het regime zou, zo blijkt volgens Kerry uit de informatie van de inlichtingendiensten, voorbereidingen hebben getroffen en het eigen personeel hebben geïnstrueerd. "We weten bovendien waar de raketten vandaan kwamen en waar ze landden", aldus Kerry. 

"De geschiedenis kent vele leiders die hebben gewaarschuwd tegen terughoudendheid, onverschilligheid en tegen stilte als het er echt om ging", stelde Kerry. Het feit dat het Amerikaanse volk moe is van oorlogen, mag niet inhouden dat er geen consequenties volgen na een gifgasaanval, benadrukte hij.

Kerry stelde verder dat de geloofwaardigheid van de VS moet worden meegewogen in de besluitvorming over een passende reactie op de gifgasaanval. "Dit is direct gerelateerd aan onze geloofwaardigheid, en aan of landen het nog steeds geloven als de Verenigde Staten iets zeggen. Die landen kijken of Syrië hier mee wegkomt, omdat zij dan in de toekomst ook de wereld in gevaar kunnen brengen." 

Reactie Syrië‎

Het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in een reactie op de toespraak van Kerry opnieuw ontkend dat het chemische wapens heeft gebruikt.

De uitspraken van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken zijn "leugens zonder basis". De beschuldigingen zijn een "wanhopige poging" om "potentiële agressie" te rechtvaardigen, aldus de verklaring.

Obama

In het Witte Huis heeft president Barack Obama vrijdagochtend (lokale tijd) met veiligheidsadviseurs gesproken over een mogelijke strafexpeditie tegen het regime van president Bashar al-Assad wegens de gifaanval. De toespraak van Kerry volgde op die gesprekken.

Obama sprak daarna zelf ook over de Syrië en verklaarde dat hij steeds nog geen besluit heeft genomen over een reactie op de gifgasaanval. Hij stelde, net als Kerry, dat wordt nagedacht over een "gelimiteerde actie", en niet over een aanval met "een open einde". 

Ook stelde de president volgens AP dat de gifgasaanval een "bedreiging is voor de wereld" die de nationale veiligheid van Amerika en van Amerikaanse bondgenoten in gevaar brengt. Obama ziet naar eigen zeggen het liefst dat de internationale gemeenschap als geheel optreedt tegen Syrië.

Het openbaar maken van nieuw bewijsmateriaal wordt gezien als een volgende stap naar een militaire operatie van de Verenigde Staten tegen Assad. Eerder had Washington gezegd dat met inzetten van chemische wapens "een rode lijn" wordt overschreden. 

Assad

Ook de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoğlu heeft vrijdag verklaard dat volgens hem vaststaat dat het regime van Assad achter de gifgasaanval zat. Hij zegt dit op basis van bevindingen van de Turkse inlichtingendienst. 

Bij de gifgasaanval kwamen zeker 355 mensen om, aldus de organisatie Artsen zonder Grenzen. Volgens de Syrische oppositie werden meer dan 1000 mensen gedood.

Frankrijk

De Franse president François Hollande laat vrijdag weten dat het land deel wil nemen aan een militaire ingreep tegen Syrië, ook als Groot-Brittannië zich terugtrekt. 

Een Britse deelname aan een aanval tegen Syrië lijkt van tafel na de stemming in het Lagerhuis van donderdagavond, waarbij een motie van premier Cameron om in te grijpen werd weggestemd.

Volgens Cameron hoeft hij "geen excuses" te maken tegenover de Amerikaanse president Obama en blijven de VS en Groot-Brittannië samenwerken om druk uit te oefenen op Assad, zo zei hij tegen over de BBC.

Duitsland heeft vrijdag uitgesloten dat het militair betrokken raakt bij een aanval, zo verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle. 

VN

Vrijdagavond ontmoeten de vijf permanente leden van VN-Veiligheidsraad (VS, Rusland, China, Frankrijk en Groot-Brittanië) secretaris-generaal Ban ki-Moon van de VN. 

De NAVO heeft vrijdag laten weten geen plannen te hebben voor een militaire ingreep in Syrië. Dat verklaarde de secretaris-generaal van het Noord-Atlantische bondgenootschap, de Deen Anders Fogh Rasmussen. 

Timmermans

Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) heeft vrijdagavond na een gesprek met Kerry laten weten dat het Nederlandse kabinet de informatie die bekend is gemaakt "zal bestuderen en zich er een eigenstandig oordeel over zal vormen". Timmermans sprak Kerry meteen na diens persconferentie.

Volgens Timmermans benadrukte Kerry in hun gesprek dat hij "geen enkele twijfel" had dat Assad chemische wapens had ingezet tegen de Syrische bevolking. Timmermans lichtte in het gesprek het standpunt van de Nederlandse regering toe en gaf ook aan welke discussie er donderdag in de Tweede Kamer heeft plaatsgevonden.

Niet veranderd

In een toelichting in Nieuwsuur zei Timmermans later dat het kabinetsstandpunt niet is veranderd na de speech van Kerry en het gesprek dat hij met hem had. De Amerikanen zullen volgens Timmermans Nederland nog informatie sturen waaruit zou blijken dat het regime van de Syrische president Bashar al-Assad achter de gifgasaanval zit. Maar het is niet zeker dat Nederland alle informatie te zien krijgt.

Bewijs of niet, Nederland houdt een "sterke voorkeur voor het netjes aflopen van het VN-pad", zei Timmermans, zoals hij ook donderdag heeft afgesproken met de Tweede Kamer. Mochten de Amerikanen niet wachten op de rapportage van de VN-inspecteurs of het niet laten aankomen op een debat in de VN-Veiligheidsraad, dan ontstaat er volgens Timmermans "een andere situatie" die Nederland zal moeten "wegen".

Overzicht: Situatie in Syrië l Achtergrond: Wat zijn chemische wapens? l Dossier Syrië

Liveblog: Verklaring John Kerry over Syrië (gesloten)

Ontwikkelingen rond Syrië

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov dinsdag tijdens een persconferentie waarop hij meldt met Syrië een akkoord te hebben bereikt over toezicht op chemische wapens. © AFP
De Syrische president Bashar al-Assad tijdens een maandag uitgezonden interview met de Amerikaanse zender CBS, waarin hij onder meer de VS waarschuwt voor 'wraak uit meerdere hoeken' bij een eventuele militaire interventie tegen zijn land. © AFP
Tegenstanders van een militaire interventie in Syrië demonstreren maandagavond rond het Witte Huis in Washington. Op dezelfde avond zijn op 6 Amerikaans nieuwszenders interviews uitgezonden met president Obama. © ANP
Zowel de Democratische als de Republikeinse top heeft zich uitgesproken voor ingrijpen, maar binnen beide partijen bestaat ook weerstand. Van een gelopen race lijkt geen sprake. © AFP
Amerikanen protesteren voor het Witte Huis tegen militair ingrijpen in Syrië. © AFP
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry getuigt dinsdag voor de Senaatscommissie, in een poging over te halen tot instemming met militaire actie tegen Syrië. © AFP
Dinsdag heeft president Barack Obama in zijn missie om het Congres ervan te overtuigen dat een militaire actie tegen Syrië nodig is, bijval gekregen van de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner. © AFP
De steun is belangrijk voor Obama: Boehner is een Republikein en kan als voorzitter van het Huis van Afgevaardigden grote invloed uitoefenen op andere leden. © AFP
Nancy Pelosi, leider van de Democraten, riep ook op tot steun voor Obama. Eerder schaarde de Republikeinse senator en voormalig presidentskandidaat John McCain zich al achter de president. © AFP
Pakistaanse betogers in Multan verbranden een Amerikaanse vlag uit protest tegen de mogelijke militaire interventie in Syrië. © AFP
Een rebel rijdt met een kind over een beschadigde brug in Deir Ezzor, in het oosten van Syrië. © AFP
Het Amerikaanse vliegdekschip USS Nimitz is met vijf escortschepen onderweg naar de Rode Zee. Daar kunnen ze doorsteken naar de Middellandse Zee waar ze bijdragen aan een eventuele aanval op Syrië. © ANP
​Een militaire interventie van de Verenigde Staten in Syrië zal ''de Syrische principes'' niet veranderen en ''het gevecht tegen terrorisme'' geen halt toeroepen. Dat zei president Bashir al-Assad van Syrië zondag op de staatstelevisie. ''Syrië is in staat elke externe agressiviteit te confronteren'', aldus Assad. © AFP/Ho/Sana
Het besluit van de Amerikaanse president Barack Obama om toestemming te vragen aan het Congres voor een aanval op Syrië markeert het begin van een ''historische Amerikaanse terugtrekking''. © AFP/Ho/Sana
De Amerikaanse president Barack Obama heeft besloten een militaire actie te ondernemen tegen Syrië. © AFP
Obama heeft nog geen moment aangegeven voor de aanval. Wel zegt hij besloten te hebben een militaire actie te ondernemen tegen Syrië, "morgen, komend weekend of volgende maand". © AFP
Obama gaat het Amerikaanse congres toestemming vragen voor een aanval. De Amerikaanse president zegt dat er zo snel mogelijk een debat komt. Vervolgens zal er worden gestemd. © AFP
Een konvooi VN-inspecteurs is zaterdagochtend onderweg van het hotel in Damascus naar de grens met Libanon. Vanuit dat land zullen ze later op zaterdag naar Rotterdam worden gevlogen. © ANP
Ban Ki-Moon aan de telefoon met wereldleiders over de situatie in Syrië. © AFP
Het bewijs voor het gebruik van chemische wapens in Syrië is "klaar en dwingend". Dit heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, vrijdag gezegd. © AFP
De Amerikaanse minister John Kerry heeft vrijdag benadrukt dat er voldoende bewijs is om vast te stellen dat het regime van Assad chemische wapens heeft ingezet. © AFP
Kerry lichtte het Amerikaanse standpunt vrijdagavond (Nederlandse tijd) toe in een toespraak. Hij zei dat president Barack Obama mogelijk met een "gelimiteerd antwoord" komt op de daden van het Syrische regime © AFP
Volgens Kerry zijn er als gevolg van de gifgasaanval 1429 doden gevallen, van wie 426 kinderen. De VS zullen een deel van het bewijs openbaar maken zodat belangstellenden het "zelf kunnen lezen". © AFP
Demonstranten uiten voor het Witte Huis in Washington hun ongenoegen over de door de Amerikaanse president Barack Obama voorgenomen militaire actie tegen Syrië. © ANP
Het voorstel van de Britse premier David Cameron om met een militaire reactie te komen op de vermeende inzet van chemische wapens door het regeringsleger van de Syrische president Bashar al-Assad is weggestemd. © ANP
De leider van de Britse Labour Party Ed Miliband spreekt tijdens het debat in het Britse lagerhuis. © EPA
Het voorstel van Cameron sneuvelde donderdagavond in het Lagerhuis met 285 tegen 272 stemmen. © EPA
Een Amerikaan demonstreert donderdag bij het Witte Huis in Washington D.C. tegen eventuele militaire acties in Syrië. © AFP
De Franse president Francois Hollande (L) en Syrisch oppositieleider Ahmad al-Jarba spraken donderdag in Parijs over de situatie in Syrië. Al-Jarba is een voorstander van Westerse actie. © AFP
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert, PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink en minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans na afloop van het debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen in Syrië. © ANP
Het kabinet en een meerderheid in de Tweede Kamer achten het mogelijk dat politieke of militaire steun verleend wordt aan militaire actie tegen Syrië zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad. © ANP
Een VN-inspecteur neemt een monster af om te onderzoeken of in Damascus chemische wapens zijn gebruikt. © AFP
Britse tegenstanders van actie in Syrië demonstreren woensdag in bij Downing Street 10 in Londen. © AFP
De Britse premier David Cameron spreekt donderdag met het Britse Lagerhuis over de opties voor een militaire actie tegen Syrië. © AFP
De inspecteurs van de Verenigde Naties in Syrië moeten nog 4 dagen de tijd krijgen om hun onderzoek naar chemische wapens af te ronden. Dat zei VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon woensdag, nadat een onderzoeksteam van de VN meldde bewijzen te hebben gevonden die duiden op een chemische aanval. © AFP
Lakhdar Brahimi, gezant voor de Verenigde Naties (VN) in Syrië, meldt woensdag dat er volgens de VN-inspecteurs een 'chemische substantie' is aangetroffen in Damascus die honderden mensen heeft gedood. © ANP
De inspecteurs van de Verenigde Naties (VN) die in de Syrische hoofdstad Damascus een vermeende gifgasaanval moeten onderzoeken zijn woensdag aangekomen in de te inspecteren wijk. © AFP
De Britse premier David Cameron heeft een conceptresolutie opgesteld waarin het gebruik van chemische wapens door het Syrische regeringsleger wordt veroordeeld. © AFP
De Britse minister van Buitenlandse Zaken, William Hague, laat weten dat het moment van een eventuele aanval nog dagen kan duren. © AFP
Israëlische soldaten patrouilleren woensdagochtend op de Golanhoogte, nabij de grens met Syrië. Premier Netanyahu stelde dat Israël op een eventuele aanval van Syrië 'hard zal terug slaan'. © AFP
Groot-Brittannië en Amerika zijn bezig met het plannen van een militaire reactie op de vermeende inzet van chemische wapens door het regeringsleger van de Syrische president Bashar al-Assad. © AFP
Volgens de Syrische president Assad staat de Verenigde Staten een mislukking te wachten als het Syrië aanvalt. Dit zei hij maandag (foto) in een interview. © AFP
Bij de vermeende gifgasaanval door het regime van Assad kwamen vorige week vermoedelijk zo'n 1700 mensen om het leven, onder wie veel kinderen. © AFP
Syrië heeft VN-chef Ban Ki-moon gevraagd onmiddellijk een onderzoek in te stellen naar drie nieuwe gifgasaanvallen op de Syrische strijdkrachten. Dat heeft de Syrische ambassadeur, Bashaar Jaafari bij de Verenigde Naties woensdag gezegd. Rebellen zouden aanvallen hebben uitgevoerd. © AFP
Vrouwen in Londen protesteren tegen de mogelijke militaire inval van Groot-Brittanië in Syrië. © AFP