Lakhdar Brahimi, gezant voor de Verenigde Naties (VN) in Syrië, zegt dat er volgens de VN-inspecteurs een 'chemische substantie' is aangetroffen in Damascus die honderden mensen heeft gedood. 

Overzicht: Wereld buigt zich over ingrijpen in Syrië

Dat meldt persbureau AP woensdag.

"Er zijn zeker meer dan honderd mensen bij omgekomen", zei Brahimi. "Anderen zeggen 300 en weer anderen zeggen 600 of meer dan 1000 slachtoffers."

"Dit is natuurlijk onacceptabel. Het is schandalig. Dit bevestigt hoe gevaarlijk de situatie in Syrië is en hoe belangrijk het voor de Syriërs en de internationale gemeenschap is om de politieke wil te tonen om dit serieus aan te pakken en een oplossing te vinden."

De VN doet nog geen uitspraken over de verantwoordelijkheid voor de aanval. Zowel de Verenigde Staten als Groot-Brittannië stellen bewijzen te hebben dat het regime van president Bashar al-Assad achter de aanval zit. 

NAVO

De NAVO laat woensdag in een verklaring weten het gebruik van zenuwgas sterk te veroordelen en het VN-onderzoek te steunen.

"Het regime in Syrië heeft nog grote voorraden chemische wapens. Informatie van vele bronnen wijst op de Syrische overheid als verantwoordelijke voor de aanval", aldus de verklaring.

"Dit is duidelijk een breuk in de langlopende internationale normen en waarden. Elk gebruik van zulke wapens is onacceptabel en kan niet onbeantwoord blijven. We beschouwen het gebruik van chemische wapens als een bedreiging van de internationale vrede en veiligheid."

Ban Ki-moon

De inspecteurs van de VN moeten nog 4 dagen de tijd krijgen om hun onderzoek naar chemische wapens af te ronden. Dan analyseren zij de gegevens en rapporteren ze aan de Veiligheidsraad. Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN deed deze dringende oproep woensdag tijdens een persconferentie in het Vredespaleis.

Volgens activisten hebben de inspecteurs woensdag haar-, bloed- en urinemonsters verzameld van slachtoffers van de vermoedelijke gifgasaanval van vorige week. De inspecteurs bezochten Mleeha en Zamalka, twee buitenwijken van de Syrische hoofdstad Damascus. Op videobeelden die door activisten werden verspreid is een konvooi van vijf VN-voertuigen te zien, gevolgd door gewapende rebellen in pick-uptrucks. De beelden tonen verder hoe de inspecteurs een kliniek bezochten en met behulp van een tolk een man interviewden. 

Een van de inspecteurs zegt in de video dat hij en zijn collega's bloed, urine en haren hebben verzameld van mensen die vorige week door gifgas zouden zijn omgekomen. 

Zware omstandigheden

Volgens Ban moeten de inspecteurs onder zware omstandigheden hun werk doen. Als zij klaar zijn, is het aan de VN-Veiligheidsraad om actie te ondernemen. 

Enkele westerse landen lijken daarop niet willen te wachten. Herhaaldelijk werd de secretaris-generaal gevraagd of militaire acties zonder mandaat van de Veiligheidsraad legaal zouden zijn. Ban gaf daar geen expliciet antwoord op.

Binnen het kader

Hij zei dat actie ''binnen het kader van het Handvest'' van de VN moet gebeuren. In dat Handvest staat dat toepassing van geweld tussen staten niet is toegestaan. Daarop zijn twee uitzonderingen: zelfverdediging en optreden met een mandaat van de Veiligheidsraad.

"Het is essentieel om de feiten vast te stellen. Een VN-onderzoeksteam is daar om precies dát te doen. Slechts dagen na de aanval hebben ze monsters genomen en slachtoffers en getuigen geïnterviewd. Het team moet de tijd krijgen om de klus af te maken", aldus Ban.

Unaniem akkoord

Volgens Brahimi schrijft het internationale recht duidelijk voor dat er actie moet worden ondernomen tegen de verantwoordelijken voor de aanval, als de VN-Veiligheidsraad daar unaniem mee akkoord gaat. Hij voegde toe dat de regering van de Amerikaanse president Barack Obama "niet bekend staat als schietgraag".

Een VN-inspectie doet woensdag onderzoek in de Ghouta-regio waar de aanval met zenuwsgas vorige week woensdag plaatsvond. Maandag deden de inspecteurs ook al onderzoek ter plaatse. Volgens Ban Ki-moon hebben de onderzoekers vier dagen nodig om hun onderzoek af te ronden.

Veiligheidskabinet

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zijn veiligheidskabinet voor een spoedzitting bijeen geroepen, melden Israëlische media woensdag. AP meldt op basis van verklaringen van een regeringsfunctionaris dat na de spoedzitting is besloten dat de regering van Israël reservisten oproept vanwege "een mogelijke aanval van Syrië".

Israël vreest dat Syrië terugslaat als Amerika het land aanvalt. Netanyahu heeft eerder al gedreigd met een harde reactie mocht Israël worden aangevallen. Ook al is het land geen partij in de Syrische burgeroorlog, "Israël is op alle scenario's voorbereid", aldus Netanyahu. 

Minister van Defensie Moshe Yaalon waarschuwde eenieder die Israël wil uitdagen. "Die zal met de gebalde kracht van het Israëlische leger geconfronteerd worden." Yaalon zei tegelijk dat Israël verantwoord en intelligent zal reageren op bedreigingen. 

Israël

Israël heeft zijn luchtafweer in hoogste staat van paraatheid gebracht en een aantal reservisten opgeroepen. Speciale luchtdoelraketten zijn vooral in het noorden van het land opgesteld en het luchtafweersysteem van het type Patriot wordt in gereedheid gebracht, meldden Israëlische media woensdag.

Gasmaskers vliegen in Israël ondertussen over de toonbank. Een internetsite waar de maskers besteld konden worden, heeft het door de overweldigende belangstelling begeven. De Israëli's zijn bezorgd over eventuele gevolgen van westerse luchtaanvallen op Syrië. Het gebruik van gifgas in Syrië is daar de aanleiding voor.

Jordanië

De Jordaanse regering heeft woensdag beklemtoond dat de VS en Groot-Brittannië geen aanvallen vanuit Jordanië mogen uitvoeren. Jordanië verkiest een diplomatieke uitweg uit de crisis, aldus een regeringswoordvoerder.

Turkije heeft opnieuw krachtdadige taal over de crisis gebruikt. Minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu zei dat de strijdkrachten klaarstaan om elke noodzakelijke maatregel te nemen die de Turkse belangen verdedigt. De Turkse regering ijvert al lang voor militaire actie tegen het Syrische regime.

Irak

Irak, dat ook aan Syrië grenst, heeft alle troepen in de hoogste staat van paraatheid gebracht, zei premier Nuri al-Maliki woensdag. Het westerse ingrijpen in zijn land begon in 2003 naar aanleiding van claims over massavernietigingswapens.

Sindsdien zijn er volgens de meeste schattingen veel meer dan 100.000 doden gevallen, de meesten burgers. Woensdag nog vielen circa 50 doden en 160 gewonden bij bomaanslagen in en rond de hoofdstad Bagdad.

Burgerslachtoffers

Amnesty International en Human Rights Watch wijzen de Westerse wereld er op dat de discussie nu alleen gaat over wel of niet ingrijpen via de VN-Veiligheidsraad. De mensenrechtenorganisaties willen meer aandacht voor de mogelijke burgerslachtoffers bij een militair ingrijpen.

Overzicht: Situatie in Syrië l Achtergrond: Wat zijn chemische wapens? l Dossier Syrië

Ontwikkelingen rond Syrië

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov dinsdag tijdens een persconferentie waarop hij meldt met Syrië een akkoord te hebben bereikt over toezicht op chemische wapens. © AFP
De Syrische president Bashar al-Assad tijdens een maandag uitgezonden interview met de Amerikaanse zender CBS, waarin hij onder meer de VS waarschuwt voor 'wraak uit meerdere hoeken' bij een eventuele militaire interventie tegen zijn land. © AFP
Tegenstanders van een militaire interventie in Syrië demonstreren maandagavond rond het Witte Huis in Washington. Op dezelfde avond zijn op 6 Amerikaans nieuwszenders interviews uitgezonden met president Obama. © ANP
Zowel de Democratische als de Republikeinse top heeft zich uitgesproken voor ingrijpen, maar binnen beide partijen bestaat ook weerstand. Van een gelopen race lijkt geen sprake. © AFP
Amerikanen protesteren voor het Witte Huis tegen militair ingrijpen in Syrië. © AFP
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry getuigt dinsdag voor de Senaatscommissie, in een poging over te halen tot instemming met militaire actie tegen Syrië. © AFP
Dinsdag heeft president Barack Obama in zijn missie om het Congres ervan te overtuigen dat een militaire actie tegen Syrië nodig is, bijval gekregen van de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner. © AFP
De steun is belangrijk voor Obama: Boehner is een Republikein en kan als voorzitter van het Huis van Afgevaardigden grote invloed uitoefenen op andere leden. © AFP
Nancy Pelosi, leider van de Democraten, riep ook op tot steun voor Obama. Eerder schaarde de Republikeinse senator en voormalig presidentskandidaat John McCain zich al achter de president. © AFP
Pakistaanse betogers in Multan verbranden een Amerikaanse vlag uit protest tegen de mogelijke militaire interventie in Syrië. © AFP
Een rebel rijdt met een kind over een beschadigde brug in Deir Ezzor, in het oosten van Syrië. © AFP
Het Amerikaanse vliegdekschip USS Nimitz is met vijf escortschepen onderweg naar de Rode Zee. Daar kunnen ze doorsteken naar de Middellandse Zee waar ze bijdragen aan een eventuele aanval op Syrië. © ANP
​Een militaire interventie van de Verenigde Staten in Syrië zal ''de Syrische principes'' niet veranderen en ''het gevecht tegen terrorisme'' geen halt toeroepen. Dat zei president Bashir al-Assad van Syrië zondag op de staatstelevisie. ''Syrië is in staat elke externe agressiviteit te confronteren'', aldus Assad. © AFP/Ho/Sana
Het besluit van de Amerikaanse president Barack Obama om toestemming te vragen aan het Congres voor een aanval op Syrië markeert het begin van een ''historische Amerikaanse terugtrekking''. © AFP/Ho/Sana
De Amerikaanse president Barack Obama heeft besloten een militaire actie te ondernemen tegen Syrië. © AFP
Obama heeft nog geen moment aangegeven voor de aanval. Wel zegt hij besloten te hebben een militaire actie te ondernemen tegen Syrië, "morgen, komend weekend of volgende maand". © AFP
Obama gaat het Amerikaanse congres toestemming vragen voor een aanval. De Amerikaanse president zegt dat er zo snel mogelijk een debat komt. Vervolgens zal er worden gestemd. © AFP
Een konvooi VN-inspecteurs is zaterdagochtend onderweg van het hotel in Damascus naar de grens met Libanon. Vanuit dat land zullen ze later op zaterdag naar Rotterdam worden gevlogen. © ANP
Ban Ki-Moon aan de telefoon met wereldleiders over de situatie in Syrië. © AFP
Het bewijs voor het gebruik van chemische wapens in Syrië is "klaar en dwingend". Dit heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, vrijdag gezegd. © AFP
De Amerikaanse minister John Kerry heeft vrijdag benadrukt dat er voldoende bewijs is om vast te stellen dat het regime van Assad chemische wapens heeft ingezet. © AFP
Kerry lichtte het Amerikaanse standpunt vrijdagavond (Nederlandse tijd) toe in een toespraak. Hij zei dat president Barack Obama mogelijk met een "gelimiteerd antwoord" komt op de daden van het Syrische regime © AFP
Volgens Kerry zijn er als gevolg van de gifgasaanval 1429 doden gevallen, van wie 426 kinderen. De VS zullen een deel van het bewijs openbaar maken zodat belangstellenden het "zelf kunnen lezen". © AFP
Demonstranten uiten voor het Witte Huis in Washington hun ongenoegen over de door de Amerikaanse president Barack Obama voorgenomen militaire actie tegen Syrië. © ANP
Het voorstel van de Britse premier David Cameron om met een militaire reactie te komen op de vermeende inzet van chemische wapens door het regeringsleger van de Syrische president Bashar al-Assad is weggestemd. © ANP
De leider van de Britse Labour Party Ed Miliband spreekt tijdens het debat in het Britse lagerhuis. © EPA
Het voorstel van Cameron sneuvelde donderdagavond in het Lagerhuis met 285 tegen 272 stemmen. © EPA
Een Amerikaan demonstreert donderdag bij het Witte Huis in Washington D.C. tegen eventuele militaire acties in Syrië. © AFP
De Franse president Francois Hollande (L) en Syrisch oppositieleider Ahmad al-Jarba spraken donderdag in Parijs over de situatie in Syrië. Al-Jarba is een voorstander van Westerse actie. © AFP
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert, PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink en minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans na afloop van het debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen in Syrië. © ANP
Het kabinet en een meerderheid in de Tweede Kamer achten het mogelijk dat politieke of militaire steun verleend wordt aan militaire actie tegen Syrië zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad. © ANP
Een VN-inspecteur neemt een monster af om te onderzoeken of in Damascus chemische wapens zijn gebruikt. © AFP
Britse tegenstanders van actie in Syrië demonstreren woensdag in bij Downing Street 10 in Londen. © AFP
De Britse premier David Cameron spreekt donderdag met het Britse Lagerhuis over de opties voor een militaire actie tegen Syrië. © AFP
De inspecteurs van de Verenigde Naties in Syrië moeten nog 4 dagen de tijd krijgen om hun onderzoek naar chemische wapens af te ronden. Dat zei VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon woensdag, nadat een onderzoeksteam van de VN meldde bewijzen te hebben gevonden die duiden op een chemische aanval. © AFP
Lakhdar Brahimi, gezant voor de Verenigde Naties (VN) in Syrië, meldt woensdag dat er volgens de VN-inspecteurs een 'chemische substantie' is aangetroffen in Damascus die honderden mensen heeft gedood. © ANP
De inspecteurs van de Verenigde Naties (VN) die in de Syrische hoofdstad Damascus een vermeende gifgasaanval moeten onderzoeken zijn woensdag aangekomen in de te inspecteren wijk. © AFP
De Britse premier David Cameron heeft een conceptresolutie opgesteld waarin het gebruik van chemische wapens door het Syrische regeringsleger wordt veroordeeld. © AFP
De Britse minister van Buitenlandse Zaken, William Hague, laat weten dat het moment van een eventuele aanval nog dagen kan duren. © AFP
Israëlische soldaten patrouilleren woensdagochtend op de Golanhoogte, nabij de grens met Syrië. Premier Netanyahu stelde dat Israël op een eventuele aanval van Syrië 'hard zal terug slaan'. © AFP
Groot-Brittannië en Amerika zijn bezig met het plannen van een militaire reactie op de vermeende inzet van chemische wapens door het regeringsleger van de Syrische president Bashar al-Assad. © AFP
Volgens de Syrische president Assad staat de Verenigde Staten een mislukking te wachten als het Syrië aanvalt. Dit zei hij maandag (foto) in een interview. © AFP
Bij de vermeende gifgasaanval door het regime van Assad kwamen vorige week vermoedelijk zo'n 1700 mensen om het leven, onder wie veel kinderen. © AFP
Syrië heeft VN-chef Ban Ki-moon gevraagd onmiddellijk een onderzoek in te stellen naar drie nieuwe gifgasaanvallen op de Syrische strijdkrachten. Dat heeft de Syrische ambassadeur, Bashaar Jaafari bij de Verenigde Naties woensdag gezegd. Rebellen zouden aanvallen hebben uitgevoerd. © AFP
Vrouwen in Londen protesteren tegen de mogelijke militaire inval van Groot-Brittanië in Syrië. © AFP