De Amerikaanse president Barack Obama veroordeelt het regeringsgeweld van de afgelopen dagen in Egypte en schrapt daarom een tweejaarlijkse gezamelijk militaire oefening. 

Obama zei dat donderdagmiddag (Nederlandse tijd) in een (audio)verklaring vanaf zijn vakantieverblijf Martha's Vineyard.

"Twee jaar geleden werden we geïnspireerd door de revolutie in Egypte", aldus Obama over de opstand tegen het regime van toenmalig president Hosni Mubarak.

"Echte verandering gaat echter nooit snel", aldus de president. Het afzetten van Mubaraks gekozen opvolger Mohamed Mursi door het leger op 3 juli van dit jaar, was volgens de Amerikaanse president een "nieuwe democratische kans". "Helaas is die kans verzand in geweld."

Betreuren

Obama: "De Verenigde Staten veroordelen ten strengste het handelen van de interim-regering en de veiligheidstroepen. We betreuren het geweld tegen burgers."

De Amerikaanse president zegt geen partij te willen kiezen in de politieke conflicten in het Noord-Afrikaanse land, maar laat weten vreedzame demonstraties voor mensenrechten te steunen. "Amerika wil graag samenwerken met iedereen die op vrede en rechtvaardigheid gestoelde stabiliteit voorstaat", zei hij.

Timmermans

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken vindt het optreden van het Egyptische leger de afgelopen dagen ''schandalig''. Hij zei dat donderdag in Nieuwsuur. Hij heeft een samenwerkingsprogramma tussen Nederland en Egypte donderdag stopgezet: ''Dit hadden ze niet zo moeten doen.''

Volgens hem zijn het de hardliners in de regering en bij het leger en de hardliners bij de Moslimbroederschap die nu de ontwikkelingen bepalen. De hardliners in de leiding van de Moslimbroederschap sturen volgens Timmermans de mensen de straat op en zetten ze aan om gebouwen in brand te steken. ''De hardliners aan de andere kant zien daarin aanleiding om hard op te treden. Dat is de tragedie.''

Volgens hem overschatten zowel het leger als de Moslimbroeders de eigen positie. ''Dit is een klassieke, ellendige patstelling waarbij geen van beiden de overhand kan krijgen.''

Reisadvies onveranderd

Het reisadvies van Buitenlandse Zaken voor Egypte wordt op dit moment niet aangescherpt. Reizen naar de resorts aan de Rode Zee en in de Golf van Akaba blijven mogelijk. Het ministerie houdt volgens Timmermans de ontwikkelingen scherp in de gaten.

De Verenigde Staten roepen Amerikaanse burgers daarentegen op om Egypte te verlaten en niet naar het land te reizen., zo meldt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.

Terroristisch

De interim-regering van Egypte heeft donderdag op zijn beurt de ''terroristische daden'' van Moslimbroeders veroordeeld.

Volgens verklaring is er sprake van een ''crimineel plan om de steunpilaren van de Egyptische staat te vernietigen''. President Mansour is wel bereid tot een ''politiek proces zonder geweld".

De staatstelevisie meldt donderdagavond wel dat leger en politie met scherp zullen schieten wanneer zijzelf of wanneer overheidsgebouwen worden aangevallen, zo schrijft persbureau AP.

Onlusten

Woensdag hadden in het Noord-Afrikaanse land hevige onlusten plaats toen het leger in hoofdstad Caïro kampen van demonstrerende Moslimbroeders ontruimde. Ook in diverse andere steden strandden betogingen van aanhangers van de afgezette president Mohamed Mursi in geweld.

Het aantal doden als gevolg van het geweld tussen ordetroepen en aanhangers van Mursi is opgelopen tot 638. Dat heeft het Egyptische ministerie van Volksgezondheid donderdag bekendgemaakt. Volgens de Moslimbroederschap, partij van Mursi, ligt het dodental vele malen hoger. Ruim 3500 mensen raakten gewond.

Noodtoestand

De jongste onrust in Egypte is het gevolg van het afzetten van president en Moslimbroeder Mursi door het leger op 3 juli van dit jaar, dat weer volgde op protesten tegen diens gezag.

Het was de tweede keer in relatief korte tijd dat een Egyptisch president het veld moest ruimen. In februari 2011 vertrok Hosni Mubarak nadat op het Tahrirplein in Caïro achttien dagen lang onafgebroken werd gedemonstreerd tegen zijn autoritaire bewind dat onder meer 30 jaar lang de noodtoestand aanhield. 

De noodtoestand legitimeerde Mubarak om iedere vorm van oppositie te verbieden en censuur te plegen. Het vormde de juridische basis voor het opsluiten van tienduizenden gevangenen en het passeren van de in beginsel onafhankelijke rechterlijke macht.

Ook interim-president Adli Mansour heeft inmiddels voor een maand de noodtoestand afgekondigd, ook geldt er na 19.00 uur in diverse steden een avondklok. In Caïro zou de klok donderdagavond 2 uur later ingaan, maar dat werd later weer ingeroepen.

VN

De Franse premier François Hollande riep Mansour eerder op de dag op de noodtoestand snel weer op te heffen. Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN, Navi Pillay, eist een "onafhankelijk, onpartijdig, efficiënt en geloofwaardig onderzoek" naar het bloedbad van woensdag.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt donderdag nog bijeen om te spreken over de ontwikkelingen in Egypte. 

Achtergrond: Politieke patstelling in Egypte

Overzicht: Egyptenaren dwingen opnieuw vertrek president af

Achtergrond Mursi l Achtergrond Mansour l Dossier Egypte

Egypte na het geweld van woensdag

Het aantal doden als gevolg van het geweld tussen ordetroepen en aanhangers van de Egyptische oud-president Mohamed Mursi woensdag is opgelopen tot enkele honderden. © ANP
Foto's van de afgezette president Mohamed Mursi op de resten van een van de kampen waarin zijn aanhangers bijeen waren, tot ze woensdag door het leger werden verdreven. © ANP
Een demonstrante zit op de restanten van een protestkamp van Moslimbroeders (partij van Mursi) in hoofdstad Caïro. © ANP
Een man loopt tussen het puin van de afgebrande Rabaa al-Adawiya moskee, waar woensdag een van de kampen van aanhangers van Mursi ontruimd is. © ANP
Een kamer in het veldhospitaal bij de Rabaah al-Adawiya moskee waar een van de kampen van Mursi-aanhangers woensdag ontruimd is. © ANP
Twee mannen doorzoeken de spullen die demonstranten woensdag hebben achtergelaten bij het kamp bij de Universiteit van Caïro. © ANP
Egyptenaren zoeken naar oud ijzer tussen de resten van een van de vernietigde kampen in Caïro. © AFP
Diverse straten en pleinen in Caïro waren woensdag het toneel van geweld. Ook in andere steden was het onrustig. © AFP
Interim-president Adli Mansour kondigde in een reactie op de onlusten voor een maand de noodtoestand af voor het hele land. Ook geldt er in diverse steden een avondklok. © AFP
De Amerikaanse president Barack Obama veroordeelt het regeringsgeweld in Egypte en schrapt de tweejaarlijkse gezamelijk militaire oefening 'Bright Star'. Dat zei hij tijdens een toespraak in Chilmark, Massachusetts. © AFP