De Belgische koning Albert II heeft woensdagavond "diep ontroerd" zijn aftreden aangekondigd. De abdicatie is op 21 juli, zijn oudste zoon kroonprins Filip zal hem dan opvolgen.

Dat maakte hij zelf bekend in een toespraak, die om 18.00 uur werd uitgezonden op vier grote televisie- en radiozenders. "Diep ontroerd richt ik mij vandaag tot u allen," zo begon koning Albert (79).

Hij stelt dat zijn leeftijd en zijn gezondheid het hem niet meer toelaten zijn ambt uit te voeren zoals hij dat zou willen doen. "Het ogenblik is aangebroken om de fakkel aan de volgende generatie over te dragen", aldus Albert.

Hij benadrukte het volste vertrouwen te hebben in zijn zoon Filip en diens vrouw Mathilde.

De abdicatie op 21 juli valt op een nationale feestdag in België. De eerste koning der Belgen, Leopold van Saksen-Coburg, legde op die dag in 1831 de eed af.

Volk

Albert bedankte in zijn toespraak ook het Belgische volk. "We zullen hartelijke banden nooit vergeten. Wij danken u voor het vertrouwen en voor blijken van sympathie en van steun. Ook wel eens met enige kritiek, maar altijd hebben wij u een warm hart toegedragen."

Albert zegt veel herinneringen te hebben aan "talloze ontmoetingen". "In blijde dagen, maar ook in dagen van zware beproeving."

"Natuurlijk betekent het einde van mijn regeerperiode niet dat onze wegen nu uiteen gaan. Wel in tegendeel. Leve België", besloot de koning zijn rede.

Bekijk de toespraak van koning Albert:

Di Rupo

Na de toespraak van Albert II sprak ook premier Elio di Rupo het Belgische volk toe. Hij zei "met spijt" van de voorgenomen abdicatie van Albert te hebben gehoord. 

"De regering drukt haar respect en begrip uit voor de beslissing van de koning. Zijn oprechtheid, zijn moed en zijn inzicht voor deze beslissing verdienen onze bewondering."

Di Rupo stelde dat koning Albert en koningin Paola "het hart van de Belgen" hebben veroverd. "Gedurende die twintig jaar heeft hij ons bijgestaan tijdens vele vreugdevolle gebeurtenissen, maar ook op momenten van grote droefheid."

'Moment van fierheid'

Prins Filip heeft zich met grote ernst voorbereid op zijn nieuwe functie, aldus de premier. "Hij heeft reeds zeer vaak getoond hoezeer hij van België houdt. De prins heeft de wil om het land goed te dienen. Hij zal op de steun van de regering kunnen rekenen bij het uitvoeren van zijn nieuwe functies."

De regering begint donderdag met de voorbereidingen voor de troonswisseling. "Ik hoop dat deze nationale feestdag een moment van fierheid mag zijn, voor ons land en al haar burgers", zei Di Rupo.

Gezondheid

De vorst was woensdagmiddag al aanwezig bij het kernkabinet, zo maakte het paleis bekend. Na die mededeling werd al gespeculeerd over zijn aftreden.

In de afgelopen jaren kampte Albert steeds vaker met gezondheidsproblemen. Hij moest onder meer worden geopereerd aan een hernia en aan staar. In 2000 onderging hij een viervoudige bypassoperatie.

Brief

De koning zou al eerder met premier Di Rupo gesprekken hebben gevoerd over de mogelijkheid om af te treden, dat blijkt uit een brief die de koning woensdagochtend aan de premier stuurde. Persbureau Belga kreeg van het paleis een kopie van de brief, melden diverse Belgische media waaronder De Morgen.

"Na enige bedenktijd te hebben genomen, zoals u voorstelde, kom ik terug tot onze vorige gesprekken", schrijft Albert. Hij bevestigt daarin ook "opnieuw" de datum van 21 juli waarop hij zou willen aftreden.

Bijna 20 jaar

De 79-jarige Albert zit bijna 20 jaar op de troon. Hij volgde zijn broer Boudewijn op die 31 juli 1993 in Spanje overleed. Albert II besteeg de troon officieel op 9 augustus dat jaar.

Hij werd geboren op 6 juni 1934 in Brussel, als zoon van koning Leopold III en koningin Astrid. In 1959 trouwde hij met prinses Paola, met wie hij drie kinderen kreeg.

De oudste zoon, prins Filip (53), zal zijn vader opvolgen. Filip trouwde op 4 december 1999 met de eveneens adelijke Mathilde d'Udekem d'Acoz, dochter van graaf en gravin Patrick d'Udekem d'Acoz. Het stel heeft twee dochters en twee zoons: prinses Elisabeth, prins Gabriël, prins Emmanuel en prinses Eléonore.

Twee koningen

Albert houdt na zijn abdicatie de titel 'koning'. Met het aantreden van Filip krijgt België dus twee koningen, van wie er één het staatshoofd is.

Op dit moment zijn er al twee koninginnen: Alberts vrouw koningin Paola en de weduwe van Boudewijn koningin Fabiola, en daar komt op 21 juli koningin Mathilde bij.

Filips oudste dochter Elisabeth (11) is nu de eerste in de lijn van de troonopvolging. Ze werd geboren op 25 oktober 2001 en is genoemd naar haar overgrootmoeder, koningin Elisabeth (1876-1965). Die uit Beieren afkomstige koningin was de vrouw van koning Albert I, die in 1934 na een val in de Ardennen overleed.

Portret koning Albert II | Portret prins Filip
Reacties op aftreden Albert