Een commandant van een beruchte SS-eenheid die zich schuldig zou hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden in Oekraïne en Polen woont al sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in de Verenigde Staten. 

Dat blijkt uit onderzoek van persbureau Associated Press.

Met gebruik van de Freedom of Information Act (de Amerikaanse variant van de WOB) kreeg AP inzage in documenten die aantonen dat Michael Karkoc zich destijds door te liegen toegang verschafte tot de VS.

De 94-jarige Karkoc zou de Amerikaanse immigratiedienst in 1949 hebben verteld dat hij niet in militaire dienst had gezeten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarmee hield hij verborgen dat hij in 1943 een van de oprichters was van het Oekraïense Zelfverdedigingslegioen, dat onder leiding stond van de SS.

Er is geen bewijs voorhanden dat Karkoc direct betrokken was bij oorlogsmisdaden. Uit archieven blijkt wel dat de SS-eenheid waar Karkoc commandant van was, betrokken is geweest bij het platbranden van dorpen nadat ze daar vrouwen en kinderen hadden opgesloten. Verklaringen van leden van de eenheid suggereren dat Karkoc aanwezig was ten tijde van deze misdaden.

Toeval

Karkocs naam kwam aan het licht door een gepensioneerde klinisch farmacoloog uit Groot-Brittannië, die in zijn vrije tijd onderzoek deed naar oorlogsmisdaden van de nazi's. Tijdens een studie naar leden van de Galicische Divisie die naar Groot-Brittannië waren geëmigreerd stuitte hij op internet op het adres van Kakoc in Minnesota en lichtte hij AP in. 

AP traceerde het dossier van Karkoc dat door het Amerikaanse leger was aangelegd en wist de geheimhouding op te heffen met behulp van de Freedom of Information Act. In Poolse archieven werden vervolgens bewijzen gevonden dat hij ook lid was van het zelfverdedigingslegioen.

Opstand

In documenten bijgehouden door de Nazi's, staat dat Karkoc en zijn eenheid ook een rol hadden in het neerslaan van de opstand in Warschau in Polen in 1944. De gewapende opstand werd uitgevoerd door het Poolse verzetsleger om een einde te maken aan de Duitse bezetting van de Poolse hoofdstad en was onderdeel van een landelijke opstand.

Karkoc wilde zelf niet ingaan op de beschuldigingen. Als het bewijs tegen de 94-jarige als overtuigend wordt beschouwd, behoort uitlevering aan Duitsland tot de mogelijkheden waar hij zal worden vervolgd.

Vervolging

Justitie in Duitsland is verplicht een onderzoek in te stellen als er voldoende 'aanvankelijke verdenkingen' zijn van betrokkenheid bij oorlogsmisdaden, liet voormalig aanklager van het bureau voor nazimisdrijven Thomas Walther weten. Tot dusverre zou er nooit een onderzoek naar Karkoc zijn ingesteld.

Omdat veel vermoedelijke misdrijven in Polen hebben plaatsgehad behoort vervolging in Polen ook tot de mogelijkheden.