Recep Tayyip Erdogan staat onder druk van betogers die zijn autoritaire stijl, religieus conservatisme en agressieve politiek jegens Syrië beu zijn.

Voor veel Turken blijft hij echter de man die het land ruim 10 jaar geleden tijdens een dramatische economische crisis uit de handen van de falende elite redde.

Erdogan werd in 1954 in een achterbuurt van Istanbul geboren als kind van arme ouders die naar de stad waren getrokken. Als student is hij politiek actief in islamistische bewegingen waar het streng seculiere establishment in het land van gruwde.

Toen in 1996 de islamist Necmettin Erbakan erin slaagde premier te worden, schoof het machtige leger hem aan de kant. De scheiding van staat en moskee werd door de elite van seculiere militairen, magistraten, politici en zakenlui streng afgedwongen.

Istanbul

De volks sprekende 'gewone man' Erdogan liet zich niet van de wijs brengen. Erdogan sleepte in 1994 het burgemeesterschap van zijn geboortestad in de wacht. Hij bestuurde 4 jaar lang het groeiende Istanbul waar veel van zijn kiezers, armere Turken uit het binnenland, hun geluk kwamen beproeven.

Hij werd in november 2002 de grote winnaar van de verkiezingen met zijn Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). De kiezers straften de machthebbers af onder wier tanend gezag het land economisch en politiek was vastgelopen.

Erdogan werd nog even gedwarsboomd, maar kon in 2003 aan de slag als premier. Hij trok het land snel vlot met ongewone energie en doorzettingsvermogen en volgens critici ook met een irritant autoritair optreden.

Fanaticus

De vrome Erdogan wordt door de oppositie vaak afgeschilderd als een religieuze fanaticus, maar de politieke islam lijkt voor hem als premier geen topprioriteit meer. Hij noemt zich een ''pro-westerse conservatief" en voelt er niets voor uit de NAVO te stappen.

Om bij de Europese Unie te komen, heeft hij tal van de geëiste hervormingen ingevoerd. ''De Europese Unie heeft Turkije net zo nodig als de EU Turkije'', meent Erdogan, maar niet tegen elke prijs. Hij houdt bijvoorbeeld zijn poot stijf als het gaat om de erkenning van EU-lid Cyprus.

Ondertussen heeft hij de macht van de militairen teruggedrongen en deed hij concessies aan Koerden om tot vrede te komen.

President

Het succes is hem mogelijk naar het hoofd gestegen. De premier wil volgend jaar president worden en doorregeren. Hij moet dan de grondwet veranderen, want de president is nu een ceremoniële figuur.

En hij moet de gunst van de kiezers behouden. De omvang van de betogingen lijkt aan te geven dat de succesvolle Erdogan ook kan mislukken.