De kans op een oplossing van de Koerdische kwestie in Turkije is volgens deskundigen 'groter dan ooit', nu er gesprekken gaande zijn tussen PKK-leider Abdullah Öcalan en de Turkse regering.

Öcalan presenteerde eind februari al een vredesplan en heeft aangekondigd donderdag een rede te houden. Daarin zal hij volgens analisten oproepen tot een wapenstilstand.

De oproep om de wapens neer te leggen zou een volgende stap zijn in het vredesproces, zegt Turkije-deskundige Ali Yazgili.

Erik Jan Zürcher, hoogleraar Turkse talen en culturen, noemt de kans op een overeenkomst groter dan ooit. "Het verlangen om de strijd achter zich te laten, is aan beide kanten groot. Daarnaast is de regering van premier Erdogan sterker dan alle andere regeringen sinds de Tweede Wereldoorlog."

Een andere belangrijke ontwikkeling is de verminderde behoefte van Koerden aan een eigen staat. "Dat is duidelijk op het tweede plan gekomen. Het heeft alles te maken met de geringe haalbaarheid. Ik denk dat de grote meerderheid van de Koerden daarom met Öcalan meegaat als hij oproept te stoppen met vechten."

Klaar voor vrede

Een woordvoerder van Fedkom, de overkoepelende organisatie van Koerdische verenigingen in Nederland, is het daarmee eens. "Onze achterban is klaar voor vrede, ik hoop dat het aan Turkse kant ook zo is. Er is behoefte aan rust, genoeg is genoeg."

Hij stelt dat er wel iets tegenover moet staan, maar een eigen staat is 'al lang niet meer' het belangrijkste. "Er zijn andere manieren om vredig met elkaar te kunnen leven. Daarvoor moeten onze rechten wel worden erkend. Er komt een spannende tijd aan, want dit lijkt hét moment om de Koerdische kwestie op te lossen."

Obstakels

Maar volgens Yazgili zijn er nog genoeg 'heikele kwesties' over. "Wordt het gevangenisregime van Öcalan versoepeld? Volgt er amnestie voor PKK-strijders? Of nemen de Koerden genoegen met minder? Want daarvoor is erg weinig draagvlak in Turkije."

Ook voorzitter Emre Ünver van het Inspraak Orgaan Turken (IOT) ziet dat als belangrijkste obstakel. "Tegenwoordig wordt Öcalan gewoon PKK-leider genoemd. Maar toen ik opgroeide werd hij altijd als babymoordenaar neergezet. Dat beeld zit nog in de hoofden van veel mensen. De ervaringen van de afgelopen 30 jaar zijn diep geworteld in de Turkse samenleving."

Verzachting

Aan de andere kant ziet Ünver wel dat de afgelopen jaren sprake is van een verzachtingspolitiek. Koerden krijgen volgens hem meer ruimte om hun identiteit uit te dragen.

"Ze zijn zelfs vertegenwoordigd in het parlement. Het zegt ook veel dat het land op de hoogte is van de gesprekken met Öcalan. Je hebt vooraanstaande mensen nodig om iets te kunnen bereiken."

Het besef dat de gewapende strijd uitzichtloos is, is volgens Yazgili echter de belangrijkste motivatie om tot elkaar te komen. "Mensen hebben genoeg van de vele doden. De Turkse overheid is vast voornemens water bij de wijn te doen, want ook voor de Koerden moet er wat te halen zijn. Naast culturele rechten, kun je denken aan decentralisatie van het bestuur, zodat ze in hun eigen regio meer te vertellen hebben. Maar het draagvlak in de Turkse samenleving blijft broos."