De grootste voedselproducenten ter wereld blijven geheimzinnig doen over de herkomst van de gewassen in hun toeleveringsketen.

Hierdoor kan moeilijk gestaafd worden of er zo duurzaam en maatschappelijk verantwoord wordt gewerkt als door deze bedrijven wordt beweerd.

Dat is één van de conclusies die ontwikkelingssamenwerking-organisatie Oxfam Novib trekt in een rapport over het sociaal- en milieubeleid van de 10 grootste voedselbedrijven ter wereld.

"Het wordt tijd dat de grootste 10 voedselbedrijven meer verantwoordelijkheid nemen voor de enorme invloed die zij op de levens van arme mensen hebben", zegt Farah Karimi, algemeen directeur van Oxfam Novib.

Verbouwen

"Tachtig procent van mensen die wereldwijd honger lijdt, verbouwt zelf hun voedsel. Miljoenen mensen in ontwikkelingslanden verbouwen ook grondstoffen voor de producten van deze bedrijven."

"De bedrijven bezitten samen honderden van de populairste voedselmerken in de wereld", vervolgt Karimi. "Zij kunnen economisch, sociaal en politiek een vuist maken om zo echt een verschil te maken in de levens van 's werelds armste mensen."

Eerlijke prijzen

De bedrijven Unilever, Coca Cola, PepsiCo, Danone, General Mills, Kellogg’s, Mars, Mondelez, Nestlé en Associated British Foods (ABF) werden door Oxfam onder de loep genomen. Van deze bedrijven is er niet één die publiekelijk heeft toegezegd om boeren eerlijke prijzen te gaan betalen.

Alleen het voornamelijk Nederlandse Unilever houdt er specifieke richtlijnen op na voor toeleveranciers, waarmee belangrijke kwesties voor boeren aangepakt kunnen worden.

Unilever komt er met een tweede positie in de top tien (achter Nestlé) nog relatief goed vanaf in het rapport, al schiet het in Rotterdam gevestigde bedrijf nog flink te kort wat betreft het oneerlijk onteigenen van land in lagelonenlanden. Ook doet Unilever veel te weinig aan het bestrijden van de uitbuiting van vrouwen en landwerkers van boeren, stelt Oxfam Novib.

Moet beter

"Niet één bedrijf komt door de test met een goede algemene score. De productie van te veel levensmiddelen gaat ten koste van miljoenen mensen, die worden onderbetaald of wiens landrechten worden geschonden", zegt Karimi. "Sommige van de bedrijven zijn op de goede weg en erkennen dat duurzaamheid belangrijk is voor hun bedrijfsvoering, maar het moet echt beter. De sociale- en milieukosten zijn nu gewoon te hoog."

Het Britse ABF heeft de twijfelachtige eer hekkensluiter te zijn in de top tien van Oxfam Novib.

Gemiste kans

Unilever laat in een reactie weten dat het rapport in de ogen van de voedselproducent een kans heeft gemist om naar het collectief aan organisaties te kijken die bij elkaar moeten komen om de problemen op te lossen.

"Dergelijke veranderingen vergen betere samenwerking en gaan verder dan alleen de rol van de voedselproducenten. Die zijn alleen een deel van de oplossing. Om echt wat te bereiken moeten alle relevante deelnemers, waaronder de producenten van de grondstoffen, de verwerkers, handelaren en overheden, beter samenwerken."

Unilever erkent de problemen met oneerlijke landonteigening en vrouwenrechten. "Onze CEO heeft deze punten zelf al hoog op de agenda gezet bij het World Economics Forum en de G20."