De voorsprong van Pier Luigi Bersani op Silvio Berlusconi is inmiddels aan het slinken bij de Kamerverkiezingen in Italië.

De RAI voorspelde maandagavond nog slechts een voorsprong van 1,5 procentpunt van centrumlinks op centrumrechts: 31,9 versus 30,4 procent.

Volgens de exitpolls die meteen na de sluiting van de stembureaus om 15.00 uur werden gepubliceerd, mocht Bersani nog hopen op 35 à 37 procent, tegen 31 à 33 procent voor Berlusconi.

Het grootste blok krijgt volgens de kieswet extra zetels voor een 'automatische' meerderheid van 55 procent.

Senaat

Berlusconi's rechterhand Angelino Alfano heeft maandagavond de overwinning van het centrumrechtse kamp bij de Senaatsverkiezingen opgeëist. Hij gaf zijn persconferentie na een nieuwe prognose van de RAI, die Berlusconi opnieuw aan kop ziet in de vier meest cruciale regio's.

De nieuwe prognose van de RAI is gebaseerd op de uitslagen uit inmiddels zo'n 80 procent van de stembureaus.

De 'meerderheidspremie' in Lombardije, Sicilië, Veneto en Campania levert Berlusconi tientallen 'extra' senatoren op, aldus de publieke omroep. De RAI voorspelt dat geen werkbare politieke meerderheid kan worden gevormd in de Senaat zonder de komiek Beppe Grillo.

Patstelling

Daarmee lijkten de Italiaanse parlementsverkiezingen uit te lopen op een patstelling. De uitslagen voorspellen weinig goeds voor de pogingen van de huidige regering om stevige hervormingen door te voeren. De hervormingen zijn nodig om Italië uit de economische crisis te leiden en de markt tot rust te brengen.

Politici en journalisten speculeren maandagavond al over de mogelijkheid om meteen opnieuw naar de stembus te gaan. Anderen opperen een nieuwe ''regering van nationale eenheid'', zoals het zakenkabinet van Mario Monti, dat Italië sinds november 2011 regeert.

De beurs in Milaan steeg met 4 procent na bekendmaking van de exitpolls, maar zakte daarna weer in de min. Menigeen in de eurozone houdt zijn hart vast bij het idee dat Berlusconi in Italië weer een politieke sleutelrol gaat spelen.

Kiesrecht

Het is het ingewikkelde kiesrecht dat Italië parten speelt: in de Kamer krijgt het grootste blok 'automatisch' een meerderheid van ten minste 55 procent. Die 'meerderheidspremie' wordt echter in de Senaat per regio toegekend. En in cruciale regio's met veel zetels als Lombardije en Sicilië is er sprake van een nek-aan-nekrace.

Eerder was gemeld dat Berlusconi aan kop lag in de cruciale regio's Lombardije, Sicilië, Campania en Veneto, waar de meeste extra Senaatszetels te vergeven zijn voor het grootste blok. In Campania (hoofdstad Napels) en Veneto (hoofdstad Venetië) is de voorsprong op het centrumlinkse kamp van Bersani met 7 à 8 procentpunten significant groot.

Lombardije, de thuisregio van Berlusconi, wordt mogelijk doorslaggevend voor de vraag wie de meerderheid krijgt in de Senaat. Er wonen de meeste Italianen, 10 miljoen van de in totaal 60 miljoen inwoners.

Kamer

Bersani's Democratische Partij (PD) van ex-communisten en progressieve katholieken kan in de Kamerverkiezingen volgens de exitpolls rekenen op 31 à 33 procent van de stemmen en wordt de grootste partij. Samen met de centrumlinkse bondgenoten krijgt Bersani 35 à 37 procent van de stemmen.

Daarmee is centrumlinks volgens de Italiaanse kieswet verzekerd van de 'meerderheidpremie', die het grootste blok recht geeft op een 'automatische' meerderheid van tenminste 55 procent.

De PDL van Berlusconi blijft in de Kamer steken op 21 à 23 procent. Samen met centrumrechtse bondgenoten als de Lega Nord komt de mediamagnaat op 29 à 31 procent.

Derde wordt de Beweging 5 Sterren van de komiek Beppe Grillo, een protestbeweging die voor het eerst in het landelijke parlement komt met 19 à 21 procent van de stemmen.

Opkomst

De stembureaus in Italië gingen zondag al open en sloten maandag om 15.00 uur. De opkomst viel de eerste dag tegen. Om 19.00 uur bleef het aantal kiezers dat een stem uitbracht steken op 44 procent, tegen 46,5 procent op hetzelfde tijdstip bij de parlementsverkiezingen in 2008.

Mogelijk werd dit mede veroorzaakt door het slechte weer. Over de opkomst maandag is nog niets bekend.

Monti

Grote verliezer is demissionair premier Mario Monti die moet vrezen dat zijn politieke centrumbeweging de kiesdrempels niet haalt. Zelf is de econoom verzekerd van een zetel, want president Giorgio Napolitano benoemde hem in 2011 tot senator-voor-het-leven.

Monti, die al sinds november 2011 leiding geeft aan een zakenkabinet dat vooral de overheidsfinanciën op orde moest krijgen, is mogelijk ook een bondgenoot van Bersani. 

Centrumrechts onder leiding van ex-premier Berlusconi stond begin december nog op een historisch dieptepunt van 11 procent in de peilingen. Mede door dagelijkse aanwezigheid op de televisie heeft de mediamagnaat zich op weten te werken. Berlusconi beloofde onder meer miljarden aan in 2012 geheven belastingen terug te geven. 

Verkiezingen Italië naderen einde

Hij gaf toe dat zijn centrumlinkse tegenpool, Pier Luigi Bersani, met diens partijencoalitie de meeste stemmen heeft behaald voor de Tweede Kamer. © ANP
Toch laat de uitslag van zowel de Kamer als van de Senaat op zich wachten. © ANP
Berlusconi's rechterhand Angelino Alfano heeft maandagavond de overwinning van het centrumrechtse kamp bij de Senaatsverkiezingen opgeëist. © AFP
Hij gaf zijn persconferentie na een nieuwe prognose van de RAI, die Berlusconi opnieuw aan kop ziet in de vier meest cruciale regio's. © ANP
Feministen protesteren tegen Berlusconi als hij zijn stem uitbrengt. De vrouwen hadden 'Basta Berlusconi' op hun rug geschreven. © AFP
Derde wordt de Beweging 5 Sterren van de komiek Beppe Grillo, een protestbeweging die voor het eerst in het landelijke parlement komt met 19 à 21 procent van de stemmen. © AFP
De stembureau's in Italië gingen zondag al open en sloten maandag om 15.00 uur. De opkomst viel de eerste dag tegen. Om 19.00 uur bleef het aantal kiezers dat een stem uitbracht steken op 44 procent, tegen 46,5 procent op hetzelfde tijdstip bij de parlementsverkiezingen in 2008. © AFP
Mogelijk werd dit mede veroorzaakt door het slechte weer. Over de opkomst maandag is nog niets bekend. © Italië
Europa kijkt met ongeloof naar Italië, nu er voor het eerst geen werkbare meerderheid is in de Senaat. Meteen opnieuw naar de stembus gaan, is in deze complexe situatie geen oplossing. Dit zei Enrico Letta, de rechterhand van de centrumlinkse leider Bersani, maandagavond tijdens een persconferentie. © AFP
De RAI voorspelt dat geen werkbare politieke meerderheid kan worden gevormd in de Senaat zonder de komiek Beppe Grillo. Centrumrechts is volgens de publieke omroep goed voor 112 senaatszetels, centrumlinks voor 105, het kamp van demissionair premier Monti voor 20. Voor een meerderheid in de Senaat zijn minimaal 158 zetels nodig. © AFP
Journalisten wachten op de verkiezinsuitslag in het hoofdkwartier van de Democratische Partij (PD) in Rome. © AFP
Banners worden bij een stembureau in Rome van de muur gehaald. © AFP
De stemmen worden geteld in de Italiaanse hoofdstad. © AFP