Wespennest dreigt voor Europa in Mali

DEN HAAG - Het militaire ingrijpen in Mali maakt Frankrijk, zijn militairen, bedrijven en burgers tot een duidelijker doelwit voor jihadisten.

''Wij zijn vijand nummer één van hen. Er is een nieuwe jihad in Mali’’, zei de met terreurbestrijding belaste Franse rechter Marc Trevidic deze week.

Dat was geen loze kreet. Enkele tientallen buitenlanders kwamen afgelopen week om het leven tijdens een gijzelingsactie op een gascomplex in de Algerijnse woestijn. De terroristen hadden het speciaal op de buitenlanders gemunt. Onder de doden waren Fransen, Britten en Noren.

Door de actie werd de Algerijn Mokhtar Belmokhtar in één klap bij het grote publiek bekend als nieuw gezicht van het terrorisme. De terroristenleider, lokaal bekend als Mr. Marlboro vanwege zijn sigarettensmokkel, eiste de verantwoordelijkheid op.

Hij eiste een einde aan de Franselegeractiestegen islamisten in Mali en dreigde met terreuraanslagen in Frankrijk.

Europa

Niet alleen in Frankrijk, waar veel Algerijnen en Malinezen wonen, ook in de rest van Europa volgen veiligheidsdiensten de ontwikkelingen in de regio nauwlettend. Terrorisme-experts verwachten overigens niet dat islamitische terreurgroepen als het van oorsprong Algerijnse al-Qaeda in de Islamitische Maghreb of het merendeels uit Toeareg bestaande Ansar Dine zelf in staat zijn tot grote gecoördineerde acties in Europa.

''Het risico is dat mensen uit Europa naar Mali reizen om te vechten of te trainen'', zegt Bibi van Ginkel van instituut Clingendael.

''De mogelijkheid bestaat ook dat zij na terugkomst plannen maken om hier aanslagen te plegen'', zegt de terrorisme-expert. Ook in Nederland zijn gevallen bekend van jongeren die bijvoorbeeld naar Afghanistan of Pakistan gingen om te vechten.

'Lone Wolf'

Een andere categorie vormen de zogeheten lone wolf-extremisten. Dat zijn mensen die geen directe band hebben met terroristische organisaties, maar zich laten inspireren door de buitenlandse jihadistische strijd, die met veel ideologische retoriek gepaard gaat.

Een voorbeeld is de Algerijns-Franse jongeman Mohamed Merah, die vorig jaar militairen en Joden doodschoot in Frankrijk. Volgens Van Ginkel zijn juist zij een nachtmerrie voor inlichtingendiensten omdat ze alleen handelen en weinig sporen achterlaten.

Ze vreest dat na 10 jaar Afghanistan en vele jaren Somalië een nieuw lang conflict met radicale islamisten in de maak is. ''Met een beetje pech hebben we hier over 10 jaar nog last van'', denkt Van Ginkel. Volgens haar is de situatie in Mali zeer complex en dreigt een wespennest voor Frankrijk en Europa.

Ongelijkheid

Het zijn niet alleen de vele partijen die bij de oorlog betrokken zijn: Europa, omringende Afrikaanse landen, Toeareg-vrijheidsstrijders en de islamistische terreurgroepen Ansar Dine en al-Qaeda in de Islamitische Maghreb. De grote ongelijkheid tussen het noorden en zuiden van Mali is een belangrijke complicerende factor.

Dat geldt ook voor de grootschalige grensoverschrijdende criminaliteit in het gebied, het opduiken van buitenlandse jihadstrijders en de komst van Toearegtrijders met zwaar wapentuig uit Libië na de val van Muammar Kaddafi.

Keuze

Frankrijk zegt echter geen andere keuze te hebben gehad dan ingrijpen, omdat een terroristische vrijhaven dreigde. Het land is bovendien de oud-kolonisator van Mali met grote belangen in de regio.

Toen moslimstrijders oprukten richting het zuiden en de hoofdstad Bamako, waar duizenden Franse staatsburgers wonen, besloten de Fransen zich ondanks hun reserves toch rechtstreeks in de oorlog te mengen.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie