AMSTERDAM - De Vlaams-nationalistische partij NV-A van Bart De Wever heeft zondag flinke winst behaald in de gemeente- en provincieraadsverkiezingen.

In Antwerpen ging De Wever zelf met 38 procent aan de leiding, vergeleken met 28 procent voor de zittende burgemeester Patrick Janssens.

In de verkiezingen konden zondag zo'n 7,8 miljoen Belgen hun stem uitbrengen. De verkiezingen werden beschouwd als een graadmeter voor de mate waarin Vlaanderen autonomie zal proberen te bewerkstelligen.

De Wever zelf heeft er geen geheim van gemakt dat hij de landelijke uitstraling van de verkiezingen belangrijk vindt. Hij heeft kritiek op de Belgische premier Elio Di Rupo, een Waalse socialist, wiens beleid de Vlaamse belastingbetaler te veel geld zou kosten.

Overwinningsspeech

In zijn overwinningsspeech riep De Wever op tot een staatshervorming van België. Hij sprak de huidige premier van België, de Franstalige socialist Elio Di Rupo, en alle andere Franstalige politici persoonlijk aan om toe te werken naar een confederatie. Dit is een verbond tussen onafhankelijke staten.

De Wever die al tijden pleit voor een zelfstandig Vlaanderen, wees er Di Rupo op dat zijn ''belastingsregering'' niet door de Vlamingen wordt gesteund. ''Laat ons dus samenwerken aan een hervorming die Franstaligen en Vlamingen het bestuur geeft waar ze recht op hebben'', aldus De Wever.

De N-VA-kopman zei dat de partij niet langer ''een reus op dwergvoeten'' is. De Wever sprak van een zwartgele zondag en van een keerpunt in de geschiedenis. Volgens De Wever heeft de N-VA bereikt wat tot voor kort ondenkbaar was. ''Antwerpen had sinds de oorlog een rode burgemeester. Dat tijdperk eindigt vandaag. Deze stad was 20 jaar lang de Europese bakermat voor extreem rechts. Dit eindigt vandaag. Antwerpen heeft gekozen voor de kracht van verandering.''

De Wever wilde zondag niet vooruitlopen op de mogelijke coalities die de N-VA zal moeten sluiten om het college van burgemeester en wethouders van Antwerpen te kunnen vormen. ''Dat zijn zorgen voor morgen. Nu is het feest.''

Verlies

Janssens, de burgemeester van Antwerpen, heeft zondagavond rond 18.30 uur zijn verlies toegegeven. Hij deed dit tijdens een live uitgezonden persconferentie.

Janssens feliciteerde de winnaars, met name De Wever. ''Het is nu aan Bart De Wever om het initiatief te nemen.'' Hij zei te hopen dat De Wever het belang van de stad voorop zou zetten. ''We wachten af en kijken wat hij in petto heeft. Er rust een zware verantwoordelijkheid op zijn schouders.''

''We gaan proberen onze kiezers de komende jaren niet in de steek te laten, maar het zal een moeilijke tijd voor ons zijn. Daar moeten we niet flauw over doen'', aldus Janssens. Janssens zei naar eigen zeggen niet verwacht te hebben, zo fors te verliezen. ''We zijn ruitelijk genoeg om te erkennen dat De Wever een fantastische overwinning heeft behaald. ''Er was iemand beter'', antwoordde Janssens op de vraag wat er verkeerd was gegaan.

Vlaams Belang

De politieke partij Vlaams Belang had het forse verlies van zondag in de gemeenteraadsverkiezingen verwacht. Kopman Filip Dewinter zei dit als reactie op de eerste, nog voorlopige, uitslagen.

Om strategische redenen hebben kiezers zijn partij in de steek gelaten, aldus Dewinter. ''Vele decennia lang heeft het Vlaams Belang gezaaid, zodat de N-VA en Bart De Wever vandaag kunnen oogsten'', aldus Dewinter.

Hij had het erover dat de kiezers slechts tijdelijk zijn partij de rug toe hebben gekeerd. Het was de persoonlijke strijd tussen De Wever en de huidige burgemeester van Antwerpen die het Vlaams Belang ''ontzettend veel stemmen heeft gekost'', aldus Dewinter.

De partijvoorman bood de N-VA aan om samen een coalitie in Antwerpen te vormen. Hij hoopt zo de socialisten, na jarenlang bestuur in de havenstad, buiten het stadsbestuur te houden.

Grootste

Zes jaar geleden was de NV-A bij de gemeentelijke verkiezingen een partij in opkomst, maar bij de landelijke verkiezingen in 2010 was zij al uitgegroeid tot de grootste in Vlaanderen.

De opstelling van De Wever in de formatiebesprekingen was de voornaamste reden dat België 541 dagen zonder regering zat, omdat hij vergaande concessies verlangde voor Vlaamse autonomie.

De winst van de NV-A ging zondag vooral ten koste van het Vlaams Belang. "Wij zagen onze kiezers naar de NV-A vluchten'', zei VB-parlementariër Gerolf Annemans.