'Bomaanslag Oslo had voorkomen kunnen worden'

AMSTERDAM - De bomaanslag in de regeringswijk in Oslo gepleegd door Anders Breivik had voorkomen kunnen worden.

Dat blijkt uit een rapport over het optreden van de diverse Noorse overheidsinstanties dat maandag werd gepresenteerd, zo melden diverse Noorse media. 

Het rapport werd overhandigd aan de Noorse premier Jens Stoltenberg.

De Noorse binnenlandse veiligheidsdienst PST had de aanslag niet kunnen voorkomen aan de hand van informatie over Breivik, maar wel door de bestaande veiligheidsroutines voor het gebouw op te volgen.

Zo had de straat waar het gebouw aan lag moeten worden afgesloten, maar is dat nooit gebeurd, omdat het project niet goed werd aangestuurd.

Kritiek

Breivik schoot op vrijdag 22 juli 2011 69 mensen dood op het eiland Utøya. Bij de bomaanslag in de regeringswijk in Oslo kwamen acht mensen om.

Ook rond de schietpartij valt de Noorse politie volgens het rapport veel te verwijten. Zo wordt de snelheid waarmee de politie reageerde en ter plaatse was bekritiseerd. Agenten maakten gebruik van auto's en boten om op Utoya te komen, terwijl er ook helikopters beschikbaar waren.

Verkeerde eiland

Tevens was er verwarring over waar de moordpartij plaatsvond. Uit het rapport blijkt dat de politie in eerste instantie onderweg was naar het eiland Geitøya, dat ten noorden van Utøya ligt.

Pas na enkele kilometers op weg naar Geitøya kreeg de politiebevelhebber op de boot door dat ze 3,9 kilometer zuidelijker moesten varen. Door motorpech en overstappen op civiele boten werd de aankomst van het arrestatieteam op het eiland Utøya nog verder vertraagd.

Door de langzame reactie van de politie kon Breivik zijn moordpartij voortzetten. Hij stopte pas met schieten toen de eerste agenten op het eiland waren gearriveerd. Veel politiebureaus bleken onderbemand ten tijde van de aanslag.

Stoltenberg

''Het duurde te lang voor veiligheidsroutines werden gevolgd en het duurde te lang voordat Anders Behring Breivik werd gepakt.'' Dat zei minister-president Stoltenberg een reactie op het officiële onderzoeksrapport.

''22 juli gaat vooral om hen die het leven verloren en de nabestaanden. Maar het rapport is een mijlpaal. Er liggen nu feiten op tafel om van te kunnen leren. We moeten verhinderen dat wat op 22 juli gebeurde, ooit nog gebeurt'', aldus Stoltenberg.

De Noorse minister van justitie Greta Faremo, die na de aanslagen aantrad, gaf maandag toe dat de Noorse veiligheidsdiensten hadden gefaald. ''Maar sindsdien hebben we al veel verbeterd en ik zit er zelf bovenop om routines snel te veranderen'', zei de bewindsvrouw.

Eerder oppakken

De Noorse politie geeft toe te hebben gefaald. De autoriteiten hadden sneller moeten handelen en hadden de dader, Anders Behring Breivik, eerder moeten oppakken. ''Dat we daarmee een aantal mensenlevens niet hebben kunnen redden, valt me zwaar. We hebben gefaald'', zei politiechef Oystein Maeland.

Volgens Mæland was de politie niet voorbereid op alle gebeurtenissen vorig jaar juli in Noorwegen. ''Individuele agenten deden hun uiterste best in moeilijke, chaotische situaties, maar maakten soms een inschattingsfout'', zei hij. De politie zet zich nu in om het systeem te verbeteren, aldus de chef.

Langzamer

De Deense ex-politiechef Hanne Bech Hansen, die in de onderzoekscommissie zat om de objectiviteit van het onderzoek te waarborgen, zei dat de Noorse politie langzamer was dan in Denemarken had gekund.

''Wat in Noorwegen gebeurde, zou nooit in Denemarken hebben plaatsgevonden'', zei zij tijdens de persconferentie. Volgens haar was een bomaanslag op het Deense regeringscentrum ook niet mogelijk geweest.

Positieve punten

Er waren weinig positieve punten in het rapport: de medische reddingsactie na de aanslagen was goed, zo ook de informatievoorziening van de Noorse regering aan de bevolking.

Grote delen van het bewijsmateriaal waarop het maandag vrijgegeven rapport is gebaseerd, worden de komende 60 jaar geheimgehouden en opgeborgen in het Noorse rijksarchief.

Het gaat onder meer om geluidsopnames van gesprekken met betrokkenen.

Alle berichten over het proces tegen Breivik in ons nieuwsdossier

Noorse politie rond aanslagen Breivik

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie