AMSTERDAM - Het Amerikaanse Hooggerechtshof acht de verplichte ziektekostenverzekering voor alle Amerikanen niet strijdig met de grondwet.

Daarmee blijft het belangrijkste element in de zorgwet van president Barack Obama overeind. Vijf van de negen rechters steunden deze opvatting over de wet, vier waren tegen. Dat heeft de voorzitter van het Hof, John Roberts, donderdag bekendgemaakt. De uitspraak is opmerkelijk, omdat vijf van de negen rechters bij het Hof als conservatief gelden.

Voor Obama is de uitspraak van het Hooggerechtshof over de in Amerika omstreden ziektekostenwet een van de belangrijkste momenten in zijn presidentschap. De uitspraak heeft verregaande gevolgen voor een groot deel van de Amerikaanse bevolking, en heeft mogelijk ook invloed op de verkiezingsuitslag in november van dit jaar.

Obama heeft hard gevochten voor de ziektekostenwet, en kreeg het voorstel uiteindelijk in maart 2010 door het door de Democraten gecontroleerde Congres. Daarmee deed Obama wat Bill Clinton tijdens zijn presidentschap niet lukte: een collectief zorgstelsel instellen voor alle Amerikanen.

Republikeinen

De Republikeinen stellen in een eerste reactie dat de ziektekostenwet nu inzet wordt van de presidentsverkiezingen in november.

''De enige manier om het land voor een kostbare overheidsovername van de gezondheidszorg te behoeden is een nieuwe president te kiezen'', verklaarde partijvoorzitter Reince Priebus.

John Boehner, voorzitter van de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, stelde op Twitter de zogenoemde 'Obamacare' niet te zullen accepteren.

Verplicht

De wet stelt meer dan dertig miljoen Amerikanen die op dit moment nog onverzekerd zijn, verplicht vanaf 2014 een zorgverzekering te nemen. Wie dat niet doet, krijgt een boete. Sinds de wet werd aangenomen is het zorgstelsel in Amerika al flink uitgebreid.

Website Politico, een vooraanstaande White House-watcher, stelt dat Obama hoofddoelen als de verandering van de immigratiewetten, het sluiten van Guantanamo en het aanpassen van klimaatwetgeving heeft geofferd voor zijn ziektekostenwet.

''Weglopen van die prioriteiten om een deur te openen waar vervolgens niets achter bleek te zitten, zal worden beschouwd als een van de grootste politieke miscalculaties van een president in moderne tijden'', stelt de website. 

Overheidsinvloed

De maatregel is een doorn in het oog van de meeste Republikeinen, die de wet beschouwen als een symbool voor de progressieve binnenlandse agenda van Obama. Conservatieve Amerikanen zijn van mening dat 'Obamacare' een voorbeeld is van te grote overheidsinvloed.

Daarom kondigden de Republikeinen in het Congres en Obama’s tegenstrever Mitt Romney al ruim voor de uitspraak aan de maatregel terug te zullen draaien als het Hooggerechtshof niet zou besluiten dat de wet aangepast of afgeschaft moest worden. Romney verklaarde zelfs dat de eerste 3,5 jaar van Obama's eerste termijn verloren zijn gegaan als de zorgwet ongrondwettig zou worden verklaard.

Volgens analitici werd in maart, toen argumenten voor en tegen de wet werden gehoord, al duidelijk dat verschillende conservatieve rechters skeptisch zijn over de wet. De bevolking is verdeeld.

Lees de reactie van presidentskandidaat Mitt Romney

Bekijk de twitterberichten op NUlive

Lees meer over de verkiezingen in de VS op onze special

Column Charles Groenhuijsen: Triomf voor Obama

Ziektekostenwet Obama