OSLO - De Noorse massamoordenaar Anders Behring Breivik heeft op de eerste dag van zijn proces tegen de rechtbank gezegd onschuldig te zijn wat betreft de aanklacht van terroristische activiteiten.

''Ik beken de feiten, maar ben niet schuldig in strafrechtelijke zin.''

Hij heeft reeds toegegeven in juli 2011 een bom te hebben laten ontploffen in Oslo en op het eiland Utøya jonge sociaaldemocraten te hebben doodgeschoten. Totaal kwamen 77 mensen om. Hij ziet deze daden niet als een misdaad.

Breivik moet terechtstaan wegens terrorisme en moord met voorbedachten rade. De 33-jarige Noor heeft zijn acties eerder beschreven als ''gruwelijk, maar nodig.''

Hij zegt zo te willen optreden tegen de ''staatsverraders'' die Noorwegen hadden opengesteld voor multiculturalisme en ''een mosliminvasie'' in Europa hebben toegelaten.

Extreem-rechts

De Noor maakte maandag bij het begin van zijn proces bij de rechtbank in Oslo een extreem-rechts gebaar. Zodra zijn handboeien afgingen, maakte hij een saluutgebaar met zijn vuist op de borst en dan naar voren.

Breivik, die gekleed is in een zwart pak met koperkleurige stropdas, zei dat hij de rechtbank niet erkent.

Tevens presenteerde hij zichzelf als ''schrijver''. Hij had eerder de ideologie achter zijn aanslagen uitgebreid toegelicht in een manifest op internet.

Emoties

Tijdens het vertonen van zijn propagandafilm kreeg Breivik tranen in zijn ogen. In deze film zet Breivik zijn extremistische gedachtengoed uiteen en worden onder meer links gelegd met het Nazisme en de kruistochten uit de middeleeuwen.

Frode Elgesem, advocaat van de nabestaanden en overlevenden, zei verbaasd te zijn door Breiviks plotselinge emoties. "Het was voor het eerst dat hij überhaupt emoties toonde." Laten we hopen dat hij vond dat zijn handelingen niet zo goed zijn verlopen, voegde hij eraan toe.

Verder was hij de gehele ochtend uiterst koelbloedig. Om 12.00 uur werd de zitting geschorst.

Doodsoorzaken

Het proces begon maandag met een opsomming van de precieze doodsoorzaken van de 77 slachtoffers.

Van de slachtoffers, die bij naam werden genoemd, werd nauwkeurig omschreven hoe ze zijn gedood. Met welk wapen het slachtoffer werd gedood, waar in het lichaam de kogel bijvoorbeeld terechtkwam, tijdens welk moment van de dag en aan de gevolgen van welke verwondingen het slachtoffer vervolgens overleed.

Maar de verwondingen van de andere slachtoffers die de schietpartij overleefden kwamen ook uitgebreid aan bod. Voor sommigen van de overlevenden en nabestaanden op de publieke tribunen liepen de emoties hoog op. Enkele nabestaanden lieten hun tranen de vrije loop toen de gruwelijke details van de dood van hun kinderen werden voorgelezen.

Beelden

Aanklager Svein Holden liet bij het proces niet eerder vertoonde beelden zien van de aanslag in Oslo. De beelden laten zien hoe mensen lopen in de richting van de geparkeerde bestelbus juist voordat die ontploft.

Breivik toonde zelf geen enkele emotie bij het zien van de beelden. Enkele overlevenden, nabestaanden en journalisten hapten echter naar adem toen te zien was hoe de bom afging.

De aanklager liet ook een bandje horen met daarop geluid van een wanhopige beller op Utøya naar de reddingsdiensten.

21 jaar

Het proces tegen Breivik zal minstens 2,5 maand duren. Eind juli wordt het vonnis verwacht in het grootste en duurste proces ooit in de Noorse geschiedenis.

Als Breivik toerekeningsvatbaar wordt verklaard, zal hij waarschijnlijk worden veroordeeld tot de maximale gevangenisstraf van 21 jaar. De Noorse regering probeert er momenteel via een noodwet voor te zorgen dat hij nooit meer vrijkomt.

De openingsdag gaat volgens plan geheel op aan inleidingen van aanklagers Holden en Inga Bejer Engh. Daarna zullen de advocaten van de verdediging hun openingsverklaringen geven. Alleen als er tijd over is, mag Breivik zelf maandag nog beginnen met zijn toelichting.

Zelfverdediging

Voor Breiviks verklaring zijn vijf dagen uitgetrokken.

Breivik liet vorige week via zijn advocaat al weten dat zijn handelingen ''een daad van zelfverdediging'' waren. Dat statement herhaalde hij maandag in de rechtszaal.

De verdediging roept de Noorse arbeiderspartij waarop Breivik zijn aanval heeft gericht op om de partijstandpunten uiteen te zetten waarop Breivik kritiek heeft.

Bekijk hier de livestream van het proces

Meer over het proces

Chronologie van de Noorse aanslagen

Dossier Noorwegen

Volg dit nieuws op Twitter via NUlive

Rechtszaak Breivik begonnen