AMSTERDAM - De leider van de streng-stalinistische republiek Noord-Korea, Kim Jong-il, is overleden.

De Noord-Koreaanse staatstelevisie heeft dat maandag bekendgemaakt. Hij leidde het land sinds 1994, toen hij zijn vader opvolgde.

Kim-Jong-il is omstreden, omdat hij de bevolking vrijwel geen vrijheid gunde. De bevolking lijdt regelmatig honger, maar de regering besteedt wel veel geld aan atoombommen en andere wapens. Het land staat al tientallen jaren op de rand van oorlog met Zuid-Korea.

De 'Grote Leider' (69) is volgens staatsmedia overleden aan een hartstilstand, toen hij in een trein onderweg was op een van zijn vele reizen door het land.

Zaterdag

Hij blijkt reeds zaterdag te zijn overleden. Zondag is bij een autopsie de doodsoorzaak vastgesteld. Kim Jong-il kreeg in augustus 2008 een beroerte, waarna hij zijn linkerarm en - been moeilijk kon bewegen. De leider zal op 28 december worden begraven in de hoofdstad Pyongyang.

De overheid van Noord-Korea verklaarde een periode van rouw tussen 17 en 29 december.

Opvolger

Noord-Korea heeft de zoon van de zaterdag overleden Kim Jong Il uitgeroepen tot 'grote opvolger'. Het Noord-Koreaanse persbureau KCN zei dat het land de 'achtenswaardige kameraad Kim Jong-un trouw moet zijn en vereren'.

Kim Jong-un wordt geschat op circa 27 jaar. Toch is hij al bevorderd tot viersterrengeneraal en bekleedt hij een prominente politieke post. Deze opmerkelijke benoemingen door zijn vader waren al aanwijzingen dat de hoogste baan voor hem was weggelegd.

Dat gold ook voor het belangrijke diplomatieke bezoek aan het machtige buurland China dit voorjaar. Daar presenteerde hij zich als de beoogde opvolger van zijn vader.

Analisten zeggen dat twee aanvallen op Zuid-Korea vorig jaar, waarbij 50 mensen omkwamen, het werk waren van de 'jonge generaal'. Die zou zo de steun hebben gewonnen van het Noord-Koreaanse leger. Hij zou daarmee duidelijk hebben gemaakt dat hij het beleid wil voortzetten dat het leger de hoogste prioriteit krijgt.

Deskundigen verwachten dat de jonge Kim dezelfde harde militaire koers vaart als zijn vader. Het leger is een van de grootste ter wereld en beschikt over allerlei nieuwe snufjes. Hij zou ook willen doorgaan met de bouw van kernwapens, ondanks internationale protesten en sancties.

China

China heeft maandag Noord-Korea ''oprechte deelneming'' betuigd om de dood van Kim Jong-il.

China is een buurland van Noord-Korea en een van de weinige bondgenoten van het regime.

Zuid-Korea

De president van Zuid-Korea heeft de inwoners maandag opgeroepen om kalm te blijven en door te gaan met het dagelijks leven, meldde het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap. Veel Zuid-Koreanen zijn nerveus door het overlijden van de leider van rivaal Noord-Korea. Het leger van Zuid-Korea is als voorzorg in de hoogste staat van paraatheid gebracht, meldde het Zuid-Koreaanse persbureau.

De Zuid-Koreaanse president Lee Myung-bak heeft kort na de bekendmaking van het overlijden gebeld met de Amerikaanse president Barack Obama. De VS zijn een belangrijke bondgenoot van Zuid-Korea.

Japan

De regering van Japan is maandag voor spoedberaad bijeengekomen naar aanleiding van de dood van Kim Jong-il van Noord-Korea.

De premier heeft functionarissen direct opdracht gegeven meer informatie te verzamelen over Noord-Korea. Hij wil daarvoor samenwerken met de Verenigde Staten, China en Zuid-Korea en zo voorbereid zijn op allerlei mogelijke gebeurtenissen.

VS

Ook het Witte Huis houdt de ontwikkelingen in de gaten. ''De president is ingelicht en we houden goed contact met onze bondgenoten Zuid-Korea en Japan'', zei een woordvoerder van het Witte Huis maandag.

Maar parlementslid Don Manzullo, voorzitter van de commissie voor Oost-Azië, reageerde minder genuanceerd. Hij noemde Kim Jong-il ''het toppunt van slechtheid''.

Manzullo wees erop dat Kim kernwapens probeerde te ontwikkelen en het Westen provoceerde: ''Hij was een dictator van het slechtste soort. Hij regeerde zijn land met ijzeren vuist en bezorgde zijn inwoners voortdurend pijn en misère. We hopen dat zijn dood een kans is om de weg naar democratie in te slaan.''

Onzekere tijden

Een voormalig woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde voor onzekere tijden. ''Er kunnen provocaties komen de komende tijd als hij zich wil bewijzen'', aldus Philip J. Crowley via Twitter.

''Als Noord-Korea een normaal land was, dan zou de dood van Kim Jong-il een mogelijkheid bieden voor een Noord-Koreaanse lente. Maar dit is geen normaal land.''

Groot-Britannië

De dood van Kim Jong-il kan een keerpunt zijn voor het geïsoleerde land. Dat zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague maandag.

Hij riep de nieuwe leider, zoon Kim Jong-un, op om te erkennen dat samenwerken met de internationale gemeenschap het meeste perspectief biedt voor de inwoners van Noord-Korea.

Lees een chronologisch overzicht van het leven van Kim Jong-il

Volg de reacties op Twitter via NUlive

Kim Jong-Il overleden