BERLIJN - Paus Benedictus XVI heeft op de tweede dag van zijn bezoek aan Duitsland warme woorden gesproken over de islam.

Hij riep vrijdag op tot ''dialoog en wederzijdse waardering'' tussen de islam en het christendom. Ook noemde hij moslims een kenmerkend deel van de Duitse samenleving.

Islam en christendom hebben gemeenschappelijke waarden, benadrukte de paus in een gesprek met leiders van de Duitse moslimgemeenschap.

Hij wees onder meer op de rol van het huwelijk en op de waarde van het menselijk leven. ''Wij gelovigen hebben een bijzondere bijdrage te bieden aan het creëren van een betere wereld'', zei Benedictus XVI.

Minder positief

De paus sprak ook over de islam bij zijn vorige bezoek aan Duitsland, vijf jaar geleden, maar was toen aanmerkelijk minder positief. Hij citeerde onder meer een middeleeuwse Byzantijnse keizer.

Die had volgens de overlevering gezegd ''laat mij zien wat voor nieuwe dingen Mohammed heeft gebracht, en je zult alleen slechte en inhumane dingen vinden.''

De uitlatingen deden zeer veel stof opwaaien, met name in islamitische landen als Turkije en Pakistan. De paus zei naderhand de ophef te betreuren, maar maakte geen excuses.

Warm en vreedzaam

Enkele maanden later, tijdens een bezoek aan Turkije, noemde de kerkvorst de islam een warme en vreedzame godsdienst.

De paus heeft vrijdag ook een ontmoeting met protestantse leiders. Zij verwachten ook een handreiking, zo maakten de bestuurders van de Evangelische Kerk in Duitsland duidelijk.

Luther

Paus Benedictus XVI heeft in Erfurt de Duitse kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546) als een gepassioneerd christen geprezen.

De paus deed dat in een klooster waar Luther 500 jaar geleden studeerde en waar de paus vrijdag leiders van de EKD, de overkoepelende organisatie van de protestantse kerken in Duitsland, heeft ontmoet.

Reformatie

Luther was een van de grondleggers van de reformatie. Die ondermijnde in de 16e eeuw het gezag van de rooms-katholieke pausen en keizers en leidde tot een bloedige scheuring van de christelijke kerk.

De EKD had op een positief signaal van de paus gehoopt in de aanloop naar de feestelijkheden in 2017.

Dan staan protestanten wereldwijd erbij stil dat Luther in 1517 zijn 95 stellingen publiceerde waarin hij onder meer protesteerde tegen wanpraktijken bij de aflaathandel.

Excommunicatie

Menig protestant hoopt tevens op een formele opheffing van de excommunicatie die paus Leo X in 1521 uitsprak, maar volgens Vaticaan-kenners is dat waarschijnlijk nog een brug te ver.

''Wat hem constant bewoog, was de vraag naar God, dat was zijn passie en drijfveer'', aldus de 84-jarige paus Benedictus, die met zijn reis contacten hoopt te verstevigen met andere godsdiensten.

Hij zei dat er veel vooruitgang is geboekt bij het vinden van overeenkomsten tussen rooms-katholieken en protestanten. Maar, zo stelde hij, er is tegenwoordig een dreiging dat het christelijke geloof institutionele diepte, rede, dogma's en stabiliteit kwijtraakt.

De paus weigerde tevens tegemoet te komen aan de protestantse wens om gezamenlijke eucharistievieringen van katholieken en protestanten toe te staan.

Paus bezoekt Duitsland