BRUSSEL - De NAVO neemt waarschijnlijk al volgende week het commando over alle operaties in Libië over van de internationale coalitie. Een NAVO-woordvoerster heeft dat vrijdag gezegd.

De gelegenheidscoalitie van de Verenigde Staten, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en enkele andere landen kan dan verdwijnen.

Het definitieve besluit valt zondag of maandag in een vergadering van de NAVO-raad.

Donderdagavond maakte de NAVO al bekend het bevel over de handhaving van het vliegverbod boven Libië over te nemen van de Verenigde Staten. De lidstaten bereikten daar na lange onderhandelingen een akkoord over.

Geen bombardementen

Volgens die afspraak zullen NAVO-vliegtuigen vooralsnog geen bombardementen op troepen van het Kaddafibewind uitvoeren. Tot de alliantie het bevel over alle operaties overneemt, blijft dat voorbehouden aan de coalitie.

NAVO-vliegtuigen mogen zich wel verdedigen als zij vanaf de grond worden beschoten.

Het akkoord werd mogelijk toen Turkije zijn verzet tegen een NAVO-operatie opgaf. Ankara steunde wel het vliegverbod, maar had bezwaar tegen aanvallen op Kaddafi's troepen omdat daarbij burgerslachtoffers kunnen vallen.

Unanimiteit

Maar door de hele missie onder NAVO-paraplu te brengen kan Turkije onwelgevallige besluiten blokkeren. Binnen de NAVO is unanimiteit vereist. Bovendien zal de hele luchtoperatie geleid worden vanaf de NAVO-basis in Izmir.

Frankrijk lijkt de verliezer van de laatste ontwikkelingen. President Nicolas Sarkozy wilde de NAVO alleen het vliegverbod toevertrouwen.

De aanvallen op de troepen van Kaddafi zouden exclusief door de coalitie mogen worden uitgevoerd. Parijs vreesde dat de Arabische partners anders zouden afhaken.

Arabische landen

De NAVO-woordvoerster zei gisteren echter dat secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen de afgelopen dagen uitgebreid contact heeft gehad met Arabische leiders, en daaruit is niet gebleken dat die een NAVO-commando afwijzen.

De NAVO gaat er dan ook vanuit dat diverse Arabische landen onder NAVO-commando zullen willen deelnemen. Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten hebben al vliegtuigen beschikbaar gesteld.

Nederland

Nederland wil helpen bij de handhaving van het vliegverbod boven Libië. De zes Nederlandse F-16-gevechtsvliegtuigen die al in het Middellandse Zeegebied zijn om het wapenembargo tegen Libië te controleren, kunnen daarvoor worden ingezet.

De verwachting was dat er vrijdag nog in een aparte brief aan de Tweede Kamer een voorstel gedaan werd over de precieze bijdrage. Minister Uri Rosenthal zei echter na de ministerraad dat de brief uitgesteld gaat worden, omdat de NAVO-voorwaarden nog niet duidelijk zijn.

Premier Mark Rutte benadrukte dat Nederland alleen wil toezien op naleving van het vliegverbod. ''We gaan niet bombarderen.''

Alles over de situatie in Libië op onze Midden-Oosten-special.

NAVO neemt Libië-operatie over