AMSTERDAM - Frankrijk, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten hebben zaterdag de aanval geopend op Libië. Ze bombardeerden doelen bij steden als Tripoli, Sirte, Misurata en Benghazi.

Dat gebeurde na berichten dat de Libische leider Muammar Kaddafi de opstand in zijn land de nekslag wilde toedienen.

De operatie heet Odyssey Dawn, aldus het Amerikaanse minister van Defensie. Franse gevechtsvliegtuigen bombardeerden tanks en pantservoertuigen van Kaddafi ten zuidwesten van 'rebellenhoofdstad' Benghazi.

In de loop van de avond openden ook de Verenigde Staten en Groot-Brittannië het vuur. Marineschepen van de beide landen vuurden samen ongeveer 110 kruisraketten af, meldde het Pentagon.

Die waren vooral gericht op de Libische luchtafweer. ''Daden hebben gevolgen. De wil van de internationale gemeenschap moet worden gehandhaafd’’, zei de Amerikaanse president Barack Obama.

Twintig doelen

De Amerikaanse vice-admiraal Bill Gortney zegt dat er twintig doelen onder vuur zijn genomen. De doelen waren volgens Gortney vooral in het westen van Libië gesitueerd.

''Dit is de eerste fase van een operatie met veel fasen'', zei de vice-admiraal. Omdat het nu donker is in Libië zal het volgens hem nog wel een aantal uren duren voordat de resultaten van de beschietingen bekend zijn.

De landen van de coalitie dwingen de no-flyzone nog niet af, maar de omstandigheden worden gecreëerd om dat te kunnen doen, verklaarde de viceadmiraal. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen zijn nog niet in actie geweest boven Libië. Hij wilde niet zeggen of dit nog gaat gebeuren.

Burgerslachtoffers

In en rond de hoofdstad Tripoli zijn zware explosies gehoord. Volgens Libische staatsmedia zijn daarbij burgerslachtoffers gevallen. Bij Misurata werd een brandstofdepot gebombardeerd, aldus de staatstelevisie.

Volgens een uiteenzetting van het Pentagon zijn bij Odyssey Dawn ook Italië en Canada betrokken. Landen als Spanje, België, Denemarken en Noorwegen hebben hun steun eveneens toegezegd.

Premier Mark Rutte was bij het overleg in Parijs aanwezig, maar het is nog niet bekend hoe Nederland wordt betrokken bij de aanval.

Onbruikbaar

De aanvallen van de coalitie hebben de Libische luchtafweer ''op een ernstige manier onbruikbaar gemaakt''. Dit heeft een Amerikaanse veiligheidsfunctionaris gezegd, die niet met naam genoemd wilde worden.

''Kaddafi's luchtafweersystemen zijn op een ernstige manier onbruikbaar gemaakt. Het is te vroeg om te voorspellen wat hij en zijn grondtroepen kunnen doen in een reactie op de aanvallen van vandaag'', aldus de functionaris.

Grootschalige strijd

Libië lijkt zich voor te bereiden op een grootschalige strijd. Volgens Kaddafi's staatstelevisie hebben menigtes zich verzameld rond plaatsen die gebombardeerd zouden kunnen worden. Daaronder zijn het hoofdkwartier van Kaddafi en de luchthaven van de hoofdstad Tripoli.

Kaddafi had de laatste tijd flink terrein gewonnen op de opstandelingen die hem ten val wilden brengen. Libische regeringsmilities veroverden steden als Ras Lanuf en Brega en rukten op naar Benghazi, met een miljoen inwoners de tweede stad van het land.

Buitenwijken

Zaterdagochtend zouden Kaddafi’s troepen de buitenwijken van Benghazi zijn binnengevallen. Het centrum van de stad werd bestookt met artillerie. Volgens een plaatselijk ziekenhuis zijn er tientallen doden gevallen.

De rebellen claimden zeker negentien militairen van Kaddafi te hebben gedood. De opstandelingen schoten een gevechtsvliegtuig uit de lucht, maar dat bleek hun eigen toestel te zijn.

Britse premier

Door de gevechten in en rond Benghazi heeft Kaddafi de aanval over zichzelf afgeroepen, zei de Britse premier David Cameron. Hij noemde het ingrijpen ''noodzakelijk, legaal en juist’’ en zei dat de wereld zich niet afzijdig moet houden als een dictator zijn volk vermoordt.

Profiel Libië

Bekijk al het nieuws over de onrust in het Midden-Oosten

Bekijk alle tweets over dit nieuws op NUlive

Aanval op Libië