QATAR/LONDEN - De Palestijnse Autoriteit blijkt in 2008 zeer vergaande concessies te hebben gedaan in het vredesproces met Israël. De Palestijnse bestuurders waren bereid om vrijwel alle illegale nederzettingen in en rondom Jeruzalem te accepteren als Israëlisch grondgebied.

Alleen op de nederzetting Har Homa zou voor de Palestijnen een taboe hebben gerust.

Dat meldden de Arabische nieuwszender al-Jazeera en het Britse dagblad The Guardian zondag op basis van geheime verslagen over het vredesproces.

The Guardian spreekt van het ''grootste lek van vertrouwelijke documenten in de geschiedenis van het conflict in het Midden-Oosten''.

Het vanuit Qatar opererende Al-Jazeera kreeg de documenten, die duizenden pagina's omvatten, als eerste in handen en deelde ze met The Guardian. De krant heeft een aantal van de 'Palestine Papers' openbaar gemaakt via de eigen website.

Overleg

''Dit is de eerste keer in de geschiedenis dat we zo'n voorstel doen'', zo stelde Ahmed Qurei, leider van de Palestijnse delegatie tijdens een overleg op 15 juni 2008. Het ging om een onderhoud van twee uur in een hotel in Jeruzalem met Israëlische en Amerikaanse topdiplomaten.

Saeb Erekat, een ander lid van de Palestijnse delegatie, stelde ''het grootste Yerushalayim in de geschiedenis'' aan te bieden aan Israël. De concessies zouden onderdeel uitmaken van een grondruil, waarvan de Palestijnen ook zouden profiteren.

Obstakel

In de Zesdaagse oorlog van 1967 bezette Israël onder meer Arabisch Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever. De bezetting en de voortgaande woningbouw in het gebied voor en door Israëlische kolonisten vormen sindsdien het belangrijkste obstakel in vredesonderhandelingen tussen de Palestijnen en Israël.

De Palestijnen beschouwen Oost-Jeruzalem als hoofdstad van een toekomstige Palestijnse staat. Een groot deel van de bevolking is er Palestijn, maar er zijn steeds meer kolonisten komen wonen. Hun aantal wordt nu op ongeveer tweeduizend geschat. Hoeveel huizen hun eigendom zijn, is onduidelijk.

Leugens

Saeb Erekat noemde de documenten zondag in een reactie op al-Jazeera ''een stapel leugens''.

Hij kreeg felle kritiek te verduren van enkele critici. Een van hen verweet het Palestijnse leiderschap dat het de heilige islamitische plaatsen in Jeruzalem verkwanselt.

Hamas

De radicale Palestijnse groepering Hamas heeft maandag fel uitgehaald naar de Palestijnse Autoriteit.

Volgens Hamas onthullen de documenten ''het lelijke gezicht'' van de Palestijnse Autoriteit en de mate waarin die samenspant met ''de bezetters'', zei een woordvoerder.

Fatah

De Palestijnse Autoriteit wordt gedomineerd door Fatah. De toch al bittere vete tussen die seculiere beweging en het islamitische Hamas is de afgelopen weken verder op scherp komen te staan door de onthulling van Amerikaanse diplomatieke stukken door de klokkenluiderssite WikiLeaks.

In die documenten stond dat leden van Fatah in 2007 Israël hebben gevraagd om Hamas aan te vallen in de Gazastrook.

De twee partijen waren destijds verwikkeld in een bloedige strijd om de controle over dat gebied. Die werd uiteindelijk gewonnen door Hamas, dat een jaar eerder al een klinkende verkiezingszege had behaald in de Gazastrook.

Westelijke Jordaanoever

De Palestijnse Autoriteit onder leiding van Abbas heeft het sindsdien alleen nog voor het zeggen op de Westelijke Jordaanoever.

Israël viel uiteindelijk eind 2008 de Gazastrook binnen om een einde te maken aan raketaanvallen van Palestijnse strijders vanuit het gebied.

Voorhand

Volgens de nu onthulde documenten, waarvan de herkomst overigens niet duidelijk is, zou president Abbas van die aanval op voorhand op de hoogte zijn gebracht.

Een hoge functionaris van het Israëlische ministerie van Defensie, Amos Gilad, sprak dat maandag evenwel tegen. Abbas zou geen concrete waarschuwing hebben ontvangen.

Olmert

Een belangrijke adviseur van de Israëlische oud-premier Ehud Olmert meldt dat Israël en de Palestijnse Autoriteit enkele jaren geleden op een haar na vrede sloten.

Volgens de adviseur, Jaakov Galanti, zou Jeruzalem worden opgesplitst in een Israëlisch en Palestijns deel. Verder voorzag het vredesvoorstel in de terugkeer van ongeveer vijfduizend Palestijnse vluchtelingen naar Israël en een uitwisseling van territorium.

Een algehele terugkeer van Palestijnse vluchtelingen naar hun oude woongebied in Israël zag Olmert echter niet zitten.

''Ik snap nog steeds niet waarom de Palestijnen niet tekenden", aldus Galanti. De Israëlische inval in de Gazastrook eind 2008 was de doodsteek van de vredesbesprekingen. In 2009 trad Olmert af nadat hij was beschuldigd van corruptie.