JERUZALEM - De dodelijke aanval van het Israëlische leger op een internationaal hulpkonvooi voor de Gazastrook heeft maandag een diplomatieke crisis veroorzaakt. Gevreesd wordt dat door het incident opnieuw een Palestijnse opstand in Israël en de bezette gebieden ontstaat.

Ten minste negentien personen aan boord van schepen van de Freedom Flotilla (Vrijheidsvloot) zijn volgens Israëlische media om het leven gekomen toen commando's maandagochtend vroeg zes vaartuigen in internationale wateren aanvielen.

Er zouden zeker zestig personen gewond zijn geraakt. Het Israëlische leger houdt het op tien doden.

Turkse media

Een onbekend aantal personen aan boord van de vloot is gearresteerd en overgebracht naar een cel. Een van hen is de 29-jarige Nederlandse antropologe Anne de Jong.

Volgens Turkse media is een aantal opvarenden uit onder meer de Verenigde Staten, Ierland en België al op het vliegtuig naar huis gezet. De tweede Nederlander die meevoer is Amin Abou Rashed, een 43-jarige mensenrechtenactivist van Palestijnse afkomst, die ook in de cel zit.

Hulpgoederen

De Vrijheidsvloot met circa zevenhonderd politici, activisten en journalisten uit meer dan veertig landen aan boord wilde 10.000 ton hulpgoederen in Gaza afleveren, waaronder papier, cement, medische apparatuur, kleding en geprefabriceerde huizen. Israël had voordat de vloot vertrok al gewaarschuwd, dat het leger zou ingrijpen zodra de schepen de Israëlische wateren zouden binnenvaren.

Israël heeft het gebied, dat door de radicale Palestijnse beweging Hamas wordt bestuurd, van de buitenwereld afgesloten.

Inhumaan

De Verenigde Naties en talrijke landen zijn geschokt door de aanval. De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan bestempelde de aanval als ''inhumaan staatsterrorisme''. Turkije heeft zijn ambassadeur in Israël teruggeroepen. Meer dan 350 Turken voeren mee met de vloot.

De EU heeft de aanval van Israël veroordeeld en een onafhankelijk onderzoek geëist. Daarnaast accepteert de EU het beleid van afsluiting van de Gazastrook niet. Het is ''onacceptabel en contraproductief''. De EU dringt aan op een duurzame oplossing voor de situatie in Gaza.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, Navi Pillay, is geschokt dat humanitaire hulp aan de Gazastrook op geweld is gestuit. Zij zei zich zorgen te maken over de humanitaire situatie in het gebied, waar zes op de tien huishoudens lijden onder een onzekere voedselvoorziening.

Israëlische premier

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu besloot zijn bezoek aan Canada en de Verenigde Staten voortijdig af te breken in verband met de ontstane crisis. Hij liet weten de Israëlische strijdkrachten volledig te steunen.

Ehud Barak, de Israëlische minister van Defensie, noemde de vloot een politieke provocatie van anti-Israëlische machten. De VS lieten weten de slachtoffers te betreuren en zei dat het belangrijk is dat de zaak onderzocht wordt.

De Palestijnse president Mahmoud Abbas bestempelde de aanval als ''een bloedbad''. Hamas riep op tot opstand. Een intifada, verzet van de bevolking tegen de bezetter, is volgens de radicale beweging nodig.

Demonstratie Den Haag