ANKARA/ TEL AVIV - Een hulpkonvooi van zes internationale schepen is maandag door het Israëlische leger bestormd. De schepen waren onderweg naar de Gazastrook om hulpgoederen te leveren, iets wat volgens Israël illegaal is.

Bij de aanval zijn zeker negentien mensen om het leven gekomen. Daarnaast raakten 26 personen gewond, zo meldde een tv-station in Israël maandag.

Eerder was nog sprake van veertien tot zestien doden.

Commando's lieten zich vanuit helikopters op de schepen abseilen. Volgens het Israëlische leger werden ze daar opgewacht door de activisten, die bewapend waren met knuppels en messen. Ook zou er vanaf het konvooi zijn geschoten voordat de militairen het vuur openden.

De activisten van de internationale mensenrechtenorganisatie Beweging Vrij Gaza stellen echter dat de militairen begonnen te schieten.

Haven

Het eerste schip is rond het middaguur binnengelopen in de Israëlische havenstad Ashdod. Daar worden later vandaag ook de andere vijf schepen verwacht. Dat maakte het Israëlische leger bekend.

De autoriteiten gaan de lading van de 'Challenger' doorzoeken en de opvarenden ondervragen. Uiteindelijk zullen de pro-Palestijnse activisten naar hun thuisland worden teruggestuurd.

Nederlandse

Door de militaire interventie is ook een aantal mensen gewond geraakt. Alle gewonden, ook de activisten, worden door het leger met helikopters naar ziekenhuizen in Israël gebracht.

Aan boord van het hulpkonvooi zijn twee Nederlanders. Het gaat om een man en een vrouw. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag maandag bevestigd.

Het departement probeert contact met hen te krijgen maar dat is nog niet gelukt, aldus een woordvoerder. Het is niet bekend of zij ongedeerd zijn. De twee zaten ieder op een ander schip.

Het konvooi telde zes schepen. Naar verluidt zaten de twee niet op het schip waar het meeste geweld zou hebben plaatsgehad.

De schepen moeten doorvaren naar de Israëlische havenstad Ashdod, waar de lading zal worden doorzocht.

Hamas

De radicale islamitische beweging Hamas heeft Arabieren en moslims opgeroepen ''in opstand te komen'' bij de Israëlische ambassades in de gehele wereld.

Daarmee kunnen zij hun afwijzing laten blijken van de actie van Israël tegen een konvooi hulpgoederen voor de Gazastrook. Hamas is in dat gebied aan de macht.

Woordvoerder Sami Abu Zuhri gebruikte het woord intifada. In het verleden zijn er in de door Israël bezette gebieden twee intifada's geweest, opstanden van de bevolking tegen de bezetter.

Hezbollah, de militante islamitische beweging in Libanon, sprak van een ''vooraf geplande misdaad tegen de menselijkheid'' door Israël.

''Dit misdrijf toont de wereld de barbaarsheid van Israël en de wijze waarop het afrekent met ongewapende burgers'', aldus Hassan Fadlallah, parlementariër namens Hezbollah. ''Dit komt boven op de lange lijst van bloedbaden tegen burgers in Palestina en Libanon.''

Waarschuwing

De Israëlische autoriteiten hadden het konvooi voor het vertrek zondag vanuit Cyprus al gewaarschuwd niet naar de Gazastrook te varen. ''Het Israëlische leger heeft de schepen meermalen gewaarschuwd om de koers aan te passen richting Ashdod, waar de hulpgoederen hadden kunnen worden uitgeladen. Na inspecties zouden de spullen dan over land naar Gaza kunnen worden gebracht'', aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De hulpvloot verlegde enkele uren voor de bestorming de koers, in een poging een confrontatie te voorkomen.

Volgens de activisten bevonden de schepen zich in internationale wateren toen de Israëlische bestorming begon. Het is nog onduidelijk of de gevechten op een of op meerdere schepen plaats hebben gehad.

Turkse schepen

Het konvooi bestond deels uit Turkse schepen. De Israëlische handelwijze is dan ook een nieuwe klap voor de toch al gespannen band tussen Ankara en Jeruzalem, die van oudsher bondgenoten zijn.

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde voor ''onherstelbare gevolgen'' voor de bilaterale betrekkingen. De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan heeft zijn reis door Latijns-Amerika afgebroken om de crisis het hoofd te bieden.

In Istanbul verzamelden woedende demonstranten zich voor het Israëlische consulaat. Enkelen van hen probeerden de diplomatieke post te bestormen maar konden tegengehouden worden.

Volgens de organisatie van de hulpactie bevond het aangevallen Turkse schip met ongeveer zeshonderd activisten aan boord zich onmiskenbaar in internationale wateren.

Koers verlegd

Eerder meldde de Arabische zender al-Jazeera nog dat het konvooi met hulpgoederen voor de door Israël en Egypte afgesloten Gazastrook, zijn koers had verlegd om een confrontatie met de Israëlische marine te voorkomen.

De zes schepen van de internationale mensenrechtenorganisatie Beweging Vrij Gaza (FGM) en een Turkse organisatie vertrokken zondagmiddag uit Cyprus. De in totaal ruim zevenhonderd pro-Palestijnse activisten willen in de Gazastrook 10.000 ton hulpgoederen afleveren en zo de blokkade doorbreken.

Israël en Egypte verscherpten drie jaar geleden de blokkade van de Gazastrook nadat de Hamasbeweging daar de macht had gegrepen. Volgens Jeruzalem is er geen humanitaire crisis in het Palestijnse gebied.

Israël valt hulpvloot aan