VATICAANSTAD - Paus Benedictus XVI geniet als staatshoofd van de soevereine en onafhankelijke Staat Vaticaanstad immuniteit en hoeft dus niet bang te zijn betrokken te raken bij rechtszaken rond bijvoorbeeld misbruikschandalen die de Rooms-Katholieke kerk momenteel teisteren.

Dat stelde Giuseppe dalla Torre, de belangrijkste jurist in het Vaticaan, donderdag in een interview met de Italiaanse krant Corriera della Sera.

Eerder werd bekend dat de Amerikaanse advocaat William McMurry de paus wil laten dagvaarden om hem onder ede te ondervragen over seksueel misbruik door katholieke priesters.

Hij heeft hiertoe een verzoek ingediend bij een rechtbank in de Amerikaanse staat Kentucky.

Eeuwenoud

McMurry staat drie mannen bij die zeggen dat zij als kind door katholieke priesters seksueel zijn misbruikt. Volgens de advocaat heeft de toenmalige kardinaal Joseph Ratzinger de zaak in de doofpot gestopt om de reputatie van de kerk te beschermen.

Immuniteit is een eeuwenoud beginsel van het internationale gewoonterecht. De immuniteit is niet alleen van toepassing op staatshoofden, maar ook op andere hoge regeringsfunctionarissen, die in het belang van het diplomatieke verkeer vrij moeten kunnen reizen zonder angst voor arrestatie.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is het immuniteitsbeginsel langzaam maar zeker ter discussie komen te staan, met name in gevallen van staatshoofden die zich schuldig maakten aan bijzonder zware misdrijven.

Entree

Het in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof heeft de bevoegdheid staatshoofden te berechten, indien het dat nodig acht. De kans dat de paus ooit zijn entree zal maken in een rechtbank of bij een internationaal gerechtshof, lijkt nihil.

Donderdag repte de kerkleider tijdens verschillende diensten in Rome en in Vaticaanstad ter gelegenheid van Witte Donderdag met geen woord over het misbruikschandaal.

In de avond waste hij in de basiliek van St. Jan van Lateranen wel de voeten van twaalf priesters. Daarmee werd Jezus' gebaar van nederigheid tegenover zijn discipelen herdacht, in de nacht voor zijn overlijden.

Steun

Kardinalen hebben zich op Witte Donderdag achter paus Benedictus XVI geschaard, terwijl een boos Vaticaan wrevelig reageerde op de berichtgeving in vooral Amerikaanse media dat de paus mogelijk op de hoogte was van seksueel misbruik door geestelijken.

De relatie tussen media en kerk is er niet beter op geworden nu ook de kerkvader zelf betrokken lijkt te zijn bij het misbruikschandaal binnen de katholieke kerk. Westerse nieuwsorganisaties, waaronder The Associated Press, hebben uitgebreid bericht over het schandaal en nieuwe onthullingen komen vrijwel dagelijks aan het licht.

De Venetiaanse kardinaal Angelo Scola uitte in zijn preek donderdag zijn solidariteit met Benedictus. Hij beschreef hem als een slachtoffer van 'bedrieglijke beschuldigingen'. Hij prees de paus voor zijn pogingen al het 'vuil' uit het priesterschap te verwijderen.

Doelwit

De aartsbisschop van Warschau, Kazimierz Nycz, zei dat de kerk rekening moet houden met individuele tragedies en seksueel misbruik zeer serieus moet nemen.

Tegelijkertijd bekritiseerde hij de media, omdat die de hele kerk en de paus tot 'doelwit' zouden hebben gemaakt. "Daar moeten we 'nee' tegen zeggen, uit naam van de waarheid en uit naam van de gerechtigheid."

Doofpot

Volgens de Weense kardinaal Christoph Schönborn is de paus heel duidelijk bezig zaken 'niet in de doofpot te stoppen, maar op te ruimen'. "Ik moet toegeven dat ik de afgelopen dagen een gevoel van onrecht heb gehad", zei hij woensdag tijdens een dienst.

"Waarom wordt de kerk vervolgd? Is er elders niet ook misbruik? En dan ben ik geneigd te zeggen: ja, de media houden niet van de kerk! Misschien is er zelfs sprake van een samenzwering tegen de kerk? Maar dan voel ik in mijn hart dat dat het niet is."

Eerlijkheid

Woensdag gaf tot dusverre de hoogste kerkfunctionaris een antwoord op onthullingen over seksueel misbruik, onlangs gepubliceerd in de New York Times -een verhaal over een besluit van de kerk in de jaren negentig om een priester in Wisconsin, die tweehonderd dove jongens zou hebben misbruikt, niet uit zijn ambt te zetten.

Kardinaal William Levada schreef op de website van het Vaticaan: "Ik ben niet trots op de Amerikaanse krant New York Times als toonbeeld van eerlijkheid."

Volgens Levada, een Amerikaan, misbruikte de krant de zaak van de priester Lawrence Murphy om een tekortkoming te vinden in de wijze waarop Benedictus destijds, als hoofd van een bureau van het Vaticaan dat misbruik onderzocht, met misbruikzaken omging.

Ernstig onderwerp

Een woordvoerster van de New York Times verdedigde de artikelen en zei dat niemand zijn twijfel over de gepresenteerde feiten heeft uitgesproken.

"De aantijgingen wegens misbruik binnen de katholieke kerk zijn een ernstig onderwerp, zoals het Vaticaan in veel gevallen heeft toegegeven", zei Diane McNulty. "De wijze waarop de huidige paus in de loop der jaren heeft gereageerd op die aantijgingen is een belangrijk aspect van het verhaal."