Het Verenigd Koninkrijk behoort al een tijdje niet meer tot de Europese Unie, maar de Brexit houdt de gemoederen in Brussel en Londen nog altijd bezig. De twee kampen staan nog steeds lijnrecht tegenover elkaar als het gaat om de status van Noord-Ierland. Komende week presenteert de EU plannen om een eind te maken aan het gebakkelei, maar gaat dat ook lukken? Vijf vragen over de situatie.

Wat is er ook alweer te doen om Noord-Ierland?

De status van Noord-Ierland is vanaf dag één een probleem geweest in het hele Brexit-proces, omdat een Brits vertrek uit de EU tot een harde grens had kunnen leiden tussen Ierland en Noord-Ierland. Die harde grens was juist in 1998 opengegooid om een eind te maken aan de bloedige Noord-Ierse burgeroorlog. Een nieuwe harde grens had het vredesproces dus kunnen verstoren.

Die harde grens kwam er echter niet. De EU en het VK werden het vorig jaar op de valreep eens over het zogeheten Noord-Ierlandprotocol, waardoor Ieren en Noord-Ieren vrij kunnen blijven reizen tussen beide landen.

Om die grens open te houden, behoort Noord-Ierland (in tegenstelling tot de rest van het VK) nog wel tot de Europese interne markt. Hierdoor vinden er ouderwetse douanecontroles plaats om producten vanuit Groot-Brittannië in het Noord-Ierse deel van het VK te krijgen.

Waarom ruziën het VK en de EU, als ze vorig jaar nog een akkoord sloten?

Omdat de Britten onder leiding van premier Boris Johnson al meerdere keren geweigerd hebben bepaalde benodigde controles uit te voeren op producten die van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland gaan, zonder dat met de EU te overleggen. Oftewel: ze houden zich niet aan de gemaakte afspraken.

Waarom doen ze dat niet?

De Britten vinden dat Noord-Ierland te hard wordt geraakt door het protocol. Het land is namelijk erg afhankelijk van producten uit Engeland, Schotland en Wales; meer dan de helft van de geïmporteerde producten kwam vorig jaar uit Groot-Brittannië. Door de nieuwe handelssituatie lopen importeurs nu tegen stapels papierwerk aan, wat tot vertragingen kan leiden.

Deze vertragingen leidden eerder dit jaar al tot lege schappen in Noord-Ierse supermarkten. Hierdoor leeft het gevoel onder unionisten (Noord-Ieren die onderdeel van het VK willen zijn) dat ze tweederangs burgers zijn geworden in het VK.

Door die onvrede wil Londen het Noord-Ierlandprotocol dus in de papierbak gooien en opnieuw beginnen. De Britten willen dat vrijwel alle douanechecks verdwijnen en producten probleemloos over de Ierse Zee heen en weer kunnen gaan. Verder wil Londen dat het Europees Hof van Justitie niet langer de controlerende instantie van het Noord-Ierlandprotocol is.

Wat vindt de EU hiervan?

De EU is er uiteraard niet blij mee. De unie hoopte het hoofdpijndossier af te hebben gesloten met de Brexit-deal van vorig jaar, maar die hoofdpijn ettert maar door.

Brussel heeft meermaals laten weten het protocol niet open te willen breken, maar gaf afgelopen week wel aan mee te willen denken over "creatieve oplossingen". Volgens Financial Times zou de EU een einde willen maken aan douanechecks voor medicijnen en bepaalde voedselsoorten. Dit zou het aantal checks halveren. De EU zal dit voorstel woensdag presenteren.

Zal dit een eind maken aan het gekibbel?

Nee, hoogstwaarschijnlijk niet. In de klassieke Brexit-stijl, waar vaak via anonieme bronnen in kranten naar elkaar werd uitgehaald, is een speech van Brexit-minister David Frost van aanstaande dinsdag al uitgelekt.

In de toespraak benadrukt Frost nog maar eens dat er een eind moet worden gemaakt aan de rol van het Europees Hof binnen het protocol. Verder blijven er in het voorstel van de EU nog douanecontroles bestaan, terwijl Frost wil dat "handel met Belfast hetzelfde moet zijn als handel met Birmingham".

En dus lijkt het erop dat het conflict, net als eigenlijk elke episode uit het Brexit-drama, toch nog even zal voortduren.