Einde van dit liveblog
De nieuwsstroom vanuit Brussel en Londen is inmiddels opgedroogd. De belangrijkste reacties en Brexit-feiten kun je teruglezen in dit liveblog, dat we nu gaan sluiten. Uiteraard blijven we dit dossier nauwgezet volgen en zodra er weer belangrijke ontwikkelingen zijn, lees je daarover op NU.nl. Fijne feestdagen!
donderdag 24 december om 18:02

Europees Parlement stemt pas in 2021 over akkoord
Het Europees Parlement (EP) is van plan om pas na de jaarwisseling te stemmen over het akkoord. Dat meldt parlementsvoorzitter David Sassoli in een reactie op het nieuws. Liever had hij gezien dat er nog dit jaar over zou zijn gestemd, maar dat is niet haalbaar.

Vorige week kwam het Europees Parlement met het dringende verzoek aan de onderhandelende partijen om uiterlijk op zondag 20 december met een akkoord te komen. Zo niet, dan was er geen tijd meer om de deal nog voor het einde van het jaar goed te keuren. De deadline van afgelopen zondag is dus niet gehaald, waardoor goedkeuring pas na de jaarwisseling kan plaatsvinden.
Wel meldt Sassoli dat het parlement "verantwoord" zal reageren, zodat er zo min mogelijk overlast is voor burgers en bedrijven en de chaos van een no deal-scenario wordt voorkomen.

Als het parlement inderdaad besluit om de deal goed te keuren, zal het nauwlettend toezien op de uitvoering ervan, stelt Sassoli verder. Hoewel hij het besluit van het Verenigd Koninkrijk om de EU te verlaten nog steeds ten zeerste betreurt, noemt hij het bereiken van een regeling in het beste belang van beide partijen. "Deze deal kan voor ons nu de basis vormen om een ​​nieuw partnerschap op te bouwen." De parlementsvoorzitter meldt niet wat de gevolgen zijn als het parlement de deal afkeurt. 

donderdag 24 december om 17:15
'Nederlandse visserij betaalt hoge prijs'
De Nederlandse visserij is niet blij met de Brexit-deal die is gesloten. De Redersvereniging voor de Zeevisserij, belangenbehartiger VisNed en de Nederlandse Vissersbond zeggen dat het duidelijk is dat de visserij een hoge prijs betaalt aangezien een deel van de vangstrechten van de Europese Unie worden overgedragen aan het Verenigd Koninkrijk.

"Door de omvang van de Nederlandse visserijsector betekent dit honderden miljoenen verlies aan vangstrechten voor Nederland", schrijven de belangenbehartigers in een verklaring. "Nederlandse bedrijven hebben vandaag een aanzienlijk deel van hun vangstquotum voor makreel en haring in rook op zien gaan. Dit komt nooit meer terug."
donderdag 24 december om 16:55
Deal is ook belangrijk voor boeren
Ook voor boeren en tuinders is de deal die vanmiddag is gesloten erg belangrijk. Volgens branchevereniging LTO zouden de belastingkosten in de vorm van importheffingen van een no deal-Brexit namelijk al snel oplopen tot 800 miljoen euro.

Volgens de organisatie kan ook de Britse consument "opgelucht" adem blijven halen dankzij de deal. Die houden dankzij de open grenzen "toegang tot gezond en vers voedsel en bloemen, planten en bomen van Nederlandse bodem".
donderdag 24 december om 16:39
Nigel Farage noemt deal 'grote stap vooruit'
Anti-EU'er Nigel Farage zegt donderdag dat de deal die het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben gesloten niet perfect is maar wel "een grote stap vooruit". "Natuurlijk maak ik me zorgen, maar is dit vooruitgang? Zijn we nu beter af dan vijf jaar geleden? Absoluut", zegt hij tegen de zender Sky News.
donderdag 24 december om 16:31

Europees Parlement besluit in 2021 over Brexit-deal
Het Europees Parlement is blij dat er een nieuwe Brexit-deal is en zal zich er in het nieuwe jaar over buigen, zegt voorzitter David Sassoli donderdag. "Het Europees Parlement zal de deal tot in detail analyseren voordat we het in het nieuwe jaar goedkeuren. We zullen ons verantwoordelijk opstellen om zo de overlast voor burgers en de chaos te minimaliseren."

donderdag 24 december om 16:20
Werkgeversorganisaties zijn blij met deal
De werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland zeggen dat ze blij zijn dat er na lang onderhandelen eindelijk een handelsakkoord is gesloten. Maar ze zijn wel bang dat de gevolgen van de Brexit vanaf januari direct te voelen zijn voor ondernemers. "Vanaf 1 januari zal handel met het Verenigd Koninkrijk een stuk moeilijker worden, met extra kosten aan de grens. De werkelijke kosten van de Brexit zullen volgend jaar duidelijk worden."
donderdag 24 december om 16:20
Met het beantwoorden van die vraag neem ik, Matthijs le Loux, voor nu afscheid. Collega Lisa Boerop neemt het stokje over. Fijne feestdagen toegewenst!
donderdag 24 december om 16:16
NU.nl-bezoeker J. R. Ten Have vraagt: Wanneer gaat het akkoord in? Wordt de transitieperiode nu verlengd?

Antwoord: Eigenlijk is er niet genoeg tijd meer om alles voor 1 januari te regelen. Het Europees Parlement komt pas in januari weer bijeen om de deal al dan niet goed te keuren. Maar de transitieperiode wordt niet verlengd. Formeel ten minste, want dat ligt politiek gevoelig. Een foefje om die gevoeligheid te omzeilen is daarom een aannemelijk vooruitzicht.

Naar verwachting treden de delen van het akkoord die nodig zijn om ervoor te zorgen dat alles in het nieuwe jaar zo soepel mogelijk verloopt op voorwaardelijke basis in werking. Dat zou je een verlenging kunnen noemen, maar zo zal die niet heten.
donderdag 24 december om 16:10
NUjij: Stel hier je vragen over de Brexit-deal
donderdag 24 december om 16:04
Blok: Nederland gaat Brexit-deal bestuderen, speciale aandacht voor visserij
Buitenlandminister Stef Blok zegt donderdag in een reactie op de Brexit-deal de conceptteksten nauwkeurig te gaan bestuderen. Hierbij zal volgens hem speciale aandacht uitgaan naar onder meer "de toegang van Nederlandse vissers tot de Britse wateren".

Lees hier de verdere reactie van minister Blok.
donderdag 24 december om 15:59
Het is van historisch belang dat de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het VK duidelijk zijn geregeld, vindt de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ze zegt er alle vertrouwen in te hebben dat er een goed resultaat is bereikt.

Met de overeenkomst "leggen we de basis voor een nieuw hoofdstuk in onze relatie", meent Merkel. "Het VK blijft ook buiten de Europese Unie een belangrijke partner voor Duitsland en de EU."

De Duitse regering bespreekt het akkoord op 28 december. Ook Merkel benadrukt dat de deal pas definitief in werking kan treden als het Europees Parlement die ook heeft goedgekeurd.
donderdag 24 december om 15:54
De voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, noemt de handelsovereenkomst een grote stap voorwaarts om een hechte relatie te bewerkstelligen tussen de EU en het VK. Maar hij voegt er in een verklaring aan toe dat het proces nog niet voorbij is.

"Nu is het aan de Europese Raad en het Europees Parlement om dit onderhandelde akkoord te analyseren, voordat ze groen licht geven."

Michel zegt dat de EU zich, net als in de afgelopen jaren, als een eenheid zal opstellen. "Voor onze burgers en bedrijven is een allesomvattende overeenkomst met onze buurman, vriend en bondgenoot de beste uitkomst."
donderdag 24 december om 15:51
Hoewel Johnson de droefheid van Brussel niet deelt, had hij wel een bemoedigende boodschap voor de EU. "Wij zullen jullie vriend zijn, jullie bondgenoot en steunverlaat en, laat dat nooit worden vergeten, jullie belangrijkste afzetmarkt."

"Hoewel wij de EU hebben verlaten, zal dit land cultureel, emotioneel, geschiedkundig, strategisch en geologisch verbonden blijven aan Europa - niet in het minst via de vier miljoen Europese burgers die in de afgelopen vier jaar toestemming hebben gevraagd zich in het VK te vestigen en die een enorme bijdrage leven aan ons land en onze levens."
donderdag 24 december om 15:49
BBC-verslaggever Laura Kuenssberg vraagt Johnson op welke gebieden beide partijen het grootste compromis hebben gesloten. De premier zegt: "We wilden vanaf het prille begin de volledige controle over onze visserij. De EU wilde aan het begin een overgangsperiode van veertien jaar. Wij wilden drie jaar, en we zijn uiteindelijk beland op vijf jaar. Dat vind ik redelijk.

Johnson heeft ook goed nieuws voor "de visfanaten in ons land", die hij verzekert "dat we in staat zullen zijn enorme hoeveelheden vis te vangen en op te eten."
donderdag 24 december om 15:45
NU.nl-bezoeker Jos Verhoeff vraagt: "Heeft het feit dat er nu plotseling toch een deal is, te maken met de blokkade van het vrachtverkeer de afgelopen dagen? Met andere woorden: zijn de Britten zich rot geschrokken van de chaos en heeft dat hen over de streep getrokken?"

Antwoord: De blokkade had vooral te maken met het opduiken van een nieuwe variant van het coronavirus, dus een directe invloed was er niet. De logistieke chaos was misschien wel een levendige illustratie van de mogelijke gevolgen van een no deal-Brexit, maar beide onderhandelende partijen wisten al jaren dat zo'n uittrede zonder akkoord heel ingrijpend zou zijn.
donderdag 24 december om 15:36
Zoals verwacht is de toon van de Britse premier Boris Johnson triomfantelijk. Hij begint zijn verklaring door te stellen dat hij snel een akkoord wilde veiligstellen, zonder extra onderhandelingstijd, zodat het VK zich volledig kan bezighouden met het aanpakken van de coronacrisis. 

"We hebben de grootste handelsdeal ooit gesloten, ter waarde van 660 miljard pond per jaar, een uitgebreid vrijhandelsakkoord met de EU naar Canadese stijl. Die zal banen beschermen, verzekeren dat Britse goederen zonder tarieven en quota's kunnen worden verkocht op de Europese markt en bedrijven zelfs nog meer zaken met Europa laten doen."

"Voor het eerst sinds 1973 zullen we een onafhankelijke kuststaat zijn, met de volledige controle over onze wateren." Hij kondigt aan dat de regering 100 miljoen pond zal investeren in het moderniseren van de Britse visserij.

"Ik denk dat deze deal betekent dat er nieuwe stabiliteit en zekerheid is in wat regelmatig een moeilijke relatie was", aldus de premier. "Natuurlijk waren de onderhandelingen soms fel, maar ik geloof dat dit een goede deal is voor heel Europa."
donderdag 24 december om 15:21
De Britse premier Boris Johnson kan elk moment verschijnen voor zijn ambtswoning 10 Downing Street. Verwacht een andere toon dan die uit Brussel, waar zowel Von der Leyen als Barnier benadrukten dat de opluchting over het akkoord gepaard gaat met droefheid over het vertrek van de Britten.

Johnson zal, als de verklaring die zijn regering eerder uitdeed een indicatie is, hameren op het herstel van de Britse nationale soevereiniteit, waarmee hij het hoofddoel van zijn regering heeft afgeleverd en na jaren van politieke verdeeldheid een einde heeft gemaakt aan het 'Brexit-circus' - Get Brexit done was immers de slogan die hem vorig jaar december een monsterzege opleverde tijdens de parlementsverkiezingen.
donderdag 24 december om 15:16
"De klok tikt niet langer", zegt EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier, die in de afgelopen dagen niet veel slaap heeft gehad. "Vandaag is een dag van opluchting, die wordt omrand door wat droefheid, terwijl we wat eerder was vergelijken met wat komen gaat."

Het akkoord zal nu worden voorgelegd aan de regeringsleiders van de lidstaten in de Europese Raad en aan het Europees Parlement, legt Barnier uit.

Hij noemt de "korte tijdspanne" waarbinnen de dal werd bereikt "ongeëvenaard in schaal en complexiteit" en zegt dat de EU "eenheid en solidariteit" heeft laten zien tijdens de onderhandelingen. "Het is voor mij een grote eer geweest deel uit te maken van deze Europese eenheid", aldus de hoofdonderhandelaar.
donderdag 24 december om 15:08
"Dit hele debat heeft altijd al om soevereiniteit gedraaid", stelt Von der Leyen. "We moeten ons afvragen wat soevereiniteit betekent in de 21ste eeuw. Het betekent het bundelen van onze krachten en samen spreken in een wereld vol grootmachten. Het betekent elkaar omhoog trekken in tijden van crisis, in plaats van het zelf proberen te rooien. En de EU laat zien hoe dat er in de praktijk kan uitzien."

Von der Leyen zegt dat de EU zal blijven samenwerken met het VK "op alle gebieden van wederzijds belang", terwijl ze ook benadrukt dat de voorwaarden van het akkoord ervoor zullen zorgen dat eerlijke concurrentie mogelijk is. 

Over de visserij, een van de belangrijkste pijnpunten, zegt ze dat de EU erin is geslaagd te zorgen voor 5,5 jaar van "volledige voorspelbaarheid". 

"Het is tijd om deze bladzijde om te slaan en naar de toekomst te kijken", aldus de EU-president. Ze stelt dat ze normaal gesproken vreugde zou voelen na succesvolle onderhandelingen. Nu voelt ze "stille bevrediging en opluchting", want "afscheid nemen is zo bitterzoet".

"Wat we het begin noemen is vaak het einde, en iets tot een einde brengen is iets beginnen."
donderdag 24 december om 15:02
EU-president Ursula von der Leyenen en EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier leggen verklaringen af te leggen en vragen te beantwoorden.

"We hebben eindelijk een akkoord bereikt. Het was een lange en kronkelende weg, maar we hebben een goede deal. Het is een eerlijk en uitgebalanceerd akkoord, dat het juiste pad is voor beide kanten", begint Von der Leyen.
donderdag 24 december om 14:59
De Britse regering komt met de volgende verklaring: 

"We hebben de controle over ons geld, onze grenzen, wetten, handel en onze wateren teruggenomen. De deal is fantastisch nieuws voor families en bedrijven in elk deel van het Verenigd Koninkrijk. We hebben het eerste vrijhandelsakkoord met als basis geen tarieven en geen quota's ooit bereikt met de EU.

"Het is het grootste bilaterale handelsakkoord dat beide zijden ooit hebben gesloten, met handel ter waarde van 668 miljoen pond (745 miljoen euro) in 2019."

"De deal garandeert ook dat we niet meer in het zwaartekrachtveld van de EU zitten, we worden niet gebonden door EU-regels, er is geen rol voor het Europees Gerechtshof en al onze belangrijkste doelen om onze soevereiniteit terug te krijgen zijn bereikt. Dat betekent dat we vanaf 1 januari 2021 volledige politieke en economische onafhankelijkheid zullen hebben."

"Een immigratiesysteem met een puntentelling zal ons de volledige controle geven over wie het VK binnenkomt en er komt een einde aan het vrije verkeer van personen."

"We hebben dit geweldige akkoord binnen recordtijd afgeleverd voor het hele VK, onder extreem uitdagende omstandigheden. Het akkoord beschermt de integriteit van onze interne markt en de plek van Noord-Ierland daarbinnen."

"We hebben de Brexit afgerond en kunnen nu vol profiteren van de fantastische kansen die we krijgen als onafhankelijke handelsnatie en handelsdeals sluiten met andere partners wereldwijd."
donderdag 24 december om 14:50
Goedendag en welkom op ons Brexit-liveblog. Ik ben economieredacteur Tom van Gurp en ik houd je de komende tijd op de hoogte over de Brexit-deal. 

Hier staan we nu:
  • Rond 16.00 uur is bekend geworden dat er eindelijk een deal is.  
  • Tot het allerlaatste moment is onderhandeld tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. 
  • Onderhandelaars steggelden donderdag namelijk nog over details met betrekking tot visserij.
  • De Britse premier Johnson en EC-president Von der Leyen gaven persconferenties.
  • In dit liveblog houden we je op de hoogte van alle ontwikkelingen.

Heb je vragen? Stel die op NUjij of vraag het hier.
donderdag 24 december om 14:49
Welkom terug. Het hoge woord is eruit: aan beide kanten van het Kanaal hebben leiders bevestigd dat ze rond 16.00 persconferenties houden om aan te kondigen dat het Verenigd Koninkrijk en de EU het eens zijn geworden over hun toekomstige handelsrelatie.

Tot het laatste moment werkten de onderhandelaars aan compromissen over visserij. Een telefoongesprek tussen de Britse premier Boris Johnson en EU-president Ursula von der Leyen, even voor vieren, bezegelde de overeenkomst.
donderdag 24 december om 12:26
Aangezien de grote aankondiging zich wederom minder aanstaande toont dan verwacht, neemt NU.nl even pauze voor de lunch. Bij nieuwe ontwikkelingen komen we uiteraard meteen bij je terug.
donderdag 24 december om 12:21
Bronnen aan Britse en Europese zijde melden dat het nog "enkele uren" (Londen) of "nog zeker een paar uren" (Brussel) gaat duren. Vooral in het Brusselse klinkt het alsof niemand denkt dat EC-president Von der Leyen al aanstalten maakt zich richting een telefoon te bewegen.
donderdag 24 december om 11:41
Wachtende pers in Downing Street wordt vermaakt door jagende 'ministeriële kat'
Wachtende pers in Downing Street wordt vermaakt door jagende 'ministeriële kat'
donderdag 24 december om 11:28
De verlossende persconferenties werden eerst verwacht rond 20.00 uur op woensdagavond. Daarna was de verwachting dat het weleens nachtwerk zou kunnen worden, gevolgd door de verwachting dat de donderdagochtend uitkomst zou brengen. 

Inmiddels is de donderdagmiddag aangebroken. 's Ochtends werd nog druk onderhandeld over visserij - een dossier dat economisch minder belangrijk is dan veel andere aspecten van de Brexit, maar al decennialang een zware politieke lading met zich meetorst en symbool is komen te staan voor de nationale soevereiniteit waar Britse voorstanders van de Brexit naar streven. Volgens ingewijden behandelen de onderhandelaars elke vissoort apart.
donderdag 24 december om 10:33
Britse media melden op basis van ingewijden dat het langverwachte telefoontje tussen de Britse premier Boris Johnson en EU-president Ursula Von der Leyen nu echt elk moment kan plaatsvinden. Kort daarna worden persconferenties verwacht.
donderdag 24 december om 10:25
De journalisten die zich buiten 10 Downing Street hebben verzameld (en daar al een tijd staan te kleumen) kregen gelukkig wel een spannend tafereel voorgeschoteld. Larry, de kat van de ambtswoning van de Britse premier, besloop en besprong een duif. Na een korte worsteling wist de vogel te ontsnappen, op het oog ongedeerd.
donderdag 24 december om 10:07
Als er een deal op tafel ligt, wordt die aan Europese zijde onder de loep genomen door maar liefst zeventien gespecialiseerde comités. Dat zegt de Brexit-rapporteur van het Europees Parlement, Kati Piri (foto), tegen BBC News

Het Europees Parlement kan een overeenkomst pas volgende maand goedkeuren, doordat de deadline voor goedkeuring in 2020 eerder deze maand werd gemist. Volgens Piri is het wel waarschijnlijk dat delen van de deal onder voorbehoud op 1 januari in werking zullen treden om problemen te voorkomen.

De Brexit-rapporteur hoopt dat het EP binnen een maand klaar kan zijn met het onderzoeken en beoordelen van de overeenkomst. "We hebben een beetje haast nu. We hebben nog geen tijdschema gemaakt, maar normaal duurt het 136 dagen om een handelsdeal te bekijken. Alles gaat een beetje sneller als het over deze deal gaat, dus waarschijnlijk zal het dit keer niet zo lang duren."
donderdag 24 december om 09:24
Simon Coveney, de Ierse minister van Buitenlandse Zaken, heeft tegen de Ierse radiozender RTE gezegd dat er op het laatste moment complicaties zijn opgedoken. Die zouden te maken hebben met het visserijdossier. Johnson en Von der Leyen zouden elkaar nog steeds niet hebben gesproken.

"Ik had gehoopt vanochtend met u te praten op het moment dat in zowel Londen als Brussel grote aankondigingen werden gedaan. We verwachten die nog steeds, maar later op de dag", zei hij.
donderdag 24 december om 09:14
Als er donderdagochtend een deal wordt bekendgemaakt, zal in het VK veel aandacht uitgaan naar de reactie van de European Research Group (ERG).

Die club van fervente Brexiteers binnen de Conservatieve Partij maakte oud-premier Theresa May het leven zuur. Boris Johnson werd door hen op het schild gehesen als de man die de Brexit zou realiseren, maar de Britse premier zal spitsroeden moeten lopen als zij vinden dat hij te veel heeft ingeleverd ten opzichte van Brussel.

Het ziet ernaar uit dat de toekomstige relatie tussen het VK en de EU afstandelijker zal zijn dan ten tijde van het referendum in 2016 werd voorzien. Druk vanuit de ERG droeg daar voor een belangrijk deel aan bij. Toch verwachten kenners dat compromissen op de pijnpunten (zoals een gelijk speelveld, visserij en geschillenarbitrage) bij de de hardliners in het verkeerde keelgat zullen schieten.

Als Johnson zijn deal met Brussel straks verkoopt als een uitgesproken Britse overwinning, zijn ERG-parlementariërs zoals Jacob Rees-Mogg, Bernard Jenkin en Mark Francois ongetwijfeld het publiek dat voor het geestesoog van de Britse premier pronkt op de eerste rij.
donderdag 24 december om 09:04
De Britse topman van de bank Barclays heeft tegen het BBC-radioprogramma Today gezegd dat hij verheugd is dat de naderende deal het Britse zakenleven "duidelijkheid" zal geven. 

"Ik ben heel blij dat het erop lijkt dat we onze belangrijkste handelsrelatie kunnen voortzetten. En bedrijven kunnen dan plannen. Ik denk dat dit in de afgelopen twee jaar de belangrijkste kwestie voor hen was. Ze worden er soms van beschuldigd er niet klaar voor te zijn en de vraag was dan: klaar waarvoor? Nu hebben we in ieder geval duidelijkheid en kunnen we door."
donderdag 24 december om 08:36
"De regering weet al lang wat de impact van een no deal-Brexit zou zijn", zegt de prominente Labour-parlementariër Hilary Benn tegen Sky News. Hij noemt het "een goede zaak" als het VK "de gevolgen daarvan" vermijdt.

De grootste Britse oppositiepartij is al jarenlang intern verdeeld over de Brexit. Onder de vorige leider, Jeremy Corbyn, werden pogingen gedaan om een tweede referendum te organiseren. Dat dreef veel traditionele Labour-stemmers, vooral uit het noorden, in de armen van premier Johnson en de Tories, concludeerde een Labour-onderzoek naar de verkiezingsnederlaag in december vorig jaar.

De nieuwe partijleider, Keir Starmer, ligt volgens bronnen overhoop met de remainers binnen zijn partij. Starmer stelt dat de Brexit een feit is en richt zich vooral op het afwenden van een no deal-scenario, terwijl een substantiële groep Labour-parlementariërs nog steeds hoopt op een nieuwe toetreding van het VK tot de EU.