Brexit is terug. De Britten hebben de Europese Unie inmiddels verlaten, maar de twee partijen bakkeleien nog altijd over hun toekomstige relatie. De tijd daarvoor dringt en het nieuws stapelt zich snel op, dus we praten je snel even bij over wat er deze week is gebeurd.

Ook in de tweede week van december lijken de EU en het VK niet nader tot elkaar te zijn gekomen. De kans dat de partijen voor het einde van het jaar tot een handelsakkoord komen lijkt inmiddels kleiner dan ooit. Bij veel Britse gokkantoren krijg je sinds deze week zelfs minder inleg terug bij een no deal-Brexit dan wanneer de machtsblokken wél tot een akkoord komen.

Inmiddels schatten ook de hoge functionarissen aan beide kanten de kansen op een handelsakkoord laag in. En de gesprekken die woensdag, onder meer tijdens een diner, plaatsvonden tussen Ursula von der Leyen en Boris Johnson deden het vertrouwen op een goede afloop geen goed. Ook de kopstukken konden de impasse niet doorbreken tijdens misschien wel het laatste diner in de onderhandelingsperiode tussen beide leiders.

"Het lijkt zeer, zeer waarschijnlijk dat we voor een oplossing moeten gaan die geweldig zal zijn voor het VK", zei de Britse premier Johnson vrijdag over het no deal-scenario. "We kunnen dan vanaf januari precies doen wat we willen."

Terwijl de Commissievoorzitter Von Der Leyen de 27 Europese regeringsleiders diezelfde dag opriep om serieus rekening te houden met een no deal.

Overigens ging het in Brussel tijdens de Europese top meer over corona en klimaatverandering dan over Brexit. Regeringsleiders als Macron en Merkel bemoeien zich bewust niet direct met de onderhandelingen. Johnson zou zijn Duitse en Franse collega's deze week voor een telefoongesprek hebben uitgenodigd, maar kreeg van beiden nul op rekest. De Brexit-onderhandelingen laten zij over aan de Europese Commissie en een select gezelschap topambtenaren onder leiding van Michel Barnier. Ook nu een no deal in de lucht hangt, lijkt een bezoek van Merkel of Macron aan Londen uitgesloten.

Terugkeer naar de tijd van tolhuisjes?

Met nog iets meer dan twee weken te gaan lijkt een compromis over lastige kwesties als de visserij, concurrentieregels en het toezicht op een (eventueel) akkoord, een brug te ver. Indien er geen akkoord op tafel ligt op 31 december dan gelden vanaf het nieuwe jaar de regels van handelsorganisatie WTO. Dit zou een radicale verandering betekenen in de wijze waarop het VK en de EU handeldrijven. Dit zou bijvoorbeeld de terugkeer van tolhuisjes en hoge importheffingen kunnen betekenen.

Als de Britten bijvoorbeeld Nederlands gehakt willen importeren, zou daar volgens de WTO-tarieven een importheffing van 48 procent over moeten worden betaald. Dit zou dan wel eens voor duurdere boodschappen kunnen zorgen, zo meldde de Britse brancheorganisatie voor de detailhandel vrijdag. Een Duitse denktank kondigde in september al aan dat bij een no deal-Brexit mogelijk 700.000 banen op de tocht staan.

EU komt met gerichte noodmaatregelen

Is er dan helemaal geen reden meer tot hoop voor de voorstanders van een handelsakkoord? Dit weekend voeren onderhandelaars nog gesprekken en in de loop van zondag is er waarschijnlijk meer duidelijkheid over het eventuele vervolg van de onderhandelingen. Ondertussen heeft de EU een pakket gerichte noodmaatregelen aangekondigd voor het geval er geen handelsovereenkomst wordt bereikt.

De plannen zien er onder meer op toe dat er ook na 31 december nog sprake is van wederzijdse lucht- en wegverbindingen tussen de EU en het VK. Zo zouden beide machtsblokken ook bij een no deal nog tot een jaar toegang hebben tot elkaars viswateren. Dit biedt Brussel en Londen de kans om in 2021 alsnog tot een (deel)akkoord te komen over bepaalde heikele kwesties.